Tại sao giá dầu chưa vượt mốc 100 USD dù nguồn cung gián đoạn?

Reuters dẫn thông tin từ Argus Media - đơn vị cung cấp dữ liệu và phân tích thị trường hàng hóa, cho biết, lượng dầu thô được vận chuyển từ các nhà sản xuất Trung Đông hiện chỉ còn khoảng 11 triệu thùng/ngày (bpd), giảm mạnh so với mức 18 triệu bpd trước khi cuộc chiến Iran bắt đầu cách đây 7 tháng.

Tuy nhiên, giá dầu vẫn chưa vượt mốc 100 USD/thùng và những yếu tố dưới đây giúp giải thích diễn biến này.

Lượng dầu đi qua eo biển Hormuz vẫn đáng kể

Trong tuần trước khi giao tranh bùng phát trở lại vào ngày 30/8, khoảng 8-9 triệu bpd dầu đã được vận chuyển qua eo biển Hormuz, gấp đôi khối lượng của tuần trước đó, theo Claudio Galimberti, Kinh tế trưởng của Rystad Energy.

Dù dòng chảy sau đó giảm xuống dưới 2 triệu bpd, lượng vận chuyển trung bình trượt theo ngày vẫn ở khoảng 4-5 triệu thùng, qua đó đưa giá Brent về mức “hợp lý” khoảng 95 USD/thùng, ông Galimberti cho biết.

Các ước tính trong ngành cho thấy lượng dầu xuất khẩu qua Hormuz hiện dao động trong khoảng 6-8 triệu thùng/ngày.

Dữ liệu của Kpler cho thấy tính đến thứ Hai 7/9, chưa có tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC) nào được ghi nhận rời khỏi eo biển này kể từ ngày 2/9.

Trong thời gian thỏa thuận hòa bình tạm thời giữa Mỹ và Iran hồi tháng 7, lượng dầu xuất khẩu qua Hormuz từng phục hồi về mức trước chiến tranh, khoảng 16 triệu bpd.

Các nước vùng Vịnh tìm tuyến vận chuyển thay thế

Các nhà sản xuất dầu vùng Vịnh đã tìm cách sử dụng những tuyến đường thay thế và tiếp tục vận chuyển dầu thông qua hoạt động chuyển tải từ tàu này sang tàu khác (ship-to-ship) bên ngoài Hormuz, qua đó giảm bớt một phần tác động của tình trạng gián đoạn nguồn cung.

Saudi Aramco đã nối lại hoạt động bốc dầu tại cảng Ras Tanura, nằm trong vùng Vịnh, hồi tháng 8. Tuy nhiên, xuất khẩu từ Yanbu trên Biển Đỏ vẫn chịu sức ép do lực lượng Houthi tại Yemen phong tỏa bằng hải quân.

Dữ liệu sơ bộ của Kpler cho thấy, xuất khẩu qua Yanbu trong tháng 8 giảm xuống mức thấp nhất 6 tháng, còn 1,429 triệu bpd, so với mức trung bình 3,9 triệu bpd trong ba tháng trước đó.

Trong khi đó, xuất khẩu qua cảng thay thế Sidi Kerir của Ai Cập đạt 2,139 triệu bpd trong tháng 8, cao hơn gấp đôi so với tháng 6.

Xuất khẩu dầu của Iraq, nhà sản xuất lớn thứ hai trong OPEC, cũng phục hồi trong tháng 8 lên khoảng 2,34 triệu bpd.

Cũng theo dữ liệu Kpler, xuất khẩu dầu của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) dao động quanh 2,9 triệu bpd trong tháng 7 và tháng 8, sau khi đạt mức kỷ lục vào tháng 6.

Xuất khẩu dầu thô của Kuwait cũng phục hồi lên khoảng 1 triệu bpd trong tháng 7 và tháng 8.

Tuy nhiên, xuất khẩu dầu của Iran đã giảm mạnh do lệnh phong tỏa của Mỹ.

Các nhà sản xuất ngoài OPEC tăng sản lượng

Theo Jarand Rystad, nhà sáng lập Rystad Energy, các nhà sản xuất ngoài OPEC, trong đó có Mỹ, Canada và Guyana, dự kiến tăng tổng sản lượng thêm 1,4 triệu bpd trong năm nay, qua đó bù đắp một phần lượng nguồn cung thiếu hụt.

Trong khi đó, xuất khẩu dầu thô của Nga vẫn duy trì khoảng 5,5 triệu bpd trong tháng 7 và tháng 8. Con số này thấp hơn mức đỉnh 6,4 triệu bpd hồi tháng 6 nhưng vẫn cao hơn 23% so với tháng 2.

Theo Kpler, xuất khẩu của Nga vẫn ở mức cao do hoạt động chế biến tại các nhà máy lọc dầu trong nước giảm sau khi các cơ sở này bị hư hại bởi các cuộc tấn công của Ukraine.

Tuy nhiên, Nga đã hạ dự báo sản lượng dầu năm 2026 xuống mức thấp nhất trong 17 năm, điều có thể khiến lượng dầu xuất khẩu của nước này giảm.

Nhu cầu dầu suy yếu

Mặc dù nguồn cung dầu bị gián đoạn, song nhu cầu cũng đang suy yếu đáng kể.

Ông Jarand Rystad cho biết, mức giảm nhu cầu trong lĩnh vực hóa dầu và nhiên liệu vận tải vẫn ở mức khoảng 3,5 triệu bpd trong quý III, dù thấp hơn mức 4,5 triệu bpd trong quý II.

Trung Quốc chiếm hơn một nửa mức suy giảm này, do quá trình điện hóa giao thông ngày càng tăng và ngành hóa chất sử dụng than làm nguyên liệu tiếp tục mở rộng.

Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới và được ví như “OPEC mới về nhu cầu” nhờ ảnh hưởng lớn đối với thị trường, đã giảm lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển xuống khoảng 7 triệu bpd trong tháng 7 và tháng 8, từ mức hơn 11 triệu bpd hồi tháng 2.

Lượng dầu dự trữ lớn của Trung Quốc, được Kpler ước tính khoảng 1,17 tỷ thùng, cũng góp phần giảm bớt lo ngại về nguồn cung trên thị trường.

Thị trường vật chất cho thấy nguồn cung đang khan hiếm

Dù giá Brent chưa vượt 100 USD/thùng, diễn biến trên thị trường vật chất lại cho thấy tình trạng thiếu dầu nghiêm trọng hơn.

Mức chênh lệch giá giao ngay đã phục hồi về mức hồi tháng 4. Dữ liệu của Reuters cho thấy, dầu Dubai và Oman đang được giao dịch cao hơn 19-20 USD/thùng so với giá Dubai đối với các lô hàng bốc trong tháng 11.

Hợp đồng tương lai dầu Oman ở mức 104,54 USD/thùng trong phiên thứ Hai, trong khi dầu Dubai giao ngay được giao dịch ở mức 105,10 USD/thùng.

Theo nhận định của David Fyfe, Kinh tế trưởng của Argus, hiện tại, thị trường vật chất đang cho chúng ta thấy rằng nguồn cung thực sự vô cùng khan hiếm. Giá thực tế đã cao hơn đáng kể so với 100 USD/thùng và quan trọng hơn, thị trường diesel đang phát đi tín hiệu thiếu hụt nghiêm trọng.

Đợt leo thang mới nhất trong xung đột Mỹ - Iran được dự báo sẽ tiếp tục hạn chế xuất khẩu dầu từ khu vực Vịnh, trong khi nhu cầu tăng lên khi các nhà máy lọc dầu đẩy mạnh sản xuất diesel. Giá diesel tại Mỹ đã đạt mức cao kỷ lục.

Các chuyên gia nâng dự báo giá dầu

Những diễn biến trên đã khiến một số ngân hàng nâng dự báo giá dầu Brent.

Morgan Stanley dự báo giá dầu sẽ đạt mức trung bình 100 USD/thùng trong quý IV.

Goldman Sachs cũng nâng 5 USD/thùng đối với dự báo giá Brent và WTI cho tháng 12/2026 và năm 2027, với lý do tình trạng gián đoạn vận chuyển tại Trung Đông được dự báo sẽ kéo dài sang năm tới.

Hiện Goldman Sachs dự báo giá Brent ở mức 85 USD/thùng và WTI ở mức 80 USD/thùng vào tháng 12/2026. Đối với năm 2027, ngân hàng này dự báo giá Brent và WTI lần lượt ở mức 80 USD và 75 USD/thùng.