Sinh hoạt văn hóa gắn cùng mùa vụ

Cúng thần Nông tại sự kiện Ngày hội Bắp nếp Cẩm Nam. Ảnh tư liệu

Ngày nay, khi du lịch phát triển, lễ hội không chỉ là nghi thức cầu mùa mà đang trở thành không gian trải nghiệm, nơi người dân trực tiếp tham gia làm du lịch.

Điểm đáng chú ý ở Lễ hội bắp nếp Cẩm Nam là mối liên hệ chặt chẽ với đời sống sản xuất của cư dân bản địa. Những trái bắp trong lễ cúng thần nông chính là thành quả từ ruộng đồng của người dân.

Nghi thức cúng diễn ra giản dị nhưng trang nghiêm, với lễ vật là các món ăn từ bắp như bắp luộc, chè bắp, ram bắp… “Lễ cúng thần nông phải có bắp với nhiều cách chế biến. Đó là cách người dân tri ân đất trời và tiền nhân” - ông Đỗ Văn Dũng, cao niên khối Thanh Nam, cho biết.

Chính sự kết nối giữa sản xuất và nghi lễ tạo nên chiều sâu cho lễ hội. Đây không chỉ là dịp cầu mong mùa màng thuận lợi mà còn là lúc cộng đồng nhìn lại một chu kỳ sản xuất, tiếp nối những giá trị qua nhiều thế hệ.

Nếu phần lễ mang tính kết nối tâm linh thì phần hội lại phản ánh rõ đời sống thường nhật. Người dân không đứng ngoài mà trực tiếp tham gia vào các hoạt động.

Từ gian hàng ẩm thực đến khu trải nghiệm, đâu đâu cũng có hình ảnh người dân tất bật chế biến, phục vụ. Người lột bắp, người nấu chè, người nướng, người cuốn ram… mỗi người một việc, tạo không khí lao động rộn ràng.

“Mỗi khối phố đều được phân công mỗi phần việc, ai cũng có việc để làm. Khách ăn thấy ngon là mình cảm thấy rất vui”, bà Lê Thị Thanh, người dân khối Thanh Nam, chia sẻ.

Dù mới được tổ chức từ năm 2014, lễ hội bắp nếp Cẩm Nam ngày càng thu hút du khách. Không chỉ khách trong nước, nhiều du khách quốc tế cũng tìm đến trải nghiệm.

Một góc không gian ngày hội bắp nếp Cẩm Nam - Hội An. Ảnh: QUỐC TUẤN

Vợ chồng anh Romain Berton và chị Loriejan Guevara cho biết, điều họ ấn tượng là sự gần gũi, chân thật. Anh Berton nói: “Chúng tôi có thể thấy cách người dân sống và tổ chức lễ hội. Mọi thứ rất tự nhiên.” Chị Loriejan Guevara thì hào hứng nói: “Đặc biệt đồ ăn ở đây rất ngon, tôi rất thích vị bắp luộc, ngọt và thơm.”

Ở lễ hội bắp nếp Cẩm Nam, người dân vừa là chủ thể văn hóa, vừa trực tiếp tham gia làm du lịch. Những hoạt động quen thuộc trong đời sống được chuyển hóa thành sản phẩm trải nghiệm.

Tuy nhiên, cũng như nhiều lễ hội khác, khi lễ hội ngày càng thu hút du khách, yêu cầu giữ gìn bản sắc được đặt ra rõ hơn. Nếu chỉ chú trọng phần hội mà xem nhẹ phần lễ, lễ hội dễ mất đi chiều sâu. Nhà nghiên cứu Trần Văn An cho rằng, tính thiêng là yếu tố cốt lõi của lễ hội truyền thống. “Mất đi yếu tố này, lễ hội sẽ chỉ còn hoạt động vui chơi, khó giữ được sức sống lâu dài”, ông nhận định.

Từ một sinh hoạt văn hóa của làng, lễ hội bắp nếp Cẩm Nam đang dần trở thành sản phẩm du lịch có bản sắc. Điều giữ chân du khách không chỉ là những món ăn từ bắp mà còn là nhịp sống mộc mạc, sự tham gia tự nhiên của cộng đồng.

Khi những giá trị ấy được gìn giữ, lễ hội sẽ tiếp tục được nuôi dưỡng và lan tỏa, như chính những mùa bắp nối dài trên bãi bồi ven sông Thu...

LAN UYÊN