Tăng trưởng hai con số cần cấu trúc vốn dài hạn hiệu quả

Toàn cảnh Hội thảo. Ảnh: Vũ Quang

Nhu cầu vốn ngày càng lớn

Chiều 12/3, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Báo Lao động tổ chức Hội thảo “Huy động hiệu quả nguồn vốn, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số”.

Theo Bộ Tài chính, mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030 đòi hỏi nền kinh tế phải đồng thời mở rộng quy mô đầu tư và cải thiện mạnh mẽ hiệu quả sử dụng vốn. Ước tính tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong giai đoạn này cần tới 38,5 triệu tỷ đồng, gấp đôi giai đoạn 2021 - 2025. Tỷ lệ đầu tư trên GDP bình quân cũng cần được nâng lên khoảng 40%, cao hơn đáng kể so với mức bình quân khoảng 33% của giai đoạn trước.

Xét theo cơ cấu nguồn vốn, để đạt mục tiêu đề ra, vốn đầu tư nhà nước cần tăng bình quân khoảng 22%/năm. Vốn đầu tư khu vực ngoài nhà nước tăng khoảng 20%/năm. Vốn đầu tư nước ngoài tăng khoảng 18%/năm. Cơ cấu này cho thấy tăng trưởng hai con số không thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước, mà phải dựa vào sự bứt phá đồng thời của khu vực tư nhân trong nước và dòng vốn FDI chất lượng cao.

Các ý kiến tại hội thảo cho rằng hiện nay, tín dụng ngân hàng vẫn giữ vai trò chủ đạo trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế. Theo ông Nguyễn Quang Ngọc, Phó Trưởng Ban Chính sách tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank), nhiều năm qua, kênh tín dụng ngân hàng đã cung cấp trên 50% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, trở thành nguồn lực tài chính quan trọng hỗ trợ sản xuất kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng.

Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng lớn, việc phát triển hệ sinh thái tài chính đa tầng là yêu cầu tất yếu. Theo đó, tín dụng ngân hàng tiếp tục đóng vai trò chủ lực trong tài trợ cho các dự án đầu tư lớn, đặc biệt là các dự án hạ tầng và công nghiệp. Đồng thời, thị trường vốn cần được phát triển mạnh mẽ hơn để trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn hiệu quả cho doanh nghiệp, ông Ngọc nêu rõ.

Đại diện Bộ Tài chính cho biết, để giải quyết bài toán nguồn vốn cho tăng trưởng, cơ quan này đã đề xuất 6 nhóm giải pháp trọng tâm. Trong đó gồm: củng cố nền tảng thu và cơ cấu lại chi ngân sách nhà nước; tăng cường huy động nguồn lực thông qua hợp tác công - tư bằng việc đổi mới cơ chế PPP; phát triển thị trường vốn; thu hút và nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư nước ngoài; nâng cao hiệu quả sử dụng vốn; đồng thời tăng cường phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ.

Không thiếu vốn, mà thiếu cấu trúc hấp thụ vốn

Dưới góc độ tổ chức nghiên cứu và tư vấn, ông Dương Thanh Tùng, Phó tổng giám đốc Dịch vụ tư vấn chiến lược, rủi ro và giao dịch, Deloitte Việt Nam cho rằng vấn đề nguồn lực cho tăng trưởng của Việt Nam hiện nay không nằm ở việc thiếu quy mô vốn, mà ở chỗ thiếu cấu trúc phù hợp để hấp thụ vốn hiệu quả.

Theo ông Tùng, dù Việt Nam đang có nhiều cơ hội đầu tư hấp dẫn, một điểm nghẽn lớn vẫn tồn tại là hệ sinh thái thị trường vốn chưa đủ sâu và chưa đủ mức độ tin cậy để nâng định giá doanh nghiệp cũng như kéo dài kỳ hạn vốn cho nền kinh tế. Điều này khiến khả năng huy động và phân bổ nguồn vốn dài hạn cho tăng trưởng còn hạn chế.

Từ kinh nghiệm tư vấn và quan sát thị trường, ông cho rằng nguồn vốn dài hạn cho tăng trưởng thường có ba đặc điểm then chốt.

Thứ nhất, nguồn vốn này gắn với khả năng tạo dòng tiền bền vững, không phụ thuộc quá nhiều vào những biến động ngắn hạn của thị trường.

Thứ hai, khu vực tư nhân đóng vai trò chủ đạo trong việc cung cấp vốn dài hạn, thông qua các hình thức như đầu tư cổ phần chiến lược, công cụ nợ, hoạt động mua bán - sáp nhập hoặc tái cấu trúc doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực như tài chính, năng lượng, hạ tầng, tiêu dùng và công nghệ.

Thứ ba, các nhà đầu tư dài hạn luôn yêu cầu một “cửa ra” đáng tin cậy cho khoản đầu tư, chẳng hạn như niêm yết trên thị trường chứng khoán (IPO), chuyển nhượng cho nhà đầu tư khác, tái tài trợ hoặc tái cấu trúc thông qua thị trường vốn.

Theo ông Tùng, việc phát triển một hệ sinh thái thị trường vốn minh bạch, hiệu quả và có chiều sâu vì vậy là điều kiện quan trọng để Việt Nam có thể thu hút và duy trì các dòng vốn dài hạn phục vụ tăng trưởng.

Vũ Quang