Tàu ngầm nguyên tử Borei-A giữ vai trò gì trong bộ ba hạt nhân chiến lược của Nga?
Tàu ngầm hạt nhân chiến lược Borei-A là thành phần trên biển của lực lượng răn đe hạt nhân Nga, bổ sung cho các phương tiện triển khai vũ khí hạt nhân trên đất liền và trên không.
Nga duy trì năng lực răn đe hạt nhân thông qua 3 thành phần chính: lực lượng tên lửa chiến lược trên bộ, lực lượng không quân mang vũ khí hạt nhân và lực lượng tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo. Cấu trúc này thường được gọi là bộ ba hạt nhân chiến lược.
Trong hệ thống đó, tàu ngầm hạt nhân chiến lược Borei-A thuộc thành phần trên biển. Tàu được thiết kế để mang tên lửa đạn đạo RSM-56 Bulava, có thể hoạt động dưới nước trong thời gian dài nhờ động lực hạt nhân.
Khả năng triển khai từ biển tạo ra một phương thức răn đe khác với các bệ phóng tên lửa cố định hoặc máy bay ném bom chiến lược.
Theo thông số công khai, Borei-A có chiều dài khoảng 170 mét, lượng giãn nước khi lặn khoảng 24.000 tấn và 16 ống phóng tên lửa Bulava.
Mỗi tên lửa có khả năng mang nhiều đầu đạn, nhưng tải trọng thực tế phụ thuộc cấu hình triển khai và các yêu cầu chiến lược.
Lợi thế quan trọng của tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo là khả năng hoạt động kín đáo dưới biển. Khi không bị phát hiện, tàu có thể góp phần duy trì năng lực đáp trả ngay cả khi những thành phần khác của lực lượng hạt nhân bị đe dọa.
Đây là cơ sở của vai trò răn đe, nhưng không đồng nghĩa tàu ngầm hoàn toàn miễn nhiễm trước các hệ thống phát hiện và chống ngầm.
Borei-A cũng phản ánh nỗ lực của Nga trong việc thay thế các tàu ngầm chiến lược thuộc thế hệ cũ. Các tàu thuộc dòng Borei và Borei-A được phân bổ cho Hạm đội Phương Bắc và Hạm đội Thái Bình Dương, với kế hoạch dài hạn nhằm duy trì tổng cộng 12 tàu trong chương trình.
Tuy nhiên, tiến độ đóng mới và trạng thái hoạt động thực tế có thể khác với mục tiêu quy hoạch.
Không nên đánh giá sức mạnh răn đe chỉ dựa trên số lượng tàu hoặc tên lửa. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc độ tin cậy của hệ thống vũ khí, trạng thái sẵn sàng, khả năng duy trì hoạt động, huấn luyện thủy thủ đoàn và hệ thống chỉ huy.
Việc đưa Knyaz Pozharsky vào biên chế tháng 7/2025 là một cột mốc của chương trình Borei-A.
Tuy nhiên, quá trình hiện đại hóa lực lượng tàu ngầm chiến lược vẫn đòi hỏi thời gian và nguồn lực đáng kể.
Borei-A vì vậy không chỉ là một lớp tàu ngầm mới. Đây là một phần trong cấu trúc răn đe hạt nhân của Nga, nơi khả năng hoạt động dưới biển và triển khai tên lửa đạn đạo được kết hợp nhằm duy trì năng lực chiến lược lâu dài.
