Tết mùa đậm bản sắc của đồng bào Giẻ Triêng

Lễ “Ăn mừng lúa mới”, còn gọi là Tết mùa, là một trong những nét văn hóa đặc sắc và thiêng liêng của người Giẻ Triêng. Lễ hội thường diễn ra vào tháng 11 hoặc tháng 12 dương lịch, khi vụ thu hoạch lúa rẫy kết thúc, thóc đã được phơi khô và đưa vào kho.

Sau một năm lao động vất vả, người dân tạm gác công việc để cùng nghỉ ngơi, thăm hỏi, sum họp và tổ chức nghi lễ tạ ơn. Với đồng bào Giẻ Triêng, Tết mùa có ý nghĩa quan trọng tương tự Tết Nguyên đán, kéo dài khoảng 10 ngày, trong đó có 4 ngày lễ chính.

Gia đình có đông khách đến thăm trong dịp này được coi là niềm vinh dự, báo hiệu may mắn và nhận được sự phù hộ của Giàng. Mọi người cùng trao lời chúc sức khỏe, bình an, mùa màng thuận lợi và cuộc sống ngày càng no đủ.

Ý nghĩa cốt lõi của lễ hội là tạ ơn Giàng cùng các vị thần linh đã ban cho dân làng mùa lúa bội thu. Đồng bào cũng cầu mong trong năm mới, dân làng khỏe mạnh, mưa thuận gió hòa, cây lúa tốt tươi và thóc luôn đầy kho.

Các nghi lễ thể hiện sự trân trọng đối với nghề nông, cây lúa và phản ánh sâu sắc tín ngưỡng vạn vật hữu linh. Bên cạnh Giàng, người dân còn cúng các vị thần đại diện cho thiên nhiên như thần Trời Đất, thần Sông Suối, thần Núi, thần Mưa, thần Sấm và thần Mùa Màng.

Lễ hội bắt đầu bằng cuộc họp tại nhà làng. Sau khi vụ thu hoạch hoàn tất, già làng xem ngày lành theo chu kỳ mặt trăng, triệu tập bà con để thống nhất thời gian tổ chức, phân công công việc và hướng dẫn từng gia đình chuẩn bị lễ vật.

Nam giới lên rừng tìm rau, săn bắt hoặc xuống sông, suối bắt cá. Phụ nữ và các thiếu nữ đến kho lúa gia đình, gùi thóc về phơi, giã và sàng lấy gạo. Trước khi lấy lúa, người phụ nữ chủ gia đình thực hiện nghi thức xin phép Thần Lúa, thể hiện quan niệm cây lúa có linh hồn và cần được kính trọng.

Tại sân nhà làng, tiếng chày giã gạo vang lên rộn ràng. Phụ nữ chuẩn bị lá, nếp, dây lạt nứa và nồi nấu bánh. Trước khi gói bánh, nữ già làng dâng lời khấn rồi tự tay gói 9 chiếc bánh nếp đầu tiên. Sau đó, con cháu mới tiếp tục gói số bánh còn lại.

Người dân quây quần tại nhà làng, chuẩn bị các nghi thức trong Tết mùa của đồng bào Giẻ Triêng.

Nam giới Giẻ Triêng đi săn bắt sản vật từ núi rừng để làm lễ vật dâng cúng trong ngày Tết mùa.

Phụ nữ Giẻ Triêng thực hiện nghi thức lấy lúa từ kho, chuẩn bị cho Lễ “Ăn mừng lúa mới”.

Những thiếu nữ Giẻ Triêng cùng nhau giã lúa, chuẩn bị lương thực cho ngày hội.

Phụ nữ trong làng quây quần gói bánh nếp để chuẩn bị lễ vật dâng Giàng và các vị thần linh.

Những chiếc bánh nếp được gói cẩn thận bằng lá, mang đậm nét văn hóa ẩm thực của người Giẻ Triêng.

Người phụ nữ Giẻ Triêng nấu bánh nếp, hoàn tất một trong những lễ vật quan trọng của Tết mùa.

Mâm cúng Tết mùa được bày trang trọng với bánh nếp, gà luộc và những sản vật của núi rừng.

Khi bánh chín, lễ vật do các gia đình đóng góp được bày trang trọng trên mâm cúng, gồm gà luộc, cá nướng, thịt lợn, thịt rừng, rau, canh, trầu cau và rượu cần. Thầy cúng có uy tín trực tiếp sắp lễ, thay mặt cộng đồng tạ ơn Giàng và cầu mong năm mới bình an.

Đồng bào Giẻ Triêng rước mâm lễ vật về nhà làng để chuẩn bị nghi thức cúng tạ ơn Giàng.

Già làng thực hiện nghi thức khấn tạ ơn Giàng và cầu mùa màng no đủ.

Đồng bào cùng chia sẻ lễ vật sau nghi thức cúng, thể hiện tình đoàn kết và sự gắn bó cộng đồng.

Những điệu múa truyền thống tạo nên không khí rộn ràng trong ngày hội mừng lúa mới của người Giẻ Triêng.

Đồng bào Giẻ Triêng trong trang phục truyền thống hòa mình vào vòng múa mừng mùa lúa mới.

Tiếng cồng chiêng ngân vang, khép lại phần lễ và mở đầu không gian hội tưng bừng của Tết mùa.

Sau phần lễ trang nghiêm là phần hội sôi động với tiếng cồng chiêng, những điệu múa, lời ca và men rượu cần. Việc tái hiện Tết mùa góp phần thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng, đồng thời giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn, chung tay bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Giẻ Triêng trong đời sống hiện đại.