Tạm dừng Nghị định 46: Doanh nghiệp vui ít, lo nhiều!

Ngày 6.2.2026, tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã tổ chức hội thảo “Vướng mắc trong thực hiện chính sách pháp luật mới về an toàn thực phẩm”.

Bà Vũ Kim Hạnh - đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao - cho rằng, sau gần mười ngày bị ách tắc do các quy định mới, hiện DN đã được “giải cứu” và thấy “nhẹ nhõm, mừng rỡ”.

Nhưng đằng sau niềm vui ngắn hạn đó, các DN vẫn lo âu: thời hạn tạm dừng đến ngày 15.4.2026 "quá ngắn để có thể giải quyết những vấn đề mang tính hệ thống”.

Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao, bà Vũ Kim Hạnh phát biểu

Theo bà Hạnh, trước đây Cục An toàn thực phẩm thường xuyên tham vấn các hiệp hội, nhưng từ khoảng tháng 8.2025 đột ngột dừng lại, không còn đối thoại.

“Từ bản dự thảo thứ 8 đến khi Nghị định 46 được ban hành ngày 26.1 là một “khoảng trống” mà cộng đồng doanh nghiệp không hề được cập nhật. Chính sự thiếu minh bạch đó dẫn tới cú sốc vừa rồi”, bà Hạnh nói.

Do đó, bà Hạnh đề nghị duy trì cơ chế tham vấn định kỳ với tất cả hiệp hội ngành hàng thực phẩm, vừa tránh đứt gãy kinh doanh, vừa đóng góp trực tiếp cho quá trình xây dựng luật.

Ông Huỳnh Quang Tuấn - đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) - nhìn nhận rằng, việc tạm ngưng Nghị định 46 mới chỉ giải quyết được vấn đề thiếu thời gian chuyển tiếp, còn nhiều vướng mắc cốt lõi vẫn tồn tại khiến cộng đồng doanh nghiệp lo lắng.

Đối với Nghị định 46, EuroCham cho rằng quy định kiểm tra thực phẩm nhập khẩu đang làm gia tăng mạnh mức độ và tầng nấc kiểm soát: từ kiểm hồ sơ chuyển sang kiểm hồ sơ kèm kiểm nghiệm mẫu; mở rộng sang cả nguyên liệu, phụ gia, bao bì dùng cho sản xuất nội bộ; quy trình từ 2 cấp thành 3 cấp trong khi số cơ sở kiểm nghiệm lại giảm. Hệ quả là thời gian thông quan kéo dài, nguy cơ ùn tắc rất lớn, đặc biệt với thực phẩm tươi sống không thể chờ 9–10 ngày kiểm nghiệm.

Đông đảo doanh nghiệp, chuyên gia tham dự sự kiện

Từ kinh nghiệm quốc tế, EuroCham cũng nhấn mạnh hầu hết các nước không yêu cầu đăng ký thực phẩm theo cơ chế tiền kiểm, mà quản lý dựa trên hệ thống tiêu chuẩn như HACCP, ISO, tiếp cận theo rủi ro, hậu kiểm, số hóa dữ liệu và cảnh báo nhanh.

EuroCham kiến nghị bỏ Nghị định 46, Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP, tiếp tục áp dụng Nghị định 15 trong giai đoạn chờ sửa Luật ATTP; cải cách theo tinh thần Nghị quyết 68/NQ-TW, chuyển mạnh sang hậu kiểm dựa trên rủi ro; công nhận các tiêu chuẩn quốc tế; số hóa dữ liệu; bảo đảm năng lực thực thi của địa phương và dành thời gian chuyển tiếp hợp lý để doanh nghiệp thích ứng.

Nêu quan điểm về vấn đề này, Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam (AmCham) cho rằng Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP đang tạo ra nhiều vướng mắc lớn cho hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực thực phẩm và đồ uống.

Bất cập nổi bật đầu tiên là yêu cầu nguyên liệu nhập khẩu dùng cho sản xuất nội bộ vẫn phải thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm trước thông quan và phải công bố hợp quy đối với phụ gia, bao bì, dụng cụ tiếp xúc thực phẩm.

Nhiều mặt hàng chậm thông quan, doanh nghiệp chịu nhiều thiệt hại

Quy định này làm kéo dài thời gian thông quan, khiến doanh nghiệp thiếu nguyên liệu, gián đoạn sản xuất và có nguy cơ phải dừng hoạt động. AmCham kiến nghị miễn công bố hợp quy đối với các nguyên liệu nhập khẩu chỉ phục vụ sản xuất nội bộ, không lưu thông ra thị trường.

Bên cạnh đó, về yêu cầu cung cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP cho hàng nhập khẩu, doanh nghiệp nước ngoài hầu như không thể đáp ứng loại giấy phép mang tính đặc thù của Việt Nam, dẫn tới hồ sơ bị ách tắc, tạo rào cản thương mại không phù hợp thông lệ quốc tế. AmCham đề nghị chấp nhận các chứng nhận quốc tế tương đương thay cho giấy chứng nhận trong nước.

Amcham cũng nêu rằng tình trạng thực thi không thống nhất giữa các địa phương cũng gây nhiều hệ quả. Một số nơi tạm dừng xử lý hồ sơ còn hiệu lực, yêu cầu doanh nghiệp làm lại từ đầu; quy định về nhãn và quảng cáo bị áp dụng khác nhau, khiến kế hoạch sản xuất – tung sản phẩm bị gián đoạn, phát sinh chi phí in ấn, lưu kho và đứt gãy chuỗi cung ứng.

Ông Đậu Anh Tuấn – Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI - cho rằng, chính sách cần tập trung vào các mắt xích có nguy cơ cao, thay vì kiểm tra tràn lan. Các thủ tục mới chỉ nên được ban hành nếu chứng minh được hiệu quả rõ ràng trong bảo vệ an toàn thực phẩm, đồng thời không gây đứt gãy chuỗi cung ứng hay tăng chi phí không cần thiết cho doanh nghiệp.

Ông Đậu Anh Tuấn – Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI)

Ngoài ra, cần chuyển từ mô hình quản lý “đăng ký – kiểm nghiệm từng sản phẩm” sang quản lý toàn diện theo chuỗi giá trị thực phẩm – từ trang trại đến bàn ăn; tăng cường năng lực thực thi tại địa phương, tránh tình trạng mỗi nơi hiểu và làm một kiểu, gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Ông Tuấn cũng nhấn mạnh cần đẩy mạnh việc số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu thống nhất giữa các cơ quan quản lý để tăng tính minh bạch, giảm thiểu thủ tục chồng chéo, nâng cao hiệu quả kiểm tra và truy xuất nguồn gốc thực phẩm.

Lam Thanh