Sức hút du lịch từ ẩm thực đồng bào Thái ở Pù Luông

Du khách thưởng thức ẩm thực đồng bào Thái giữa không gian yên bình của núi rừng Pù Luông.

Sau một ngày trekking qua những cung đường uốn lượn, khám phá các bản làng dưới chân núi Pù Luông, chị Nguyễn Thu Hương (Hà Nội) cùng bạn bè lựa chọn dùng bữa tối tại một homestay của người Thái ở bản Đôn (xã Pù Luông). Trong không gian nhà sàn truyền thống, mâm cơm được dọn ra với nhiều món ăn quen thuộc trong đời sống của người dân địa phương, mang đến sự tò mò, thích thú đối với những vị khách phương xa.

Hương thơm của xôi nếp nương mới đồ quyện cùng mùi tre nứa từ những ống cơm lam vừa được nướng chín đã “đánh thức” vị giác của các thành viên trong đoàn. Trong mâm cơm còn có một số món như: vịt Cổ Lũng luộc, cá suối đồ, rau dớn xào, canh uôi, thịt lợn bản nướng... Và, không thể thiếu chẩm chéo thơm nồng hạt dổi, mắc khén. Giữa không gian núi rừng yên bình, bữa cơm không đơn thuần là hoạt động thưởng thức ẩm thực mà đã trở thành một phần của hành trình khám phá văn hóa bản địa. “Trước chuyến đi, tôi chủ yếu tìm hiểu về cảnh quan thiên nhiên của Pù Luông. Nhưng sau vài ngày trải nghiệm, điều khiến gia đình tôi nhớ nhất lại là những món ăn địa phương. Các món ăn đều được chế biến sạch sẽ, nguyên liệu tươi ngon và có hương vị riêng. Đặc biệt, các loại gia vị như hạt dổi, mắc khén tạo nên hương vị cho các món ăn”, chị Thu Hương chia sẻ.

Khác với nhiều điểm đến du lịch khác, sức hấp dẫn của ẩm thực Pù Luông không nằm ở sự cầu kỳ mà ở tính nguyên bản và sự gắn kết chặt chẽ với môi trường tự nhiên. Hầu hết nguyên liệu chế biến món ăn đều được người dân tự nuôi trồng hoặc khai thác tại địa phương. Từ hạt nếp nương được trồng trên những thửa ruộng bậc thang, cá suối đánh bắt từ các khe nước tự nhiên, rau dớn mọc ven suối, đến những giống vật nuôi bản địa như vịt Cổ Lũng hay lợn bản... tất cả góp phần tạo nên bản sắc riêng cho ẩm thực vùng cao.

Trong bức tranh ẩm thực ấy, xôi nếp nương và cơm lam là những món ăn gần như không thể thiếu. Người Thái từ lâu đã coi hạt nếp là kết tinh của đất trời và công sức lao động. Những hạt nếp căng tròn sau khi được đồ bằng chõ gỗ truyền thống trở thành món ăn quen thuộc trong mỗi bữa cơm gia đình cũng như các dịp lễ, tết. Trong khi đó, cơm lam với hương thơm đặc trưng của gạo nếp và ống nứa lại mang đậm dấu ấn của cuộc sống gắn bó với núi rừng. Ngoài ra, những món ăn dân dã như cá suối đồ, ốc đá, cua đá hay rau dớn xào... mang đến cảm nhận chân thực về đời sống của người dân bản địa. Cá suối được đánh bắt từ các dòng nước trong lành, chế biến đơn giản nhưng vẫn giữ được vị ngọt tự nhiên. Rau dớn xào tỏi có vị giòn, thanh mát, còn ốc đá và cua đá là những sản vật theo mùa được nhiều du khách tìm thưởng thức khi đến Pù Luông.

Theo chị Lê Thị Tuyết, chủ cơ sở The Palm Puluong Homestay & Restaurant (xã Pù Luông) chính những yếu tố mang đậm bản sắc địa phương đã tạo nên lợi thế cho du lịch ẩm thực nơi đây. “Du khách đến với Pù Luông không chỉ thưởng thức ẩm thực mà còn muốn tìm hiểu câu chuyện văn hóa phía sau mỗi món ăn. Vì vậy, chúng tôi luôn ưu tiên sử dụng nguyên liệu địa phương và giữ gìn cách chế biến truyền thống của đồng bào Thái. Nhiều thực khách rất thích thú khi được nghe giới thiệu về nguồn gốc món ăn, cách sử dụng các loại gia vị như hạt dổi, mắc khén hay tham gia trải nghiệm chế biến cơm lam, đồ xôi cùng người dân”, chị Tuyết cho biết.

Hiện nay, nhiều cơ sở lưu trú trên địa bàn xã Pù Luông đã đưa các hoạt động trải nghiệm ẩm thực vào chương trình phục vụ du khách. Từ việc cùng người dân chuẩn bị nguyên liệu, chế biến món ăn cho đến thưởng thức trong không gian nhà sàn truyền thống, tất cả góp phần tạo nên những trải nghiệm khác biệt, giúp du khách hiểu hơn về văn hóa và đời sống cộng đồng địa phương.

Tuy nhiên, để ẩm thực thực sự trở thành một trong những trải nghiệm du lịch đặc sắc, việc định vị các món ăn truyền thống cần đi đôi với nâng cao chất lượng dịch vụ. Từ khâu lựa chọn nguyên liệu, chế biến, bảo quản đến phục vụ đều cần được chú trọng nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của du khách. Theo ông Nguyễn Nam Phong, Phó Chủ tịch UBND xã Pù Luông: “Địa phương xác định ẩm thực là một trong những yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch. Thời gian tới, mỗi bản du lịch xã sẽ lựa chọn 3 - 5 món ăn đặc trưng để xây dựng thương hiệu, đồng thời đăng ký sản phẩm OCOP cho một số đặc sản và xây dựng logo, nhận diện ẩm thực địa phương. Địa phương cũng chú trọng công tác bảo đảm an toàn thực phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và đẩy mạnh quảng bá các sản phẩm đặc trưng nhằm tăng thêm sức hấp dẫn cho du lịch Pù Luông”.

Từ những nguyên liệu bình dị của núi rừng, qua bàn tay khéo léo và sự sáng tạo của đồng bào Thái, nhiều món ăn dân dã đã trở thành sản phẩm du lịch mang giá trị văn hóa đặc sắc. Khi những hương vị ấy góp phần kể câu chuyện về vùng đất, con người và bản sắc địa phương, ẩm thực không chỉ là một phần của hành trình khám phá mà còn trở thành “sứ giả” góp phần lan tỏa hình ảnh Pù Luông đến với du khách gần xa.