Sáp nhập đơn vị hành chính không chỉ là câu chuyện địa giới

Ngày 17/8, tại TP.HCM, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Trường Đại học An ninh nhân dân, tổ chức hội thảo khoa học quốc gia “Sáp nhập đơn vị hành chính với phát triển bền vững vùng và liên kết vùng ở Việt Nam”.

Thước đo nằm ở chất lượng vận hành

Hội thảo nhận được gần 100 bài tham luận của lãnh đạo cơ quan Trung ương và địa phương, các nhà khoa học, quản lý.

Các bài viết tiếp cận chủ đề đa chiều, tập trung phân tích cơ sở lý luận, chính trị, pháp lý và thực tiễn của việc sắp xếp đơn vị hành chính; mối quan hệ với phát triển bền vững vùng, liên kết vùng và đổi mới quản trị địa phương; đồng thời đề xuất nhiều giải pháp, kiến nghị có giá trị thực tiễn cao.

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Trường Đại học An ninh nhân dân, tổ chức hội thảo chiều 17/8. Ảnh: Nguyên Nguyên.

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, nhấn mạnh sắp xếp đơn vị hành chính là quá trình mang tính tổng thể, gắn với tái cấu trúc tổ chức, thẩm quyền, không gian kinh tế - xã hội, kết cấu hạ tầng và phân bố nguồn lực.

Đồng thời, thiết lập, xây dựng mối quan hệ giữa Nhà nước với người dân, doanh nghiệp theo hướng gần dân, phục vụ nhân dân và kiến tạo phát triển.

Do đó, thước đo hiệu quả không chỉ dừng ở việc tinh gọn bộ máy, mà trọng tâm là chất lượng vận hành, hiệu quả cung ứng dịch vụ công, khả năng khơi thông và phân bổ nguồn lực, mức độ thực chất của liên kết vùng và sự cải thiện bền vững chất lượng sống của nhân dân.

Theo PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, việc mở rộng quy mô đơn vị hành chính cần gắn liền quá trình tích hợp quy hoạch, kết nối hạ tầng, điều hòa lợi ích và thu hẹp chênh lệch phát triển giữa các địa bàn, hình thành những không gian phát triển tích hợp, nhằm phát huy lợi thế và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Mở rộng không gian và cơ hội phát triển

ThS Nguyễn Hoa Cương, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, nhìn nhận sáp nhập làm tăng quy mô thị trường và khả năng tập trung nguồn lực; tạo điều kiện kết nối tốt hơn giữa các trung tâm tăng trưởng với khu vực sản xuất, nguyên liệu, logistics và thị trường tiêu dùng.

Nếu được tổ chức tốt, các địa phương có điều kiện bố trí lại không gian công nghiệp, đô thị, dịch vụ; hình thành các cụm liên kết ngành và chuỗi giá trị có quy mô lớn hơn; đồng thời tập trung đầu tư những công trình hạ tầng có tính lan tỏa.

ThS Nguyễn Hoa Cương, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Phan Anh.

Đơn cử, cấu trúc mới của Đông Nam Bộ tạo điều kiện kết nối sâu hơn giữa TP.HCM với các không gian công nghiệp, logistics, cảng biển và dịch vụ trước đây thuộc Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Trong khi đó, Đồng Nai và Tây Ninh mở rộng đáng kể không gian phát triển về phía Đông, Bắc và Tây của vùng.

Ông cũng cho rằng, cần coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế dữ liệu là nền tảng mới của liên kết vùng.

Khoa học - công nghệ cần được tổ chức theo mạng lưới vùng, thay vì mỗi tỉnh hình thành một hệ sinh thái riêng biệt, tổ chức không gian khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo mô hình “trục - cụm - mạng”, kết nối các trung tâm đô thị, nghiên cứu và sản xuất trong vùng. Đây là hướng tiếp cận có thể nghiên cứu nhân rộng cho những vùng khác.

“Dữ liệu và nền tảng số dùng chung là công cụ thiết yếu của điều phối vùng” - ThS Nguyễn Hoa Cương nói và gợi mở cần xây dựng bộ chỉ tiêu theo dõi liên kết vùng dựa trên các dòng kinh tế thực tế thay vì chỉ tổng hợp chỉ tiêu hành chính của từng tỉnh.

Theo ông, mục tiêu cuối cùng của mở rộng không gian hành chính phải là mở rộng không gian phát triển và cơ hội phát triển cho người dân và doanh nghiệp; tránh để khoảng cách giữa trung tâm và khu vực ngoại vi gia tăng.

Vì vậy, liên kết vùng trong giai đoạn mới cần đồng thời đáp ứng các yêu cầu về nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, tạo động lực tăng trưởng mới, bảo đảm phát triển bền vững, bao trùm.

PGS.TS. Nguyễn Tấn Vinh, Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II, phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Phan Anh.

PGS.TS. Nguyễn Tấn Vinh, Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II, khẳng định sắp xếp đơn vị hành chính không chỉ nhằm tinh gọn tổ chức và điều chỉnh địa giới, mà còn gắn liền với yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển, đổi mới phương thức quản trị và khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực quốc gia.

Theo ông, để hiện thực hóa các mục tiêu trên cần bảo đảm tính đồng bộ về thể chế, quy hoạch, hạ tầng, dữ liệu, nguồn nhân lực và cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành, các địa phương; đồng thời, phát huy sự đồng thuận và tham gia tích cực của nhân dân.