Tầm nhìn Quốc gia Thông minh 2.0 của Singapore Niềm tin, thịnh vượng và bao trùm - tầm nhìn mới của tương lai số

Smart Nation 1.0 và quá trình chuẩn bị hạ tầng số

Singapore khởi động sáng kiến Smart Nation 1.0 vào năm 2014 dưới thời Thủ tướng Lý Hiển Long, tập trung vào 4 trụ cột gồm: kinh tế số, chính phủ số, xã hội số và an ninh số. Mục tiêu ban đầu của Smart Nation 1.0 tương đối rõ ràng là xây dựng một quốc gia được kết nối toàn diện bằng công nghệ số, nơi chính phủ, doanh nghiệp và người dân đều có thể vận hành hiệu quả hơn nhờ hạ tầng kỹ thuật số hiện đại.

Sau một thập kỷ triển khai, quốc gia này đã đạt được những kết quả mà nhiều nước khác vẫn đang theo đuổi. Gần như toàn bộ dịch vụ công được số hóa, hệ thống thanh toán điện tử phổ cập rộng rãi, và kết nối internet phủ đến gần như mọi hộ gia đình. Thành công này khiến Singapore trở thành một trong những quốc gia đi đầu thế giới về chuyển đổi số. Đến năm 2024, 99% dịch vụ công của Singapore thực hiện hoàn toàn trực tuyến, 99% hộ gia đình có internet, 95% doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng ít nhất một công nghệ số, đồng thời là quốc gia đầu tiên trên thế giới đạt phủ sóng 5G độc lập trên toàn quốc.

Thủ tướng Singapore Lawrence Wong phát biểu trong buổi khởi động Quốc gia Thông minh 2.0. Ảnh: tech.gov.sg

Tuy nhiên, chính mức độ hoàn thiện cao của giai đoạn 1.0 lại đặt ra một câu hỏi: khi mọi thứ đã được số hóa, bước tiếp theo sẽ là gì? Singapore nhận ra rằng việc số hóa không còn đủ để tạo ra lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Thủ tướng Singapore Lawrence Wong cho rằng, vấn đề không còn nằm ở công nghệ, mà nằm ở cách công nghệ định hình xã hội. Đây chính là bối cảnh ra đời của Smart Nation 2.0 - một chiến lược không chỉ nhằm nâng cấp hạ tầng mà còn nhằm tái định nghĩa mục tiêu của chuyển đổi số.

Ngày 1/10/2024, Singapore khởi động chương trình Smart Nation 2.0 - phiên bản nâng cấp toàn diện của chiến lược chuyển đổi số kéo dài suốt một thập kỷ qua và hiện nay chính thức đưa vào vận hành. Trong tuyên bố khởi động Smart Nation 2.0, Thủ tướng Singapore Lawrence Wong thừa nhận rằng giai đoạn mới đòi hỏi một cách tiếp cận sâu sắc hơn: “Trong giai đoạn Smart Nation 1.0, chúng ta tập trung xây dựng năng lực và khuyến khích việc ứng dụng công nghệ. Ở giai đoạn tiếp theo - Smart Nation 2.0 - chúng ta sẽ thu hẹp trọng tâm, sử dụng công nghệ hiệu quả hơn để chuyển đổi tương lai và cùng nhau định hình quốc gia”.

Ba trụ cột của “Quốc gia Thông minh”

Khi công nghệ số ngày càng trở nên phổ biến trong cuộc sống hàng ngày, Chính phủ Singapore nhận thấy cả những lợi ích tiềm tàng và thách thức đi kèm, trong đó có mối đe dọa đối với sự gắn kết xã hội và phúc lợi cá nhân. Vì thế, sáng kiến “Quốc gia thông minh” 2.0 của Singapore hướng đến 3 trụ cột: Niềm tin (Trust), Tăng trưởng (Growth) và Cộng đồng (Community), nhằm đảm bảo sự cân bằng giữa đổi mới và ổn định xã hội trong kỷ nguyên số.

Điều này cho thấy, điểm cốt lõi của Smart Nation 2.0 nằm ở sự thay đổi tư duy. Trong giai đoạn đầu, chiến lược Smart Nation của Singapore tập trung vào việc triển khai công nghệ, thì giai đoạn mới đặt câu hỏi về giá trị: công nghệ sẽ phục vụ ai và phục vụ như thế nào. Singapore xác định rằng chuyển đổi số phải gắn với các mục tiêu xã hội như nâng cao chất lượng sống, tăng cường niềm tin của người dân và đảm bảo sự công bằng trong tiếp cận cơ hội.

Niềm tin số: nền tảng cho mọi thiết chế số

Trong môi trường số, niềm tin đóng vai trò sống còn. Nếu người dân không tin vào hệ thống, họ sẽ không sử dụng nó, bất kể công nghệ có tiên tiến đến đâu. Singapore hiểu rõ điều này và đã đặt niềm tin làm trụ cột đầu tiên của Smart Nation 2.0.

Việc xây dựng niềm tin không chỉ dừng ở bảo mật dữ liệu, mà còn bao gồm việc chống lừa đảo, kiểm soát thông tin sai lệch và đảm bảo rằng các hệ thống AI hoạt động minh bạch. Trong bối cảnh các vụ tấn công mạng và lừa đảo trực tuyến gia tăng trên toàn cầu, đây là một nhiệm vụ ngày càng phức tạp.

Để bảo đảm niềm tin số, Singapore đã ban hành Luật An ninh mạng sửa đổi năm 2024 và đang chuẩn bị triển khai Đạo luật Hạ tầng số vào năm 2025, cùng với việc thành lập cơ quan chuyên trách về an toàn trực tuyến. Động thái này nhằm ứng phó với sự gia tăng mạnh của các mối đe dọa mạng, trong đó số vụ lừa đảo phishing tăng 49% và tấn công ransomware tăng 21%.

Tăng trưởng số: động lực của nền kinh tế

Trụ cột thứ hai tập trung vào việc khai thác công nghệ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Singapore đặt mục tiêu nâng cao năng suất lao động thông qua tự động hóa và AI, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong quá trình chuyển đổi số. Các sáng kiến nổi bật gồm Chiến lược AI quốc gia 2.0, chương trình “AI for Science” trị giá 120 triệu đô la Singapore và sáng kiến hỗ trợ tính toán doanh nghiệp trị giá 150 triệu đô la Singapore. Hiện nay, kinh tế số đã đóng góp 128,1 tỷ SGD, tương đương 18,6% GDP của Singapore, với tốc độ tăng trưởng gần gấp đôi nền kinh tế chung. Dự kiến đến năm 2030, AI có thể đóng góp khoảng 30% GDP của Singapore, tương đương hơn 30 tỷ USD.

Chiến lược này giúp Singapore duy trì khả năng cạnh tranh trong một thế giới mà công nghệ đang trở thành yếu tố quyết định. Đồng thời, việc đầu tư vào đào tạo kỹ năng số cũng đảm bảo rằng lực lượng lao động có thể thích nghi với những thay đổi nhanh chóng.

Cộng đồng số: yếu tố giữ ổn định xã hội

Điểm đặc biệt của Smart Nation 2.0 nằm ở trụ cột cộng đồng, nhấn mạnh tính bao trùm số và gắn kết xã hội. Singapore nhận thức rằng chuyển đổi số có thể tạo ra những bất bình đẳng mới, đặc biệt là đối với người cao tuổi hoặc những người có trình độ kỹ năng thấp. Do đó, quốc gia này đã triển khai nhiều chương trình nhằm đảm bảo rằng mọi người đều có thể tham gia vào xã hội số. Điều này không chỉ giúp giảm khoảng cách số mà còn duy trì sự gắn kết xã hội, một yếu tố quan trọng đối với một quốc gia đa dạng như Singapore.

Cụ thể, Chương trình Digital for Life đã hỗ trợ hơn 636.000 người thông qua hơn 300 đối tác, đồng thời đào tạo kỹ năng số cho hơn 340.000 người cao tuổi. Singapore hiện đứng đầu thế giới về mức độ bao trùm số.

Mối quan hệ biện chứng giữa các trụ cột

Ba trụ cột của Smart Nation 2.0 không tồn tại độc lập mà liên kết chặt chẽ với nhau. Niềm tin tạo điều kiện cho việc áp dụng công nghệ, tăng trưởng tạo ra giá trị kinh tế, và cộng đồng đảm bảo rằng những lợi ích đó được phân bổ một cách công bằng. Sự cân bằng này giúp Singapore tránh được những rủi ro mà nhiều quốc gia khác đang đối mặt, như bất bình đẳng gia tăng hoặc mất niềm tin vào hệ thống số.

Ba trụ cột của Smart Nation 2.0 phản ánh một cách tiếp cận toàn diện đối với chuyển đổi số. Thay vì chỉ tập trung vào công nghệ, Singapore đã xây dựng một chiến lược kết hợp giữa kinh tế, xã hội và quản trị, tạo nền tảng cho một xã hội số bền vững, như Thủ tướng Singapore Lawrence Wong đã nói: “Chúng tôi hướng tới một quốc gia thông minh đáng tin cậy, một quốc gia thông minh thúc đẩy thịnh vượng cho tất cả mọi người, và một quốc gia thông minh gắn kết con người”.

Quỳnh Vũ