Sửa Luật Đấu thầu: Tháo gỡ vướng mắc, nâng cao hiệu quả nguồn vốn công

Sáng 23/10, tại Nhà Quốc hội, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội nghe trình bày Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi).

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi).

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, quá trình thực thi Luật Đấu thầu còn một số bất cập về tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, hình thức lựa chọn nhà thầu, thủ tục và cơ chế đánh giá hồ sơ dự thầu. Một số quy định về hợp đồng, hành vi bị cấm, trách nhiệm các bên và giải quyết kiến nghị cũng cần được làm rõ.

Việc sửa đổi Luật nhằm hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, bảo đảm cạnh tranh, minh bạch, phòng chống tham nhũng và lãng phí.

Dự thảo tập trung vào 4 nhóm chính sách: bảo đảm tính đồng bộ của pháp luật; nâng cao chất lượng, hiệu quả đấu thầu; đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian và tăng phân cấp, phân quyền; nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, tăng cường kiểm tra, giám sát.

Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật, đồng thời đề nghị quá trình hoàn thiện phải thận trọng, đánh giá đầy đủ tác động, chi phí, lợi ích và rủi ro của các chính sách lớn. Các nội dung sửa đổi cần xuất phát từ thực tiễn, bảo đảm tính ổn định, thống nhất và chuẩn bị đầy đủ văn bản hướng dẫn thi hành.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi.

Về nội dung cụ thể, cơ quan thẩm tra đề nghị phân định rõ phạm vi điều chỉnh của Luật và các trường hợp áp dụng cơ chế mua sắm riêng, nhất là với gói thầu sử dụng nhiều nguồn vốn. Quy định về nhãn hiệu, xuất xứ trong hồ sơ mời thầu cần ưu tiên tiêu chí kỹ thuật, chất lượng và khả năng đáp ứng tương đương, tránh hạn chế cạnh tranh, đặc biệt đối với hàng hóa do doanh nghiệp trong nước cung cấp.

Đối với nhà thầu phụ nước ngoài, cần bảo đảm nhà thầu chính trong nước thực hiện thực chất phần việc chủ yếu và chịu trách nhiệm tương xứng. Các quy định về hành vi bị cấm cũng cần xác định rõ chủ thể, hành vi vi phạm và thời điểm xác định vi phạm, nhất là trường hợp tổ chức lựa chọn nhà thầu khi chưa xác định nguồn vốn.

Ủy ban cơ bản thống nhất việc bổ sung hình thức đàm phán cạnh tranh và điều chỉnh các hình thức lựa chọn nhà thầu. Tuy nhiên, đấu thầu rộng rãi cần tiếp tục là hình thức chủ yếu; các trường hợp chỉ định thầu, đặt hàng và lựa chọn đặc biệt phải có điều kiện, giới hạn rõ ràng. Cơ chế đàm phán cạnh tranh cần bảo vệ bí mật kinh doanh, quyền sở hữu trí tuệ, bảo đảm căn cứ xác định giá và trách nhiệm giải trình.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định ngay trong Luật các nguyên tắc, điều kiện và giới hạn áp dụng đối với những nội dung ảnh hưởng trực tiếp đến cạnh tranh, không giao quy định dưới luật theo hướng mở rộng các trường hợp hạn chế cạnh tranh.

Dự thảo cũng cần hoàn thiện Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, tăng công khai dữ liệu và giám sát; bảo đảm tính độc lập trong giải quyết kiến nghị; làm rõ cơ chế đấu thầu trước, sửa đổi hợp đồng và chuyển nhượng dự án. Đồng thời, cần hoàn thiện quy định đấu thầu thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, thiết bị y tế và rà soát điều khoản chuyển tiếp, tránh khoảng trống pháp lý.