Tạo hành lang pháp lý khai thác hiệu quả nguồn lực biển

Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: VPQH

Khai thác không gian biển để tạo thêm quỹ đất là bước đi phù hợp

Theo đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Đắk Lắk) việc luật hóa cơ chế, chính sách đối với dự án khu đô thị lấn biển không chỉ là vấn đề tạo thêm quỹ đất cho phát triển đô thị mà còn là mở rộng không gian phát triển quốc gia ra biển, khai thác hiệu quả hơn nguồn lực biển, hình thành các cực tăng trưởng mới và huy động nguồn lực lớn từ khu vực ngoài nhà nước.

Đại biểu cho rằng, khi đã đưa nội dung này vào Luật, cần xây dựng một khuôn khổ pháp lý chung, ổn định, có khả năng áp dụng lâu dài, không chỉ để xử lý một dự án hoặc một địa phương cụ thể. Địa phương nào có điều kiện, có dự án phù hợp và đáp ứng đầy đủ yêu cầu của luật thì phải có cơ sở tiếp cận và tổ chức thực hiện.

Đồng quan điểm, đại biểu Phạm Văn Hoà (Đoàn Đồng Tháp) nêu rõ, thời gian qua Việt Nam đã có chủ trương phát triển các khu vực lấn biển và một số tỉnh, thành phố đã triển khai trên thực tế.

Tuy nhiên, hiện vẫn thiếu cơ chế, chính sách đặc thù và hành lang pháp lý đầy đủ để hoạt động này phát triển bài bản, hiệu quả. Trong khi đó, nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt tại khu vực Đông Nam Á đã thực hiện lấn biển từ nhiều năm trước và đạt hiệu quả cao.

Trong bối cảnh quỹ đất tại các đô thị ngày càng hạn hẹp, nhu cầu mở rộng không gian đô thị, phát triển du lịch, sinh thái và các hoạt động kinh tế ngày càng tăng, đại biểu Phạm Văn Hoà cho rằng, khai thác không gian biển để tạo thêm quỹ đất là bước đi phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Đại biểu Dương Khắc Mai phát biểu thảo luận. Ảnh: VPQH

Theo đại biểu, việc hoàn thiện các quy định về khu đô thị biển cần được đặt trong tổng thể phát triển đô thị biển của cả nước, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và có thể áp dụng đối với các địa phương có điều kiện tương tự.

Đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn TP. Hải Phòng) cũng tán thành cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng khu đô thị lấn biển. Theo đại biểu, đây là vấn đề mới, quy mô lớn, có thể mở ra không gian phát triển đáng kể cho đất nước.

“Với Việt Nam, một quốc gia có đường bờ biển dài nhưng nhiều đồng bằng ven biển hẹp, việc tạo thêm quỹ đất và không gian đô thị mới có sức hấp dẫn lớn. Lấn biển có thể trở thành một phương thức khai thác không gian biển, gắn với yêu cầu hình thành đô thị biển hiện đại, xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu và nước biển dâng” - đại biểu Vũ Văn Tiến nêu quan điểm.

Cân nhắc kỹ quy định về tỷ lệ vốn chủ sở hữu

Liên quan đến điều kiện đối với nhà đầu tư chiến lược, đại biểu Dương Khắc Mai tán thành việc Dự thảo đặt ra các yêu cầu bổ sung đối với nhà đầu tư thực hiện dự án đô thị lấn biển, bởi đây là loại dự án có quy mô lớn, tính chất đặc thù và thời gian triển khai dài.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ quy định về tỷ lệ vốn chủ sở hữu. Dự thảo quy định mức tối thiểu 15% đối với một số dự án và giảm xuống 10% đối với dự án có quy mô trên 200.000 tỷ đồng.

Theo đại biểu, với các dự án đặc biệt lớn, việc cho phép huy động nguồn vốn ngoài vốn chủ sở hữu là cần thiết. Song quy mô dự án càng lớn thì yêu cầu về năng lực tài chính, khả năng huy động vốn và trách nhiệm của nhà đầu tư càng phải tương xứng.

Đại biểu Vũ Văn Tiến phát biểu thảo luận. Ảnh: VPQH

Vì vậy, nếu tiếp tục duy trì tỷ lệ vốn chủ sở hữu 10% đối với dự án trên 200.000 tỷ đồng, đại biểu đề nghị không chỉ đánh giá nhà đầu tư dựa trên tỷ lệ vốn chủ sở hữu mà phải bổ sung các tiêu chí về năng lực tài chính thực tế, kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự, năng lực quản trị và khả năng bảo đảm nguồn vốn theo tiến độ trong suốt vòng đời dự án.

“Mục tiêu là lựa chọn được nhà đầu tư không chỉ đủ điều kiện tại thời điểm chấp thuận mà còn có khả năng thực hiện dự án đến cùng”- đại biểu Dương Khắc Mai nhấn mạnh.

Cùng quan tâm vấn đề này, đại biểu Vũ Văn Tiến cho rằng, nếu chỉ sử dụng các ngưỡng vốn đầu tư tuyệt đối, cố định trong luật thì theo thời gian, các mức này có thể không còn phù hợp do tác động của lạm phát và sự thay đổi mặt bằng giá. Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung các tiêu chí phản ánh trực tiếp hơn quy mô và mức độ tác động của dự án, trong đó có thể xem xét diện tích lấn biển kết hợp với yêu cầu về năng lực tài chính.

Theo đại biểu, có thể nghiên cứu các ngưỡng diện tích như 100 ha, 200 ha để phân loại dự án thay vì chỉ dựa trên tổng mức đầu tư. Đối với các dự án có ý nghĩa đặc biệt về chiến lược phát triển, quốc phòng, an ninh hoặc có phạm vi tác động liên vùng, đại biểu đề nghị có cơ chế xem xét riêng và quy định cụ thể trong Luật.

Tạo cực tăng trưởng mới, đủ sức hấp dẫn và thu hút nhà đầu tư

Phát biểu làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm tại Phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Cơ quan soạn thảo đã thiết kế một điều luật riêng về dự án lấn biển xây dựng khu đô thị để tích hợp vào Luật Phát triển đô thị.

Theo Bộ trưởng, điểm đặc thù đầu tiên của loại dự án này là hình thành một khu vực lấn biển chưa tồn tại trên thực tế để phát triển đô thị.

“Đây không chỉ đơn thuần là lấn biển để tạo quỹ đất mà hướng tới hình thành một khu đô thị mới trên biển, xanh, hiện đại, thông minh, mang tầm quốc gia, tạo ra một cực tăng trưởng mới, đủ sức hấp dẫn và thu hút các nhà đầu tư có tiềm lực” - Bộ trưởng nhấn mạnh.

Đặc thù thứ hai là các dự án có quy mô rất lớn, thời gian thực hiện dài và nhu cầu nguyên vật liệu phục vụ san lấp, xây dựng cũng rất lớn. Vì vậy, cơ chế áp dụng không thể hoàn toàn giống với các dự án đô thị thông thường.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm tại Phiên thảo luận. Ảnh: VPQH

Để đáp ứng các yêu cầu đại biểu Quốc hội đặt ra, Dự thảo đã thiết kế 7 nguyên tắc áp dụng đối với khu đô thị lấn biển.

Theo đó, dự án phải phù hợp với quy hoạch; bảo đảm quốc phòng, an ninh, chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán và lợi ích quốc gia trên biển; không cản trở hoạt động hàng hải.

Việc quyết định dự án phải dựa trên đánh giá đầy đủ về điều kiện tự nhiên, hải văn, hệ sinh thái, tác động đến khu vực ven biển và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, nước biển dâng.

Các khu đô thị lấn biển phải được phát triển theo hướng hiện đại, xanh, thông minh; kết nối đồng bộ hạ tầng với đất liền; bảo đảm quyền tiếp cận biển của người dân; triển khai theo từng giai đoạn và gắn với trách nhiệm bảo vệ môi trường của nhà đầu tư.

Khu đô thị lấn biển không hình thành đơn vị hành chính mới và phải tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật Việt Nam cũng như Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982.

Liên quan đến nhà đầu tư chiến lược, Bộ trưởng cho biết, Cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến đại biểu theo hướng quy định các điều kiện, tiêu chí và giao Thủ tướng Chính phủ quyết định để bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Dự thảo cũng quy định chặt chẽ việc chuyển nhượng dự án. Theo đó, nhà đầu tư được chuyển nhượng không quá 50% phần dự án đã có đầy đủ hạ tầng. Quy định này vừa nhằm gắn trách nhiệm của nhà đầu tư với dự án, vừa tạo điều kiện để huy động nguồn lực, bảo đảm dự án được triển khai thông suốt.

Cũng theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, các dự án được thiết kế cơ chế áp dụng có quy mô rất lớn, từ 100.000 tỷ đồng đến 200.000 tỷ đồng và trên 200.000 tỷ đồng, tương đương mức đầu tư tối thiểu khoảng 4 tỷ USD.

“Việc huy động vốn cho những dự án như vậy rất khó khăn, nên chúng ta phải có cơ chế, chính sách đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư có tiềm lực, vừa có vốn, vừa có kinh nghiệm quản lý, đủ năng lực từ xây dựng đến tổ chức vận hành, quản lý dự án” - Bộ trưởng nói.