Siết xác thực sinh trắc học hóa đơn điện tử: Chặn doanh nghiệp ma, hóa đơn khống

Từ giữa tháng 5, ngành thuế chính thức triển khai yêu cầu xác thực sinh trắc học đối với người đại diện theo pháp luật khi đăng ký hoặc thay đổi thông tin sử dụng hóa đơn điện tử. Đây được xem là động thái đáng chú ý trong lộ trình siết chặt quản lý hóa đơn, ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp “ma”, hóa đơn khống và hành vi trốn thuế đang diễn biến phức tạp thời gian qua.

Song song với đó, các quy định mới tại Nghị định 141/2026/NĐ-CP cũng tạo ra nhiều thay đổi lớn đối với hộ kinh doanh, đặc biệt liên quan đến nghĩa vụ sử dụng hóa đơn điện tử và ngưỡng doanh thu chịu thuế.

“LÁ CHẮN” MỚI CHỐNG DOANH NGHIỆP MA, HÓA ĐƠN KHỐNG

Ngày 14/5, Cục Thuế đã hoàn thành nâng cấp hệ thống hóa đơn điện tử phiên bản v1.0 nhằm đáp ứng yêu cầu xác thực sinh trắc học trong quá trình đăng ký và thay đổi thông tin sử dụng hóa đơn điện tử. Ngay từ ngày 15/5, quy định mới bắt đầu được áp dụng trên toàn quốc.

Theo đó, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp hoặc chủ hộ kinh doanh bắt buộc phải xác thực sinh trắc học trong các trường hợp đăng ký mới sử dụng hóa đơn điện tử hoặc thay đổi các thông tin liên quan trực tiếp đến người đại diện pháp luật như họ tên, số căn cước công dân, ngày sinh. Các trường hợp thay đổi thông tin không liên quan đến người đại diện pháp luật vẫn tiếp tục xác thực bằng mã OTP như trước đây.

Để thực hiện thủ tục này, người nộp thuế cần có tài khoản VNeID mức độ 2 và cài đặt ứng dụng eTax Mobile. Sau khi gửi hồ sơ điện tử, người đại diện pháp luật truy cập mục “Tra cứu hồ sơ đã gửi” trên ứng dụng để tiến hành xác thực sinh trắc học theo hướng dẫn của cơ quan thuế. Nếu sau 1 ngày kể từ thời điểm gửi hồ sơ mà chưa hoàn tất xác thực, hồ sơ đăng ký hoặc thay đổi thông tin sẽ bị từ chối.

Việc đưa công nghệ sinh trắc học vào quy trình quản lý hóa đơn điện tử được đánh giá là bước thay đổi quan trọng trong quản lý thuế hiện đại. Trong nhiều năm qua, tình trạng sử dụng thông tin cá nhân bị đánh cắp để thành lập doanh nghiệp “ma” diễn ra khá phổ biến. Không ít trường hợp người dân bất ngờ phát hiện mình đứng tên đại diện pháp luật cho một doanh nghiệp không hề quen biết, thậm chí bị ghi nhận nợ thuế hoặc bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.

Thực tế cho thấy, các đối tượng gian lận thường lợi dụng sự thông thoáng trong thủ tục đăng ký kinh doanh để lập pháp nhân không phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh thực chất, mà chủ yếu nhằm mua bán hóa đơn, hợp thức hóa chi phí, kê khai khấu trừ thuế sai quy định hoặc chiếm đoạt tiền hoàn thuế.

Trong bối cảnh đó, xác thực sinh trắc học được xem là “hàng rào kỹ thuật” nhằm bảo đảm người đứng tên doanh nghiệp chính là người thực hiện giao dịch với cơ quan thuế. Khi cần thay đổi địa chỉ, đổi tên doanh nghiệp, thay đổi thông tin hóa đơn hay thực hiện các thủ tục liên quan, việc xác thực khuôn mặt và dữ liệu căn cước công dân sẽ khiến các doanh nghiệp không chính chủ khó có thể tiếp tục hoạt động.

Theo giới chuyên gia, quy định mới không chỉ giúp giảm nguy cơ giả mạo danh tính mà còn tạo nền tảng cho quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu thuế đồng bộ, minh bạch hơn trong thời gian tới. Đây cũng là một phần trong chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” mà ngành thuế đang triển khai trên diện rộng.

Ngành thuế cho rằng việc rà soát, làm sạch dữ liệu người nộp thuế là yêu cầu cấp thiết nhằm kiểm soát rủi ro từ đầu vào, nâng cao hiệu quả quản trị dữ liệu và tăng cường phối hợp liên ngành trong công tác quản lý thuế hiện đại.

YÊU CẦU MỚI VỀ HÓA ĐƠN ĐIỆN TỬ

Bên cạnh việc siết xác thực sinh trắc học, Nghị định 141/2026/NĐ-CP cũng mang tới nhiều thay đổi đáng chú ý đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.

Theo quy định mới, từ năm 2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng mỗi năm bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Quy định này được cho là phù hợp với xu hướng chuyển đổi số và quản lý doanh thu theo thời gian thực. Đặc biệt, đối với những hộ kinh doanh có nhiều địa điểm hoạt động, pháp luật cho phép sử dụng chung một mã số thuế nhưng trên hóa đơn phải thể hiện rõ mã địa điểm kinh doanh tương ứng để phục vụ công tác quản lý.

Trong khi đó, nhóm hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử. Tuy nhiên, nếu có nhu cầu và đáp ứng đủ điều kiện kỹ thuật, các hộ vẫn có thể đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

Đáng chú ý, quy định mới cũng áp dụng đối với các hộ kinh doanh mới thành lập hoặc hộ có doanh thu năm trước chưa vượt ngưỡng 1 tỷ đồng nhưng trong năm tính thuế phát sinh doanh thu lũy kế vượt mốc này. Trong trường hợp đó, hộ kinh doanh phải đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử trong vòng 30 ngày kể từ ngày cuối cùng của kỳ tính thuế có doanh thu vượt ngưỡng.

Không chỉ thay đổi về hóa đơn điện tử, Nghị định 141/2026/NĐ-CP còn nâng ngưỡng doanh thu không phải chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng mỗi năm.

Điều này đồng nghĩa với việc hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống sẽ không thuộc diện chịu thuế GTGT và cũng không phải nộp thuế thu nhập cá nhân theo quy định hiện hành.

So với quy định cũ, đây là sự thay đổi mang tính hỗ trợ đáng kể cho khu vực kinh doanh nhỏ lẻ, nhất là trong bối cảnh chi phí mặt bằng, nguyên vật liệu và tiêu dùng vẫn ở mức cao. Việc nâng ngưỡng chịu thuế được kỳ vọng sẽ giúp giảm áp lực tài chính, tạo dư địa để các hộ kinh doanh duy trì hoạt động và tái đầu tư sản xuất.

Tuy nhiên, cùng với sự “nới tay” về ngưỡng chịu thuế là xu hướng quản lý ngày càng chặt chẽ hơn về hóa đơn, doanh thu và dữ liệu người nộp thuế. Điều này cho thấy định hướng của cơ quan quản lý không chỉ dừng ở mục tiêu tăng thu ngân sách mà còn hướng tới xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và hạn chế tối đa tình trạng thất thu thuế.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc áp dụng xác thực sinh trắc học, kết nối dữ liệu hóa đơn điện tử và chuẩn hóa thông tin người nộp thuế được xem là bước đi tất yếu. Với các doanh nghiệp và hộ kinh doanh tuân thủ đúng quy định, đây không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là cơ hội để nâng cao tính chuyên nghiệp, minh bạch và khả năng phát triển bền vững trong nền kinh tế số.