Tết Việt của đồng bào Khmer

Phật tử Khmer đến lễ Phật tại chùa Cây Khoa, xã An Cư trong những ngày đầu năm mới.

GIAO THOA VĂN HÓA

Sống trọn đời người ở sóc Cây Ổi, phường Tịnh Biên, ông Chau Che gắn bó sâu nặng với cộng đồng người Việt tại địa phương. Quá trình đó, ông thấm nhuần nét đẹp văn hóa của người Việt cũng như giữ gìn chất riêng trong đời sống tinh thần của mình. “Tôi thấy tết Nguyên đán vui, ấm cúng mà cũng có những phong tục giống văn hóa người Khmer. Dịp tết, người Việt hay đến thăm họ hàng, bà con như người Khmer. Chúng tôi dọn bàn thờ tổ tiên, cúng cơm mấy ngày đầu năm để tỏ lòng hiếu kính với ông bà. Đây là điểm giống nhau giữa người Kinh với người Khmer mỗi khi đến tết Nguyên đán”, ông Chau Che nói.

Rót chén trà nóng, ông Chau Che chia sẻ về cách đón tết Nguyên đán của người Khmer. Chol Chnam Thmay mới là thời điểm sang năm mới, là “Tết vô tuổi” của người Khmer nhưng vẫn có người lấy tết Nguyên đán để tính tuổi cho mình bởi sự gắn bó về đời sống kinh tế, văn hóa lâu đời giữa người Kinh nên người Khmer tính vậy cho dễ nhớ.

Trong câu chuyện của ông Chau Che, tôi thấy hình ảnh phụ nữ Khmer cặm cụi phơi lá, ngâm nếp để gói bánh tét trong cái nắng hanh vàng những ngày cuối tháng chạp. Ông Chau Che cho biết, gia đình ông thường gói từ 70 - 80 đòn bánh tét mỗi dịp tết Nguyên đán. “Tôi gói bánh để cúng ông bà rồi cho con cháu ăn tết và biếu hàng xóm gọi là lấy lộc đầu năm”, ông Chau Che nói.

Trẻ em Khmer tại xã An Cư vui vẻ bên cội mai vàng ngày Tết.

Cũng như ông Chau Che, ông Chau Sóc Kóp, ngụ ấp Soài Chếk, xã An Cư cũng đón tết Nguyên đán hằng năm khá đủ đầy. Theo lão nông này, người Khmer đón tết Nguyên đán ngày càng tươm tất bởi đời sống khấm khá hơn xưa. Dịp Tết, các nhà trong sóc đều thơm lừng mùi thịt kho trong gian bếp, những cây mai ngoài sân vàng rực bông. Không khí đón xuân trong phum, sóc náo nức không kém những nơi có đông người Việt sinh sống. Người Khmer xem mình là một phần trong đại gia đình Việt Nam, cùng hướng đến mùa xuân thanh bình, đổi mới của đất nước. Trước Tết nửa tháng, người dân dọn sân nhà, đường đi chung trong phum, sóc. Những người có điều kiện sơn sửa nhà khang trang hơn, mắc vài dây đèn chớp ngoài sân. “Con cháu đều có việc làm nên đời sống ổn định, ăn Tết vui hơn. Chỉ có tết Nguyên đán các con tôi mới ở nhà lâu nên không khí trong nhà vui lắm. Năm nào tôi cũng mong đến Tết để được đoàn viên với con cháu”, ông Chau Sóc Kóp chia sẻ.

GIỮ GÌN TRUYỀN THỐNG

Bên cạnh sự tương đồng trong cách đón tết Nguyên đán, người Khmer cũng có những hoạt động riêng trong đời sống của mình. Ông Chau Ku - người có uy tín trong đồng bào Khmer tại phường Tịnh Biên cho biết: “Người Khmer đặc biệt xem trọng việc đến chùa lễ Phật dịp đầu năm. Mọi người thường đến chùa vào ngày 30 tháng chạp, có người đi từ mùng 1 đến hết mùng 3. Đây là lúc con cháu tỏ lòng hiếu kính với tổ tiên. Người Khmer đi đâu cũng không quên mái chùa của mình”.

Ông Chau Ku chăm sóc những cây mai tại chùa Thmay, phường Tịnh Biên chuẩn bị đón năm mới.

Theo ông Chau Ku, phong tục đón tết Nguyên đán của người Khmer gần giống cách đón Tết Sene Dolta truyền thống. Không khí ở các chùa Khmer ngày đầu năm tấp nập người đến lễ Phật, nghe kinh hay thăm hỏi nhau chuyện làm ăn, chúc nhau năm mới hạnh phúc, bình an, ngày càng khấm khá.

Sau khi đến chùa, người Khmer mới trở lại với niềm vui của mình. Họ chơi một số trò chơi dân gian dịp Tết như bông vụ hay lắc bầu cua. Những thanh niên Khmer sau một năm lao động miệt mài ở công ty có một khoản kha khá về nhà đón Tết tổ chức ca hát vui vẻ. Bởi thế có người nói vui: “Người Khmer ăn tết Nguyên đán vui tươi không kém người Việt”. “Ngoài ra, tết Nguyên đán cũng là lúc nam thanh nữ tú người Khmer tổ chức lễ cưới cho mình. Do kỳ nghỉ tết Nguyên đán dài ngày cùng tiền tích lũy được nên họ tổ chức đám cưới trong thời điểm này là phù hợp nhất. Tôi thường dự đám cưới của anh em, con cháu trong những ngày Tết rất vui”, ông Chau Ku nói.

Phật tử chùa Nênl Non, xã An Cư đến chùa cúng ông bà dịp tết Nguyên đán.

Hình ảnh những đôi trai gái Khmer trong bộ trang phục truyền thống nắm tay nhau trong sự chúc tụng, vui vẻ của bà con thân tộc càng làm cho ngày Tết thêm đậm đà, ý nghĩa. Đây cũng là điểm đặc biệt để mùa xuân ở vùng Bảy Núi tươi vui.

Ông Chau Ku nói: “Là người có uy tín trong cộng đồng, tôi tuyên truyền để bà con Khmer đón Tết đầm ấm, vui tươi; luôn đoàn kết với người Kinh, cố gắng làm ăn nâng cao đời sống để mỗi khi đến tết Nguyên đán, bà con vui vẻ, phấn khởi chúc nhau mọi sự tốt lành trong năm mới”.

MINH QUÂN