Sửa đổi Luật Thủ đô: Phân quyền mạnh đi cùng với kiểm soát quyền lực chặt chẽ

Đại biểu Tạ Văn Hạ, đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng phát biểu. Ảnh: Media Quốc hội.

Ngày 12/4, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

Phát biểu tại phiên họp, đại biểu Tạ Văn Hạ - Đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng bày tỏ sự nhất trí cao với việc sửa đổi Luật Thủ đô nhằm thể chế hóa các đường lối, chủ trương của Đảng. "TP Hà Nội là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia và là trái tim của cả nước. Trái tim có khỏe, có mạnh thì cơ thể mới khỏe và mạnh. Hà Nội không chỉ là một đầu tàu, là động lực dẫn dắt quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa, khoa học và đổi mới sáng tạo của quốc gia, mà còn là nơi phát kiến, thử nghiệm những chính sách mới, bao gồm cả những chính sách chưa có trong pháp luật hiện hành,".

Do đó, đại biểu cho rằng, với việc sửa đổi, ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này, Quốc hội đã trao cho Thủ đô Hà Nội một sứ mệnh, một cơ hội lịch sử để Hà Nội hiện thực hóa những khát vọng phát triển, vươn mình và bay cao trong kỷ nguyên mới.

Về các nội dung cụ thể, đại biểu Tạ Văn Hạ bày tỏ ủng hộ các nhóm chính sách trong dự thảo Luật; đặc biệt là các quy định về phân quyền, phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền thành phố Hà Nội, trong đó có nhiều thẩm quyền mới, kể cả những thẩm quyền xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù.

Theo đại biểu, dự thảo Luật trao cho TP Hà Nội 192 thẩm quyền, trong đó có 50 thẩm quyền là kế thừa Luật Thủ đô hiện hành và Nghị quyết số 258/2025/QH15, 57 thẩm quyền của các cơ quan quản lý nhà nước cấp trên, và 85 thẩm quyền mới chưa có trong quy định của pháp luật hiện hành là một sự bứt phá rất mạnh mẽ.

Đại biểu cũng cho rằng, đi đôi với phân quyền mạnh, phải kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Vì vậy, đại biểu đề nghị TP Hà Nội đánh giá đầy đủ năng lực thực thi của bộ máy cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ tham mưu xây dựng chính sách pháp luật. Đội ngũ này phải có kinh nghiệm, phải có trình độ và có tư duy tương xứng. Do đó, cần phải có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Song song đó, đại biểu cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả, đảm bảo công khai, minh bạch, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu; làm rõ cơ chế đánh giá, tổng kết thí điểm, đảm bảo các chính sách được triển khai có kiểm soát, có sơ kết, có tổng kết kịp thời, hoàn thiện và nhân rộng mô hình cho phù hợp.

Đại biểu Nguyễn Thị Thủy, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: Media Quốc hội.

Hà Nội không chỉ là nơi thực thi chính sách mà cần thiết kế chính sách

Cũng quan tâm đến nội dung phân cấp, phân quyền, theo đại biểu Nguyễn Thị Thủy - Đoàn ĐBQH Thái Nguyên, theo dự thảo Luật, có 192 thẩm quyền được giao cho thành phố Hà Nội, trong đó có những thẩm quyền được phân cấp rất là mạnh như là phân quyền trong việc tổ chức bộ máy và biên chế, ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

"Cách tiếp cận ở đây không phải là Quốc hội ưu tiên cho Thủ đô, mà nên được hiểu theo hướng vì Đảng và Nhà nước giao mục tiêu rất cao cho Thủ đô, nên cần phải có cơ chế, chính sách đặc biệt, đặc cách, đặc thù để giúp Thủ đô hoàn thành mục tiêu được Đảng, Nhà nước giao," đại biểu nhấn mạnh và ví dụ gần đây nhất, Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định mục tiêu, hướng tới 100 năm giải phóng Thủ đô (2054) và đến năm 2065, Thủ đô Hà Nội là thành phố toàn cầu, có trình độ phát triển cao và bền vững; thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và hạnh phúc cao trên thế giới.

Góp ý về một số nội dung cụ thể, Điều 9 dự thảo Luật giao cho Hà Nội được quyết định việc thí điểm các cơ chế, chính sách khác với luật hoặc chưa được luật quy định. Về nội dung này, đại biểu bày tỏ tán thành rất cao đối với việc giao cho TP Hà Nội được quyền quyết định việc thí điểm các cơ chế, chính sách khác với luật hoặc là chưa được luật quy định.

"Cần xác định là Hà Nội không chỉ là nơi thực thi chính sách mà cần được giao các thẩm quyền thiết kế chính sách. Việc thí điểm thì cũng sẽ giúp tìm ra những hướng đi mới, để từ đó cũng tạo điều kiện để lan tỏa và nhân rộng ra trong cả nước," nữ đại biểu nêu.

Ngoài ra, đại biểu Thủy nêu quan điểm, việc quy định giới hạn cho phép Hà Nội được thí điểm trong 6 lĩnh vực được quy định tại khoản 3 của Điều 9 như dự thảo Luật cần cân nhắc thêm. Bởi hiện nay 6 lĩnh vực này có thể là đủ và phù hợp, nhưng với mục tiêu giao Hà Nội rất cao như trở thành thành phố toàn cầu, đô thị trung tâm có tầm ảnh hưởng, nơi thu hút tập đoàn đa quốc gia, dịch vụ tài chính cao cấp, cơ sở hạ tầng hiện đại thu hút nhân tài quốc tế... thì việc đóng khung các lĩnh vực trên gây nên e ngại luật ban hành có thể không theo kịp thực tiễn và không theo kịp sự vận động của Hà Nội.

"Đề nghị cân nhắc bổ sung thêm trường hợp nữa, nhưng bảo đảm sự kiểm soát. Đó là ngoài việc thí điểm 6 lĩnh vực trên, cho phép Hà Nội được thí điểm ở lĩnh vực khác, nhưng chỉ khi được các cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ, ví dụ như Bộ Chính trị giao cho Hà Nội nhiệm vụ thí điểm mới, thì khi đó Hà Nội có thể căn cứ để thực hiện thí điểm," đại biểu Thủy đề nghị.