Tăng trưởng cao và vì hạnh phúc của nhân dân

"Bốn nguyên tắc" cốt lõi dẫn dắt mục tiêu tăng trưởng cao

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu bế mạc Hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Trong nhiều năm, câu chuyện tăng trưởng luôn được đặt ở vị trí trung tâm của các chiến lược phát triển. Nhưng chưa bao giờ, yêu cầu về tăng trưởng lại được đặt ra với một tầm nhìn vừa quyết liệt, vừa sâu sắc như hiện nay. Khi Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng “hai con số”, đó không đơn thuần là một chỉ tiêu kinh tế, mà là sự thể hiện của khát vọng vươn lên mạnh mẽ của một dân tộc đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả không nằm ở con số, mà nằm ở cách chúng ta hiểu và thực hiện con số ấy.

Trong phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư đã đặt ra "bốn nguyên tắc" cốt lõi để dẫn dắt mục tiêu tăng trưởng cao. Đây không chỉ là những yêu cầu kỹ thuật của quản lý kinh tế, mà là một hệ tư duy phát triển mới - nơi tăng trưởng được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với chất lượng, với sự bền vững, với hiệu quả sử dụng nguồn lực và đặc biệt là với con người.

Nguyên tắc thứ nhất là tăng trưởng phải thực chất. Điều này nghe có vẻ quen thuộc, nhưng trong thực tế lại là một thách thức không nhỏ. Bởi trong không ít giai đoạn, chúng ta từng bị cuốn vào áp lực của các chỉ tiêu, của những con số báo cáo, của những thành tích ngắn hạn. Khi đó, tăng trưởng dễ bị hiểu như sự gia tăng về quy mô, mà chưa được nhìn nhận đầy đủ ở chiều sâu của chất lượng. Tổng Bí thư đã nhấn mạnh rõ: không thể đánh đổi chất lượng và tính bền vững để lấy tốc độ tăng trưởng đơn thuần. Mỗi phần trăm tăng trưởng phải chứa đựng hàm lượng tri thức cao hơn, giá trị gia tăng lớn hơn, sức cạnh tranh bền vững hơn.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu bế mạc Hội nghị

Đây là một thông điệp rất quan trọng. Bởi nếu tăng trưởng chỉ dựa vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ hoặc đầu tư dàn trải, thì sớm muộn cũng sẽ "chạm trần". Tăng trưởng thực chất đòi hỏi phải chuyển dịch sang mô hình dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ. Và sâu xa hơn, nó đòi hỏi một nền tảng văn hóa phát triển – nơi sự trung thực trong số liệu, sự minh bạch trong quản trị và trách nhiệm trong thực thi trở thành chuẩn mực.

Nguyên tắc thứ hai là phải giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn. Đây là điều kiện tiên quyết để tăng trưởng không trở thành “cơn sốt” nhất thời. Một nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh trong một vài năm, nhưng nếu thiếu ổn định, thiếu kỷ luật tài chính – tiền tệ, thì những hệ lụy sẽ rất lớn và kéo dài. Tổng Bí thư nhấn mạnh việc điều hành chính sách phải linh hoạt nhưng không được chủ quan, phải hỗ trợ tăng trưởng nhưng đồng thời phải củng cố niềm tin thị trường và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài.

Các đại biểu dự Hội nghị

Ở đây, có thể thấy một tư duy rất rõ: phát triển không chỉ là đi nhanh, mà còn là đi vững. Ổn định không phải là kìm hãm tăng trưởng, mà chính là nền tảng để tăng trưởng có thể duy trì lâu dài. Điều này cũng giống như một cơ thể khỏe mạnh: không phải chỉ cần vận động mạnh, mà còn cần một hệ thống điều hòa ổn định để duy trì sức bền.

Phải thay đổi tư duy phân bổ nguồn lực

Nguyên tắc thứ ba là phải sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, tránh dàn trải, lãng phí và tập trung vào các dự án có tính chiến lược. Đây là một điểm rất đáng suy ngẫm, bởi trong thực tiễn, không ít nguồn lực của chúng ta đã từng bị phân tán, thiếu trọng tâm, dẫn đến hiệu quả thấp. Tổng Bí thư yêu cầu việc sử dụng nguồn lực phải gắn với nguyên tắc khoa học, hạch toán kinh tế – xã hội rõ ràng, ưu tiên các dự án có khả năng tạo ra giá trị gia tăng thực chất và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Điều này đặt ra yêu cầu phải thay đổi tư duy phân bổ nguồn lực – từ “chia đều” sang “tập trung”, từ “đầu tư theo phong trào” sang “đầu tư theo chiến lược”. Đồng thời, nó cũng mở ra không gian lớn cho hợp tác công – tư, cho việc huy động các nguồn lực xã hội vào phát triển. Khi nguồn lực được sử dụng đúng chỗ, đúng thời điểm, đúng mục tiêu, thì mỗi đồng vốn bỏ ra sẽ tạo ra giá trị lớn hơn, lan tỏa mạnh hơn và bền vững hơn.

Nhưng trong bốn nguyên tắc ấy, có lẽ nguyên tắc thứ tư là nguyên tắc mang chiều sâu nhân văn rõ nét nhất: tăng trưởng kinh tế cao phải phục vụ lợi ích, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân và bảo đảm công bằng xã hội. Đây không chỉ là một yêu cầu, mà là một tiêu chuẩn để đánh giá toàn bộ quá trình phát triển.

Trong nhiều trường hợp trên thế giới, tăng trưởng kinh tế cao không đồng nghĩa với hạnh phúc xã hội. Có những quốc gia đạt mức tăng trưởng ấn tượng, nhưng khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn, bất bình đẳng gia tăng, niềm tin xã hội suy giảm, và con người cảm thấy bị bỏ lại phía sau trong chính sự phát triển ấy. Đó là một bài học lớn, cho thấy nếu tăng trưởng không đi cùng công bằng, không hướng tới con người, thì nó có thể tạo ra những rạn nứt xã hội rất khó hàn gắn.

Các đại biểu dự Hội nghị

Chính vì vậy, khi Tổng Bí thư đặt nguyên tắc này là một trong bốn trụ cột của tăng trưởng, đó là một sự lựa chọn rất rõ ràng về mô hình phát triển. Đó là mô hình phát triển lấy con người làm trung tâm, nơi mọi thành quả kinh tế phải được chuyển hóa thành chất lượng sống, thành cơ hội phát triển, thành sự an tâm và hạnh phúc của người dân. Tăng trưởng phải góp phần giảm nghèo, thu hẹp khoảng cách phát triển, mở rộng phúc lợi xã hội, và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.

Ở góc độ văn hóa, nguyên tắc này còn có ý nghĩa sâu xa hơn. Nó nhắc chúng ta rằng, phát triển không chỉ là vấn đề của kinh tế, mà còn là vấn đề của đạo lý. Một xã hội phát triển là một xã hội biết chia sẻ, biết quan tâm đến những nhóm yếu thế, biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cục bộ. Đó cũng là nơi các giá trị như công bằng, nhân ái, trách nhiệm xã hội được thể hiện không chỉ trong lời nói, mà trong chính sách và trong hành động.

Bốn nguyên tắc mà Tổng Bí thư nêu ra không tách rời nhau mà tạo thành một chỉnh thể thống nhất: tăng trưởng thực chất tạo nền tảng cho phát triển bền vững; ổn định vĩ mô bảo đảm cho tăng trưởng không bị gián đoạn; sử dụng hiệu quả nguồn lực giúp tối ưu hóa kết quả phát triển và định hướng vì Nhân dân bảo đảm mọi thành quả đều có ý nghĩa xã hội và nhân văn.

Các đại biểu dự Hội nghị

Cầu nối giữa tầm nhìn và hành động

Đặt trong tổng thể phương châm “tự chủ chiến lược – kiên định mục tiêu trăm năm – chung sức, đồng lòng vì hạnh phúc Nhân dân”, bốn nguyên tắc ấy chính là cầu nối giữa tầm nhìn và hành động, giúp chuyển hóa những mục tiêu lớn thành những yêu cầu cụ thể, có thể đo lường, có thể kiểm chứng và có thể đánh giá bằng chính đời sống của người dân.

Trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng, nơi các mô hình phát triển truyền thống đang dần bộc lộ những giới hạn, việc xác lập một hệ nguyên tắc như vậy không chỉ có ý nghĩa trước mắt, mà còn có giá trị lâu dài. Nó giúp chúng ta không bị cuốn theo những trào lưu nhất thời, không bị hấp dẫn bởi những con số ngắn hạn, mà giữ được một hướng đi rõ ràng, nhất quán và có chiều sâu.

Tăng trưởng, suy cho cùng, không phải là đích đến, mà là phương tiện. Đích đến của phát triển vẫn luôn là con người. Khi mỗi chính sách được xây dựng với câu hỏi “người dân sẽ được gì”, khi mỗi quyết định được cân nhắc với tiêu chí “xã hội sẽ tốt hơn ra sao”, khi mỗi thành quả được đo bằng mức độ hài lòng và hạnh phúc của Nhân dân, thì khi đó, tăng trưởng mới thực sự có ý nghĩa.

Và cũng chỉ khi đó, những con số tăng trưởng mới không còn là những ký hiệu khô khan, mà trở thành biểu hiện sống động của một đất nước đang đi lên – không chỉ nhanh hơn, mà còn vững hơn, công bằng hơn và nhân văn hơn.

Bùi Hoài Sơn