Sau trận lũ lớn nhất hơn 50 năm, Hà Nội nghiên cứu lại hạ tầng hai bên sông Hồng

Nghiên cứu sau trận lũ lớn nhất hơn 50 năm

Ban Duy tu các công trình hạ tầng giao thông, Sở Xây dựng Hà Nội vừa trình Sở Xây dựng thẩm định, phê duyệt kết quả nghiên cứu khảo sát, đánh giá an toàn, ổn định để phát triển hạ tầng giao thông trên trục chính sông Hồng đoạn qua địa bàn Thủ đô.

Một phần phối cảnh đại lộ cảnh quan sông Hồng do nhà đầu tư đề xuất.

Theo Tờ trình, nghiên cứu được thực hiện trên toàn bộ đoạn sông Hồng dài khoảng 126km qua địa phận Hà Nội, từ cầu Trung Hà đến hết địa phận Phú Xuyên. Dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách thành phố, với tổng mức đầu tư được duyệt hơn 16,7 tỷ đồng.

Theo Ban Duy tu các công trình hạ tầng giao thông, sông Hồng đoạn qua Hà Nội giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với phát triển Thủ đô. Đây vừa là trục cảnh quan, nguồn cấp nước, tuyến thoát lũ chính, vừa là hành lang giao thông thủy - bộ kết nối Hà Nội với các tỉnh trong vùng Đồng bằng sông Hồng.

Tuy nhiên, hệ thống hạ tầng giao thông khu vực ven sông và các khu dân cư trên bãi sông vẫn còn nhiều bất cập. Các tuyến đường dân sinh hiện hữu chủ yếu mang tính cục bộ, thiếu kết nối liên hoàn. Trong khi đó, cao độ thấp khiến nhiều tuyến thường xuyên bị ngập, chia cắt khi xảy ra lũ lớn.

Đáng chú ý, trận lũ tháng 9/2024 được nghiên cứu xác định là trận lũ lớn nhất trên sông Hồng trong hơn 50 năm qua. Tại Hà Nội, mực nước đạt +11,30m, còn tại Sơn Tây đạt +13,51m. Diện tích bãi sông bị ngập khoảng 9.888ha, tương đương 67,9% tổng diện tích bãi sông.

Từ thực tế này, nghiên cứu tập trung đánh giá tác động của trận lũ năm 2024, cập nhật dữ liệu địa hình, thủy văn, thủy lực và xác định các khu vực xung yếu. Đây là cơ sở để đề xuất phương án phát triển hạ tầng giao thông phù hợp, đồng thời bảo đảm yêu cầu phòng, chống lũ.

Xác định hướng tuyến dài hơn 69km ở khu vực trung tâm

Kết quả nghiên cứu đã xác định hướng tuyến chi tiết cho Vùng 2, đoạn trung tâm từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Tổng chiều dài tuyến đề xuất đi ngoài bãi sông khoảng 31,5km ở bờ hữu và 37,6km ở bờ tả.

Một số vị trí được nghiên cứu điều chỉnh cục bộ so với Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, như khu vực Bãi Thượng Cát, Nhật Tân - Tứ Liên và Tàm Xá. Việc điều chỉnh nhằm tránh những khu vực có dòng chảy phức tạp, qua đó bảo đảm an toàn lâu dài cho tuyến.

Đối với Vùng 1 và Vùng 3, nghiên cứu cũng đề xuất định hướng tuyến nhằm tăng cường kết nối liên vùng.

Các đoạn tuyến được lựa chọn theo nguyên tắc ưu tiên những khu vực ít chịu tác động của dòng chảy lũ, bảo đảm an toàn thoát lũ và an toàn công trình. Theo kết quả nghiên cứu, phần lớn tuyến được xác định không bị ngập hoặc chỉ ngập cục bộ với độ sâu dưới 2m; vận tốc dòng chảy chủ yếu dưới 0,5m/s.

Tại Vùng 2, các khu vực được nghiên cứu gồm: Bãi Thượng Cát, Đông Ngạc, Nhật Tân - Tứ Liên, Lĩnh Nam ở bờ hữu; Thạch Đà, Đông Cao, Hải Bối - Tầm Xá, Cự Khối - Long Biên và Đông Dư - Gia Lâm ở bờ tả.

Tại Vùng 3, nghiên cứu đề xuất các đoạn tuyến tại khu vực Bãi Tự Nhiên và Bãi Hồng Thái.

Một trong những nội dung đáng chú ý của nghiên cứu là đề xuất cao độ thiết kế tuyến đường tương đương mực nước lũ tháng 9/2024.

Theo hồ sơ, cao độ này nhằm bảo đảm tuyến không bị ngập với tần suất thiết kế giao thông P=4%, đồng thời bảo vệ các khu dân cư hiện hữu với mức bảo đảm khoảng 5%, tương đương chu kỳ 20 năm.

Kết quả mô phỏng bằng mô hình thủy lực cho thấy phương án tuyến đề xuất không ảnh hưởng đáng kể đến khả năng thoát lũ của sông Hồng. Ngay cả trong kịch bản lũ quy hoạch cực đoan 700 năm, mực nước dềnh lớn nhất tại các vị trí chỉ dao động khoảng 6,5-8cm.

Nghiên cứu cũng chỉ ra lòng dẫn sông Hồng đã có xu hướng hạ thấp đáng kể sau các biến động địa hình. Với cùng cấp lưu lượng lũ thiết kế quy hoạch 500 năm, mực nước hiện tại tại Sơn Tây giảm khoảng 1,31m và tại Hà Nội giảm khoảng 0,58m so với quy hoạch cũ.

Theo hồ sơ, diễn biến này giúp tăng năng lực thoát lũ nhưng đồng thời có thể gây mất ổn định bờ bãi và các công trình chỉnh trị. Vì vậy, việc xác định cao độ, hướng tuyến và giải pháp xây dựng các công trình dọc sông cần được tính toán trên cơ sở điều kiện thực tế của lòng dẫn.

Đề xuất nạo vét bãi sông, xây kênh thoát lũ

Bên cạnh phương án hướng tuyến, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp công trình như nạo vét bãi sông, xây dựng kênh thoát lũ tại khu vực Tàm Xá, Long Biên - Cự Khối và làm cầu dẫn tại những vị trí co hẹp như khu vực Chương Dương - Cảng Hà Nội.

Đồng thời, nghiên cứu đề xuất xây dựng quy trình quản lý, vận hành, giám sát biến động lòng dẫn và bảo trì công trình theo hướng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ban Duy tu các công trình hạ tầng giao thông kiến nghị Sở Xây dựng Hà Nội thẩm định, phê duyệt kết quả thực hiện dự án.

Đồng thời, đơn vị đề xuất cho phép sử dụng bộ dữ liệu địa hình, thủy văn và kết quả nghiên cứu làm cơ sở dữ liệu đầu vào chính thức phục vụ lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, báo cáo nghiên cứu khả thi các dự án đầu tư xây dựng tuyến đường trục giao thông hai bên sông Hồng và các công trình cầu qua sông trong thời gian tới.

Kết quả nghiên cứu cũng được đề nghị bàn giao cho các sở, ngành liên quan để rà soát, điều chỉnh các quy hoạch khi cần thiết, bảo đảm phù hợp với diễn biến thực tế của lòng dẫn sông Hồng.