Sử dụng xăng dầu tiết kiệm và hiệu quả vì mục tiêu tăng trưởng xanh, bền vững

Thời gian gần đây, thị trường xăng dầu thế giới và trong nước có nhiều biến động ảnh hưởng tới nguồn cung và giá xăng dầu tại thị trường trong nước.

Lúc này, việc sử dụng hợp lý, tiết kiệm tiêu dùng xăng, dầu trong sản xuất, kinh doanh, trong sinh hoạt là vấn đề có ý nghĩa lớn. Từng người, từng cơ quan, đơn vị, từng doanh nghiệp thực hành tiết kiệm, chống lãng phí xăng, dầu là hành động góp phần tác động trực tiếp vào việc thực hiện các chủ trương, giải pháp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Điển hình, thời gian qua nhiều người dân ở TP Hồ Chí Minh hay Hà Nội đã chuyển từ phương tiện cá nhân sang các phương tiện công cộng như xe bus và tàu điện. Nhiều hành khách cho biết họ sử dụng xe buýt để kết nối với tàu điện hoặc di chuyển trên những chặng đường không có tuyến metro. Hanoi Metro cho biết, hai tuyến đường sắt đô thị hiện nay luôn trong trạng thái sẵn sàng phục vụ, đáp ứng nhu cầu đi lại ngày càng lớn của người dân. Để tạo thuận tiện cho hành khách, đơn vị đã triển khai hệ thống cổng soát vé định danh, tích hợp xác thực điện tử và sinh trắc học, giúp đa dạng hóa các hình thức thanh toán và sử dụng vé.

Nhiều người chuyển sang đi xe bus, metro để tiết kiệm nhiên liệu.

Nhìn lại bức tranh điều hành năng lượng thời gian qua, chúng ta thấy rõ một nghịch lý đang tồn tại. Mặc dù Việt Nam đã có những cam kết mạnh mẽ về Net Zero vào năm 2050, nhưng hệ số đàn hồi năng lượng của chúng ta vẫn ở mức cao so với các nước trong khu vực. Điều này đồng nghĩa với việc để tạo ra một đơn vị tăng trưởng GDP, chúng ta đang phải tiêu tốn một lượng năng lượng lớn hơn mức cần thiết. Giá xăng dầu leo thang hiện nay, dù mang lại nhiều áp lực, nhưng xét ở góc độ tích cực, nó chính là một "cú hích" buộc toàn bộ nền kinh tế phải thay đổi tư duy. Tiết kiệm năng lượng lúc này phải được hiểu là một nguồn cung đặc biệt, một biện pháp rẻ nhất và sạch nhất mà chúng ta có thể khai thác ngay từ trong quy trình sản xuất và thói quen tiêu dùng.

Thực tế tại các khu công nghiệp cho thấy, dư địa tiết kiệm năng lượng vẫn còn rất lớn nhưng lại chưa được khai thác hiệu quả do sự lạc hậu về công nghệ. Nhiều doanh nghiệp vẫn đang vận hành những dây chuyền sản xuất từ thập niên trước với mức tiêu hao nhiên liệu khổng lồ. Tuy nhiên, trong bối cảnh giá xăng dầu chạm mức kỷ lục, việc "thắt lưng buộc bụng" cơ học đã không còn hiệu quả. Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng, quản trị năng lượng năm 2026 phải nằm ở việc chuyển đổi sang các mô hình quản lý thông minh như ISO 50001, nơi từng lít xăng, từng số điện đều được định lượng và tối ưu hóa bằng dữ liệu số. Chỉ khi nhìn nhận năng lượng như một chi phí đầu vào cần được quản trị tinh gọn, doanh nghiệp mới có thể sống sót và bứt phá trong chuỗi cung ứng toàn cầu vốn đang ngày càng khắt khe với các tiêu chuẩn xanh.

Nhìn nhận về vấn đề này, chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh cho biết: “Tôi nghĩ rằng, trước mắt chúng ta phải có những biện pháp khuyến khích để làm sao tiết kiệm xăng dầu lớn nhất. Thậm chí, những chỗ nào có thể làm việc trực tuyến được thì nên cho làm việc trực tuyến. Những gì có thể làm được để tiết kiệm xăng dầu thì nên khuyến khích”.

Ở góc nhìn khác, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng: “Việc sử dụng nhiên liệu tiết kiệm và hiệu quả có thể giúp giảm bớt phần nào tác động tiêu cực. Khi các doanh nghiệp vận tải tối ưu hóa lộ trình, khi người dân hạn chế những chuyến đi không cần thiết hoặc lựa chọn các phương tiện tiết kiệm nhiên liệu hơn, tổng lượng tiêu thụ xăng dầu sẽ giảm. Đây không phải là con số nhỏ nếu xét trên quy mô hàng chục triệu phương tiện đang lưu thông trên cả nước”.

Rõ ràng, sự thiếu hụt nguồn cung cục bộ diễn ra tại một số thời điểm cao điểm vừa qua là lời cảnh tỉnh về sự mong manh của chuỗi cung ứng nhiên liệu hóa thạch thuần túy. Để giải quyết bài toán này, lộ trình triển khai xăng sinh học E10 trên toàn quốc từ tháng 6/2026 đang được kỳ vọng là bước ngoặt chiến lược. Việc nâng tỷ lệ phối trộn từ E5 lên E10 không chỉ đơn thuần là thay đổi một chỉ số kỹ thuật, mà là cách chúng ta gia tăng hàm lượng nội địa hóa trong nguồn nhiên liệu. Bằng việc sử dụng ethanol được chiết xuất từ nông sản trong nước như sắn và ngô, Việt Nam đang từng bước xây dựng một "vùng đệm" an toàn, giảm bớt sự lệ thuộc vào những biến động địa chính trị thế giới. Điều này không chỉ giúp bình ổn thị trường năng lượng mà còn tạo ra một cú hích ngược lại cho ngành nông nghiệp bền vững, hình thành một vòng tuần hoàn kinh tế xanh thực thụ.

Đáng chú ý, tính hiệu quả của xăng E10 đã được khẳng định qua các báo cáo kỹ thuật từ các viện nghiên cứu hàng đầu trong nước. Việc sử dụng E10 không chỉ giúp động cơ cháy sạch hơn, giảm phát thải carbon mà còn có mức giá cạnh tranh hơn so với xăng khoáng truyền thống nhờ các chính sách ưu đãi về thuế bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, để lộ trình này thực sự đi vào đời sống, cần một sự kết nối đồng bộ giữa chính sách và niềm tin của người tiêu dùng. Các cơ quan quản lý cần minh bạch hóa các dữ liệu về chất lượng, đồng thời đảm bảo hệ thống phân phối từ các kho đầu mối đến từng cây xăng nhỏ lẻ đều vận hành trơn tru. Tiết kiệm năng lượng và sử dụng nhiên liệu sinh học phải được xem là hai mặt của một đồng xu trong chiến lược an ninh năng lượng: một bên giảm cầu thông qua hiệu suất, một bên thay đổi cung theo hướng bền vững.

Trong dài hạn, mục tiêu tăng trưởng xanh của Việt Nam không thể tách rời việc chuyển dịch năng lượng trong ngành giao thông vận tải. Khi giá xăng dầu duy trì ở mức cao, xu hướng chuyển sang sử dụng xe điện và các phương tiện vận tải công cộng sử dụng năng lượng sạch đang trở nên rõ nét hơn bao giờ hết. Đây chính là thời điểm vàng để Chính phủ đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ hạ tầng trạm sạc và khuyến khích các doanh nghiệp vận tải chuyển đổi xanh. Sự kết hợp giữa việc tiết kiệm xăng dầu truyền thống và thúc đẩy năng lượng mới sẽ tạo ra một hệ sinh thái năng lượng đa dạng, giúp nền kinh tế trở nên dẻo dai hơn trước mọi cú sốc thị trường.

Tóm lại, kịch bản bão giá và thiếu hụt năng lượng năm 2026 không phải là dấu chấm hết cho đà tăng trưởng, mà là một cơ hội để chúng ta rũ bỏ những mô hình tăng trưởng tiêu tốn tài nguyên cũ kỹ. Tiết kiệm năng lượng một cách thực chất, đi đôi với việc triển khai bài bản lộ trình xăng E10, chính là con đường ngắn nhất để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững. Chúng ta không thể thay đổi được giá dầu thế giới, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể kiểm soát cách mình sử dụng năng lượng để bảo vệ túi tiền của mỗi người dân và vận mệnh kinh tế của cả quốc gia. An ninh năng lượng, cuối cùng, không nằm ở việc sở hữu thật nhiều dầu mỏ, mà nằm ở trí tuệ và sự quyết liệt trong việc sử dụng nguồn tài nguyên đó một cách thông minh và trách nhiệm nhất.

Minh Thành