Tăng cường tiếng Việt cho trẻ vùng biên

Giáo viên chú thích tên các vật dụng bằng tiếng M’nông và hướng dẫn trẻ đọc bằng tiếng Việt, giúp trẻ lưu nhớ hơn

Tăng cường tiếng Việt từ lớp học

Trong một tiết học ngoại khóa, em Thị Vy, học lớp lá, mạnh dạn cầm micro đọc to tên các vật dụng bằng tiếng M’nông rồi chuyển sang tiếng Việt. Cả lớp đứng vòng quanh và đồng thanh đọc theo. Sau mỗi lượt, cô giáo dừng lại giải thích nghĩa từ, giúp trẻ hiểu và ghi nhớ sâu hơn. Những âm thanh ban đầu còn ngập ngừng dần trở nên rõ ràng, tự tin qua từng lần luyện tập.

Đó là cách mà giáo viên Trường Mầm non Hoa Lan đang kiên trì áp dụng trong nhiều hoạt động, nhằm giúp trẻ DTTS làm quen và sử dụng tiếng Việt một cách tự nhiên. Với đặc thù địa bàn vùng biên, nhiều trẻ khi mới đến lớp còn hạn chế trong giao tiếp tiếng phổ thông, thậm chí chưa hiểu được những câu nói đơn giản của cô giáo.

Cô giáo H’Đăn (người M’nông), giáo viên chủ nhiệm lớp mầm cho biết, lớp có 32 trẻ thì 15 em là trẻ DTTS. “Ban đầu, nhiều em nhút nhát, chưa hiểu tiếng Việt nên khó hòa nhập. Chúng tôi phải kết hợp sử dụng tiếng M’nông để giải thích, sau đó dần chuyển sang tiếng Việt để các em làm quen”, cô chia sẻ.

Nhà trường đã bố trí hợp lý giáo viên người Kinh và giáo viên là người DTTS đứng lớp, tạo điều kiện thuận lợi trong việc “cầu nối ngôn ngữ”. Không chỉ trong giờ học, việc tăng cường tiếng Việt còn được thực hiện mọi lúc, mọi nơi: từ giờ ăn, giờ chơi, đến hoạt động vệ sinh, đón - trả trẻ. Giáo viên thường xuyên giao tiếp, lặp lại từ ngữ, khuyến khích trẻ nói, đồng thời tận dụng sự hỗ trợ của những trẻ đã biết tiếng Việt để giúp bạn cùng tiến bộ.

Đa dạng giải pháp, nâng cao hiệu quả

Để tăng cường tiếng Việt cho trẻ, Trường Mầm non Hoa Lan triển khai nhiều giải pháp phù hợp với thực tế. Trước hết là xây dựng môi trường ngôn ngữ phong phú: trong và ngoài lớp học đều được gắn chữ tiếng Việt, kèm tiếng M’nông trên đồ dùng, cây xanh, góc học tập… giúp trẻ làm quen mặt chữ một cách trực quan.

Trong lớp, giáo viên tăng cường tương tác với trẻ DTTS bằng cả 2 ngôn ngữ, từng bước hình thành thói quen sử dụng tiếng Việt. Trẻ được luyện đọc nhiều lần với từ khó, kết hợp giải thích cụ thể để ghi nhớ. Các hoạt động trải nghiệm, vui chơi được tổ chức thường xuyên, giúp trẻ giao tiếp và phát triển ngôn ngữ tự nhiên.

Nhà trường hiện có 34 cán bộ, giáo viên, trong đó 15 người là DTTS - lợi thế quan trọng trong triển khai giải pháp. Qua sinh hoạt chuyên môn, giáo viên bản địa chia sẻ từ ngữ, cách diễn đạt phù hợp cho đồng nghiệp. Đồng thời, nhà trường bố trí giáo viên DTTS phụ trách lớp có đông trẻ DTTS để nâng cao hiệu quả tiếp cận. Theo bà Lê Thị Chuyên - Hiệu trưởng Trường Mầm non Hoa Lan, yếu tố then chốt là tăng cường giao tiếp giữa giáo viên và trẻ, qua đó giúp các em tự tin, chủ động hơn trong học tập và sinh hoạt.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, chất lượng giáo dục của nhà trường có nhiều chuyển biến tích cực. Trẻ nhanh nhẹn, mạnh dạn hơn trong giao tiếp; tỷ lệ chuyên cần đạt trên 90%; tỷ lệ phát triển ngôn ngữ đạt khoảng 93%; 100% trẻ hoàn thành chương trình giáo dục mầm non hằng năm.

Tại một buổi sinh hoạt chuyên đề, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thị Phương Anh khẳng định: Việc tăng cường tiếng Việt cho trẻ mầm non, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, giữ vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dạy trẻ; thực tế tại Trường Mầm non Hoa Lan cho thấy, khi tận dụng tốt lợi thế đội ngũ và triển khai linh hoạt giải pháp, hiệu quả mang lại rất rõ rệt.

Theo bà Anh, thời gian tới, cần tiếp tục đổi mới phương pháp, tạo môi trường giao tiếp tích cực, phát huy tính chủ động của trẻ, đồng thời gắn dạy tiếng Việt với đặc điểm văn hóa, ngôn ngữ địa phương. Đây là hướng đi bền vững để nâng cao chất lượng giáo dục mầm non vùng DTTS.

Nguyễn Hiền .