Từ Vành đai 5 - Vùng Thủ đô, ĐBQH đề nghị luật hóa cơ chế đặc thù cho các dự án trọng điểm

Từ cơ chế đặc thù đến chính sách chung

Sáng 12/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội.

Đại biểu Lê Đào An Xuân (đoàn Đắk Lắk). Ảnh: Media Quốc hội.

Quan tâm đến các cơ chế, chính sách đặc thù thực hiện dự án, đại biểu Lê Đào An Xuân (đoàn Đắk Lắk) cho rằng, thời gian qua Quốc hội phải ban hành nhiều nghị quyết thí điểm, cơ chế đặc thù cho từng dự án quan trọng quốc gia. Đây là giải pháp cần thiết để xử lý những yêu cầu cấp bách, nhưng về lâu dài có thể dẫn đến tình trạng phân mảnh hệ thống pháp luật.

Vì vậy, cần nghiên cứu mở rộng những cơ chế đã được thí điểm và chứng minh hiệu quả cho các dự án có quy mô, tính chất tương tự trên phạm vi cả nước.

Đại biểu kiến nghị Quốc hội xem xét ban hành nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển hạ tầng giao thông trọng điểm giai đoạn 2026-2030. Theo đó, các cơ chế phù hợp có thể được áp dụng đối với dự án giao thông trọng điểm, có tính chất liên kết vùng và các dự án quan trọng quốc gia đáp ứng đầy đủ tiêu chí, điều kiện.

Cùng với đó, cần khẩn trương nghiên cứu luật hóa những chính sách đặc thù đã được thực tiễn chứng minh hiệu quả vào Luật Đầu tư công, Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Lâm nghiệp và các luật có liên quan, qua đó từng bước hoàn thiện, thống nhất hệ thống pháp luật.

Theo đại biểu, việc mở rộng phạm vi áp dụng và luật hóa các chính sách hiệu quả sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ Vành đai 5 cũng như các dự án giao thông chiến lược, tăng cường liên kết vùng, mở rộng không gian phát triển và tạo động lực tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Đại biểu Lý Thị Lan (đoàn Tuyên Quang) và đại biểu Lò Thị Luyến (đoàn Điện Biên). Ảnh: Media Quốc hội.

Không để mỗi dự án lại phải "xin" một cơ chế riêng

Đại biểu Lý Thị Lan (đoàn Tuyên Quang) cho biết, trong 10 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù Chính phủ đề xuất cho dự án, có 8 chính sách đã được Quốc hội cho phép áp dụng tại một số dự án trước đây.

Theo đại biểu, điều này cho thấy phần lớn cơ chế được đề xuất không còn là vấn đề riêng của Vành đai 5 mà phản ánh những khó khăn, vướng mắc phổ biến trong quá trình đầu tư các dự án giao thông lớn, nhất là về giải phóng mặt bằng, đất đai, rừng, vật liệu, bãi đổ thải, điều chỉnh quy hoạch, phân cấp thẩm quyền và huy động nguồn lực.

"Khi một cơ chế đã được áp dụng lặp lại ở nhiều dự án và được thực tiễn kiểm nghiệm, cần đặt vấn đề chuyển từ cơ chế đặc thù sang chính sách chung", đại biểu nêu.

Đại biểu cho rằng, nếu mỗi dự án lại phải trình Quốc hội một nghị quyết riêng để xin những cơ chế cơ bản giống nhau sẽ kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư, làm phân tán hệ thống pháp luật và có thể tạo ra sự khác biệt giữa các dự án có tính chất tương đồng.

Đại biểu Lò Thị Luyến (đoàn Điện Biên) cũng đề nghị thay vì mỗi dự án xây dựng một nghị quyết với cơ chế đặc thù riêng, có thể nghiên cứu xây dựng một khung cơ chế chung, trong đó quy định rõ các nhóm chính sách được áp dụng, tiêu chí, điều kiện, thẩm quyền quyết định, trách nhiệm của các cơ quan cùng cơ chế kiểm tra, giám sát.

Khi đó, những dự án đáp ứng đủ điều kiện có thể áp dụng ngay các cơ chế đã được xác lập, thay vì tiếp tục xây dựng và trình một cơ chế đặc thù riêng.

Đại biểu đề nghị bổ sung vào dự thảo Nghị quyết quy định cho phép các địa phương đang thực hiện các dự án kết cấu hạ tầng thuộc chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV được áp dụng một số cơ chế quy định tại Điều 3 của Nghị quyết.

Theo đại biểu, việc áp dụng cơ chế chung sẽ góp phần rút ngắn trình tự, thủ tục đầu tư, giảm thời gian chuẩn bị và triển khai dự án; qua đó đẩy nhanh tiến độ, khơi thông nguồn lực, sớm đưa công trình vào khai thác và phát huy hiệu quả vốn đầu tư.

Đây cũng là giải pháp góp phần mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng, tạo động lực cho mục tiêu tăng trưởng cao của các địa phương và cả nước, đồng thời bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh.