'Siết' kiểm soát đồ chơi, tuân thủ 'hàng rào' kỹ thuật bảo vệ trẻ em

Đồ chơi trẻ em thuộc nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro cao

Một món đồ chơi có màu sắc bắt mắt, thiết kế chắc chắn hay giá bán cao không đồng nghĩa với việc sản phẩm bảo đảm an toàn. Vật liệu chứa chất không phù hợp, chi tiết nhỏ dễ tách rời hoặc kết cấu thiếu an toàn đều có thể gây nguy hiểm cho trẻ, nhất là trẻ nhỏ.

Nguy cơ càng khó nhận diện khi đồ chơi được bán qua các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội. Người mua thường chỉ tiếp cận sản phẩm qua hình ảnh, quảng cáo và mô tả của người bán, trong khi khó kiểm tra trực tiếp chất lượng, vật liệu hay các cảnh báo an toàn. Vì vậy, thông tin về nguồn gốc, đơn vị chịu trách nhiệm và mức độ phù hợp với độ tuổi sử dụng cần được đặc biệt quan tâm.

Ngày 30/6/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư số 36/2026/TT-BKHCN về Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, mức độ rủi ro cao thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ. Có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, Thông tư xác định các nhóm đồ chơi trẻ em thuộc phạm vi danh mục là hàng hóa có mức độ rủi ro cao.

Theo đó, đồ chơi thuộc diện điều chỉnh phải đáp ứng QCVN 3:2019/BKHCN về an toàn đồ chơi trẻ em và các yêu cầu quản lý chất lượng tương ứng. Việc đánh giá sự phù hợp, chứng nhận và công bố hợp quy phải thực hiện theo quy định áp dụng đối với từng nhóm sản phẩm.

Đối với các nhóm hàng hóa thuộc danh mục, việc công bố hợp quy được thực hiện trên cơ sở kết quả chứng nhận hợp quy của tổ chức chứng nhận được chỉ định. Phương thức đánh giá sự phù hợp được xác định theo quy định tại Thông tư số 14/2026/TT-BKHCN, căn cứ vào yêu cầu quản lý đối với từng nhóm hàng hóa. Trong đó, phương thức 5 gắn với thử nghiệm mẫu, đánh giá quá trình sản xuất và giám sát; phương thức 7 áp dụng việc thử nghiệm, đánh giá lô sản phẩm. Hai phương thức không mặc nhiên phải thực hiện đồng thời đối với mọi sản phẩm.

Với đồ chơi nhập khẩu thuộc diện kiểm tra, doanh nghiệp phải thực hiện các thủ tục kiểm tra nhà nước về chất lượng theo quy định hiện hành trước khi đưa hàng hóa ra lưu thông, tùy trường hợp áp dụng. Doanh nghiệp cũng cần rà soát các quy định mới, tránh chỉ căn cứ vào hướng dẫn được ban hành trước đây khi thực hiện thủ tục liên quan.

Việc xếp đồ chơi trẻ em vào nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro cao đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hơn đối với sản phẩm trước khi lưu thông và trong quá trình kinh doanh. Tuy nhiên, quy định chỉ phát huy hiệu quả khi được thực thi nghiêm túc, từ khâu sản xuất, nhập khẩu đến phân phối và giám sát thị trường.

Quy chuẩn kỹ thuật là hàng rào bảo vệ trẻ em

QCVN 3:2019/BKHCN đặt ra các yêu cầu an toàn đối với đồ chơi trẻ em, trong đó có quy định liên quan đến thành phần hóa học và giới hạn thôi nhiễm của một số nguyên tố độc hại. Tùy đặc điểm sản phẩm và vật liệu cấu thành, việc thử nghiệm được thực hiện để xác định mức độ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Tuy nhiên, kiểm soát chất lượng không chỉ dừng ở một lần thử nghiệm. (Ảnh: MST)

Đối với đồ chơi có nguy cơ về hóa học, việc kiểm soát vật liệu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi những nguy cơ này không phải lúc nào cũng có thể nhận biết bằng mắt thường. Bên cạnh đó, các sản phẩm có chi tiết nhỏ, bộ phận dễ tháo rời hoặc kết cấu không phù hợp với độ tuổi sử dụng cũng cần được lưu ý. Một món đồ chơi có thể tiềm ẩn nguy cơ hóc, nghẹn hoặc gây tổn thương nếu trẻ sử dụng không đúng cách.

Việc thử nghiệm là khâu quan trọng nhưng không thay thế toàn bộ quá trình bảo đảm chất lượng. Nhà sản xuất phải duy trì sự phù hợp của sản phẩm trong quá trình sản xuất; nhà nhập khẩu, phân phối và người bán có trách nhiệm tuân thủ các quy định liên quan, cung cấp thông tin và hồ sơ cần thiết khi cơ quan chức năng kiểm tra. Một sản phẩm đạt yêu cầu tại thời điểm thử nghiệm không có nghĩa các khâu kiểm soát tiếp theo có thể bị xem nhẹ.

Cùng với yêu cầu quản lý trong nước, tiêu chuẩn ISO 8124-5:2026 về an toàn đồ chơi, công bố tháng 8/2026, cập nhật phương pháp xác định tổng hàm lượng 8 nguyên tố gồm antimon, asen, bari, cadimi, crom, chì, thủy ngân và selen trong vật liệu đồ chơi. Phiên bản mới điều chỉnh một số quy trình xử lý, phân tích mẫu và bổ sung phương pháp sàng lọc bằng phổ huỳnh quang tia X đối với đồ chơi bằng nhựa.

Những cập nhật này hỗ trợ việc kiểm soát vật liệu và hoạt động thử nghiệm trong chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, xác định tổng hàm lượng và xác định mức thôi nhiễm là hai nội dung khác nhau. Kết quả của phép thử này không mặc nhiên thay thế phép thử kia khi quy định áp dụng yêu cầu đánh giá riêng.

Từ góc độ quản lý thị trường, bên cạnh kiểm tra hồ sơ, chứng nhận và công bố hợp quy, cần chú trọng phát hiện sản phẩm không bảo đảm chất lượng, thông tin sai lệch hoặc không rõ nguồn gốc. Việc giám sát cần bao quát cả cửa hàng truyền thống lẫn các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và những kênh bán hàng trực tuyến khác, nơi người mua khó trực tiếp kiểm tra sản phẩm trước khi nhận hàng.

Phụ huynh tỉnh táo trước quảng cáo, doanh nghiệp đề cao trách nhiệm

Với người tiêu dùng, dấu hợp quy CR và nhãn hàng hóa là những thông tin cần chú ý khi lựa chọn đồ chơi thuộc diện áp dụng. Phụ huynh nên kiểm tra tên sản phẩm, đơn vị chịu trách nhiệm, xuất xứ, hướng dẫn sử dụng, cảnh báo an toàn và độ tuổi phù hợp; không nên chỉ căn cứ vào hình thức, giá bán hoặc lời quảng cáo của người bán.

Đặc biệt, cần thận trọng với đồ chơi được rao bán trực tuyến nhưng có thông tin sơ sài, không xác định được đơn vị chịu trách nhiệm hoặc thiếu hướng dẫn, cảnh báo cần thiết. Những sản phẩm có mức giá thấp bất thường, hình ảnh quảng cáo không thống nhất với thông tin hàng hóa hoặc không thể làm rõ nguồn gốc cũng cần được cân nhắc kỹ trước khi đặt mua.

Độ tuổi sử dụng là yếu tố không thể bỏ qua. Đồ chơi phù hợp với trẻ lớn chưa chắc an toàn với trẻ nhỏ, nhất là những sản phẩm có chi tiết nhỏ, nam châm, pin cúc áo hoặc bộ phận có thể tháo rời. Với các sản phẩm có nguy cơ gây hóc, nghẹn, bỏng hoặc tổn thương nếu sử dụng sai cách, phụ huynh cần đọc kỹ cảnh báo và giám sát trẻ trong quá trình chơi. Ngay cả khi sản phẩm đáp ứng yêu cầu chất lượng, việc sử dụng không đúng hướng dẫn vẫn có thể làm phát sinh nguy cơ.

Về phía doanh nghiệp, tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn gắn với uy tín thương hiệu và trách nhiệm đối với người tiêu dùng. Nhà sản xuất, nhà nhập khẩu và người kinh doanh cần bảo đảm thông tin sản phẩm trung thực, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về chất lượng, đồng thời chủ động phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện hàng hóa có dấu hiệu không an toàn.

Cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm trên cả thị trường truyền thống và môi trường trực tuyến; đồng thời tạo điều kiện để người tiêu dùng phản ánh, cung cấp thông tin về sản phẩm có dấu hiệu vi phạm. Việc phát hiện và cảnh báo sớm sẽ góp phần ngăn hàng hóa không an toàn tiếp tục lưu thông, hạn chế nguy cơ trước khi ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ em.

Bảo vệ trẻ em trước nguy cơ từ đồ chơi không an toàn không thể chỉ dựa vào sự cẩn trọng của phụ huynh. Khi nhà sản xuất, nhà nhập khẩu, người bán và cơ quan quản lý cùng thực hiện đầy đủ trách nhiệm, các quy chuẩn kỹ thuật mới thực sự trở thành hàng rào bảo vệ trẻ em trước những nguy cơ tiềm ẩn.