Tết đầu lúa - nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào K'Ho, Raglai ở Phan Sơn

Dù quy mô được thu gọn để phù hợp với điều kiện thực tế, ngày hội vẫn giữ trọn vẹn hồn cốt văn hóa, trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng giàu bản sắc, gắn kết các thế hệ trong buôn làng.

Sân chơi văn hóa - thể thao, đậm đà bản sắc dân tộc

Tết đầu lúa từ lâu đã là một trong những nghi lễ quan trọng bậc nhất trong đời sống tinh thần của đồng bào K’Ho, Raglai ở xã miền núi Phan Sơn.

Không gian diễn ra ngày hội Tết đầu lúa ở Phan Sơn

Đây là dịp để người dân bày tỏ lòng biết ơn đối với thần lúa, tổ tiên; cầu mong mùa màng tươi tốt, mưa thuận gió hòa, cuộc sống no đủ, yên vui. Trải qua nhiều biến đổi của đời sống xã hội, Tết đầu lúa không chỉ được duy trì trong từng gia đình mà đã trở thành ngày hội chung của cộng đồng, mang ý nghĩa sâu sắc về sự đoàn kết, cố kết buôn làng.

Các môn thể thao thu hút người dân tham gia

Ngay từ sớm, các thôn trong xã đã chủ động tham gia chuẩn bị phần lễ và phần hội. Những nghi lễ cúng thần lúa, tổ tiên được tổ chức trang nghiêm, thể hiện niềm tin tâm linh sâu sắc của người dân vào mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên, đất trời.

Những màn tranh tài hào hứng

Sau phần lễ trang nghiêm là phần hội với nhiều hoạt động văn hóa - thể thao phong phú, thu hút sự tham gia đông đảo của người dân các thôn trong xã. Không khí ngày hội trở nên rộn ràng với những tiếng reo hò, cổ vũ sôi nổi trên các sân thi đấu. Các môn thể thao quen thuộc như bóng chuyền, đẩy gậy, kéo co được tổ chức bài bản, tạo nên những màn tranh tài hào hứng.

Qua từng trận đấu, tinh thần đoàn kết, ý chí bền bỉ và sức trẻ của thanh niên vùng cao được thể hiện rõ nét, góp phần làm nên không khí sôi động, vui tươi cho ngày hội. Bên cạnh đó, những phần thi gắn liền với đời sống sinh hoạt truyền thống của đồng bào như giã gạo sạch, nấu cơm trong ống lồ ô đã mang đến cảm giác gần gũi, thân quen.

Những tiết mục văn nghệ diễn ra tại Ngày hội Tết đầu lúa

Những động tác thuần thục, khéo léo của các đội thi không chỉ thể hiện sự cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất mà còn tái hiện sinh động nếp sống, sinh hoạt của đồng bào miền núi từ bao đời nay.

Thông qua các hoạt động này, thế hệ trẻ có cơ hội hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình, từ đó nâng cao ý thức gìn giữ, trân trọng và tiếp nối những nét đẹp văn hóa đang dần mai một trước tác động của đời sống hiện đại.

Phần trình diễn trang phục truyền thống

Phần biểu diễn văn nghệ và trình diễn trang phục truyền thống trở thành điểm nhấn ấn tượng của ngày hội. Những làn điệu dân ca mộc mạc, tiếng cồng chiêng, mã la vang vọng giữa núi rừng hòa quyện cùng sắc màu rực rỡ của trang phục truyền thống K’Ho, Raglai đã tạo nên một bức tranh văn hóa sống động, đậm đà bản sắc.

Già làng, người uy tín K' Bé nói về ý nghĩa Tết đầu lúa của đồng bào K'Ho, Raglai

Già làng K’ Bé, người có uy tín trong cộng đồng đồng bào K’Ho, Raglai ở xã Phan Sơn chia sẻ: “Ngày xưa, bà con cúng Tết đầu lúa rải rác từng nhà, kéo dài đến ba tháng, rất tốn kém tiền của và thời gian. Từ năm 1987, chính quyền địa phương vận động bà con trong toàn xã ăn Tết tập trung trong ba ngày và cách làm này được duy trì đến nay. Nhờ vậy, bà con có thêm thời gian tập trung phát triển sản xuất, con cháu cũng hiểu và nhớ hơn phong tục của dân tộc mình”.

Gìn giữ giá trị truyền thống trong điều kiện mới

Hiện nay, xã Phan Sơn có 1.441 hộ với hơn 6.630 nhân khẩu, trong đó, đồng bào K’Ho, Raglai chiếm tỷ lệ khá đông. Việc duy trì và tổ chức Tết đầu lúa mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần củng cố đời sống tinh thần của người dân vùng cao. Một điểm nhấn mới trong Tết đầu lúa năm nay là khu trưng bày các sản vật do chính tay đồng bào làm ra.

Đông đảo bà con xã Phan Sơn đến tham dự Tết đầu lúa

Lúa mẹ, biểu tượng linh thiêng của sự sinh sôi, no đủ được đặt ở vị trí trang trọng, bên cạnh các loại nông sản quen thuộc như mít, chuối, cam, bưởi cùng nhiều loại rau rừng đặc trưng của địa phương.

Không gian trưng bày không chỉ giới thiệu thành quả lao động sản xuất của bà con mà còn thể hiện mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa con người với đất đai, thiên nhiên. Đây cũng là cách để cộng đồng nhắc nhớ nhau về giá trị của lao động, của sự sẻ chia và tinh thần tự lực, tự cường.

Phần trưng bày nông sản của bà con nông dân xã Phan Sơn

So với những lần tổ chức trước đây, Tết đầu lúa ở xã Phan Sơn năm nay tuy thu hẹp về quy mô, nhưng vẫn giữ được hồn cốt của lễ hội truyền thống. Điều đáng ghi nhận là trong điều kiện còn nhiều khó khăn, chính quyền địa phương đã linh hoạt, sáng tạo trong cách tổ chức, vừa phù hợp với mô hình quản lý mới, vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tinh thần ngày càng cao của người dân.

Phần ẩm thực truyền thống của đồng bào K'Ho - Raglai với hương vị núi rừng

Ông Mai Hồng Đăng, Chủ tịch UBND xã Phan Sơn cho biết, trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp, địa phương còn nhiều khó khăn về nguồn lực, song xã luôn xác định việc tổ chức Tết đầu lúa cho đồng bào K’Ho, Raglai là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

“Dù quy mô tổ chức được thu gọn, nhưng xã cố gắng giữ đầy đủ các nghi lễ truyền thống và tạo sân chơi thiết thực để bà con các thôn cùng tham gia. Qua đó tăng cường sự đoàn kết, gắn bó trong cộng đồng và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tinh thần của người dân vùng cao”, ông Đăng nhấn mạnh.

Trao truyền bản sắc văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ

Tết đầu lúa không chỉ là dịp để đồng bào K’Ho, Raglai hướng về cội nguồn, tri ân tổ tiên và thần lúa, mà còn là không gian gắn kết cộng đồng, củng cố khối đại đoàn kết các dân tộc. Thông qua lễ hội, những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và phát huy, trở thành nền tảng tinh thần quan trọng trong đời sống của đồng bào miền núi xã Phan Sơn hôm nay và mai sau.

Thanh Nhàn - Long Thiệu