Số hóa để bưởi Diễn Yên Thủy vươn xa

Đồng chí Trần Duy Đông - Ủy viên dự khuyết Ban chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh thăm mô hình bưởi diễn của Hợp tác xã Đại Đồng, Yên Trị.

Hiệu quả từ những vườn bưởi có giá trị cao

Xã Yên Trị có diện tích tự nhiên 81,97km2, dân số 27.005 người, trong đó có 983,8ha đất trồng cây ăn quả. Riêng cây có múi là 932ha, trong đó, cây bưởi chiếm 912ha, còn lại là cam và chanh. Đây là điều kiện thuận lợi để địa phương phát triển vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung.

Các vùng bưởi sản xuất theo hướng an toàn tập trung tại khu vực HTX Nông nghiệp Ngọc Lương, HTX Nông nghiệp Yên Trị và các thôn Đại Đồng, Sông Nghĩa, Thung... Những vườn bưởi chất lượng cho giá trị từ 250-400 triệu đồng/ha/năm.

Sản phẩm bưởi Yên Thủy đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) chứng nhận nhãn hiệu. Bưởi Diễn của HTX Đại Đồng đạt OCOP 4 sao, được cấp mã số vùng trồng để xuất khẩu sang các thị trường cao cấp như châu Âu, EU, Mỹ, New Zealand.

Từ năm 2022 đến nay, HTX Đại Đồng đã xuất khẩu khoảng 140 tấn bưởi sang Mỹ, châu Âu và Anh; sản lượng tiêu thụ trong nước tăng từ 600 tấn lên 750 tấn. Đáng chú ý, diện tích bưởi đăng ký cấp mã số vùng trồng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc được rà soát đạt 223,5ha.

Những kết quả trên cho thấy bưởi Yên Thủy đã từng bước khẳng định thương hiệu, tạo dựng thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, để mở rộng quy mô và nâng cao giá trị, vùng bưởi vẫn còn những điểm nghẽn cần tháo gỡ.

Diện tích bưởi đạt chất lượng cao chưa nhiều và chưa đồng đều; tỷ lệ diện tích được chứng nhận an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP mới khoảng 10%. Việc ứng dụng công nghệ cao trong tưới nước, quản lý dịch hại, thu hái, bảo quản còn hạn chế. Cùng với đó là khó khăn về vốn, nguồn nước, kỹ thuật canh tác và hạ tầng sơ chế.

Nhật ký điện tử đến từng gốc bưởi

Những hạn chế trên đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức sản xuất. Theo đồng chí Bùi Huyên - Chủ tịch UBND xã Yên Trị, địa phương đang phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam triển khai ứng dụng chuyển đổi số cho cây bưởi tại thôn Đại Đồng, với kinh phí địa phương khoảng 1,3 tỷ đồng.

Điểm mới của mô hình là thay thế phương thức ghi chép thủ công bằng nhật ký điện tử. Toàn bộ quá trình chăm sóc, thu hoạch và truy xuất nguồn gốc sản phẩm được cập nhật, quản lý trên nền tảng số. Qua đó, có thể xác định nguồn gốc, xuất xứ của sản phẩm đến từng gốc bưởi, từng hộ dân, nâng cao tính minh bạch trong sản xuất. Đây cũng là cơ sở để kiểm soát chất lượng, từng bước thay đổi phương thức canh tác, đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu khó tính.

Giai đoạn 2025-2035, xã Yên Trị định hướng chuyển mạnh từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn, gắn với chế biến sâu và mở rộng thị trường. Mục tiêu đến năm 2030, 50% diện tích bưởi đạt chuẩn VietGAP/GlobalGAP, sản lượng xuất khẩu đạt 300 tấn; đến năm 2035, tỷ lệ diện tích đạt chuẩn tăng lên 80%, sản lượng xuất khẩu đạt 500 tấn.

Để hiện thực hóa mục tiêu, địa phương đề xuất tỉnh và các cơ quan chuyên môn hỗ trợ đầu tư hạ tầng, xây dựng cơ sở bảo quản, chế biến; tập huấn kỹ thuật, cấp mã số vùng trồng và thu hút doanh nghiệp liên kết sản xuất, tiêu thụ.

Gỡ những “nút thắt” để bưởi đi xa

Qua kiểm tra thực tế tại vùng trồng bưởi của HTX Đại Đồng và làm việc với UBND xã Yên Trị, đồng chí Trần Duy Đông - Chủ tịch UBND tỉnh ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của địa phương trong xây dựng vùng bưởi có thương hiệu, giá trị cao và từng bước mở rộng thị trường xuất khẩu.

Xác định cây bưởi là cây trồng mũi nhọn, có giá trị gia tăng lớn và thị trường tiêu thụ ổn định, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu địa phương triển khai các giải pháp căn cơ, bài bản để phát triển bền vững vùng trồng. Giao ngành Nông nghiệp chủ trì phối hợp với xã Yên Trị rà soát, điều chỉnh quy hoạch phù hợp thực tế; tập trung phát triển, mở rộng vùng trồng bưởi lên khoảng 1.000ha, khai thác lợi thế về thổ nhưỡng, đất đai và nguồn nước tại khu vực xã Ngọc Lương và Yên Trị cũ. Cùng với đó, địa phương tiếp tục đổi mới phương thức canh tác, ứng dụng hệ thống tưới tiên tiến, nhất là tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước, nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, đáp ứng các tiêu chuẩn về độ ngọt, màu sắc và chất lượng quả.

Thương hiệu bưởi diễn Yên Thuỷ được xác định là cây trồng mũi nhọn, mang lại giá trị gia tăng lớn và có thị trường tiêu thụ ổn định tại Yên Trị.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là tháo gỡ điểm nghẽn về sơ chế, bảo quản. Tỉnh định hướng bố trí quỹ đất khoảng 2-3ha để thu hút doanh nghiệp xây dựng nhà máy sơ chế, kho lạnh, nhà đóng gói đạt chuẩn, phục vụ xuất khẩu sang Trung Quốc và các thị trường lớn. Đồng thời, củng cố hoạt động của các HTX, hỗ trợ nguồn vốn vay để nâng cao năng lực sản xuất, dịch vụ nông nghiệp.

Khi nhật ký điện tử được đưa xuống tận vườn, nguồn nước được chủ động, kỹ thuật canh tác được đổi mới, cùng với hạ tầng sơ chế, bảo quản được đầu tư, thương hiệu bưởi Diễn Yên Thủy có thêm nền tảng để nâng cao giá trị, mở rộng thị trường tiêu thụ.