Thách thức mới cho hệ sinh thái báo chí trước ảnh hưởng của AI
Nghiên cứu của Đại học McGill chỉ ra các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) gây khó khăn cho ngành báo chí Canada qua việc thiếu trích dẫn nguồn và giảm truy cập bài gốc.
(Ảnh minh họa. Nguồn: thedigitalspeaker)
Theo nghiên cứu được Trung tâm Truyền thông, Công nghệ và Dân chủ thuộc Đại học McGill công bố hôm 16/3, các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu như ChatGPT, Gemini, Claude và Grok có mức độ hiểu biết sâu rộng về các sự kiện thời sự tại Canada - một dấu hiệu cho thấy chúng đã hấp thụ đáng kể nội dung báo chí trong quá trình huấn luyện.
Tuy nhiên, khi được yêu cầu thông tin, các hệ thống này đã không trích dẫn nguồn tin trong khoảng 82% trường hợp. Qua đó, đặt ra thách thức lớn đối với tính bền vững của ngành truyền thông.
Các nhà nghiên cứu đã tiến hành thử nghiệm với 2.267 bản tin ở Canada và chỉ khoảng 28% trong số đó nêu rõ tên cơ quan báo chí Canada khi chỉ ra các liên kết trong nội dung. Điều này khiến người dùng khó nhận diện nguồn thông tin và làm giảm động lực truy cập vào các bài báo gốc.
Theo nghiên cứu, vấn đề không chỉ nằm ở việc thiếu ghi nhận nguồn mà còn ở cả cách các AI “tái đóng gói” nội dung báo chí thành sản phẩm riêng. Các công ty AI đang khai thác giá trị từ báo chí ở mọi giai đoạn: từ dữ liệu huấn luyện đến việc tạo ra nội dung phái sinh và cung cấp trực tiếp cho người dùng. Hệ quả là nhu cầu truy cập nguồn tin gốc bị suy giảm, làm trầm trọng thêm khó khăn tài chính vốn đã kéo dài của ngành báo chí.
Phát biểu tại Hội nghị Quốc gia về AI và Văn hóa, Bộ trưởng Văn hóa Canada Mark Miller thừa nhận đang có những câu hỏi xoay quanh vấn đề bản quyền và cơ chế cấp phép trong bối cảnh nội dung do AI tạo ra ngày càng phổ biến. Trong khi đó, Bộ trưởng phụ trách AI Evan Solomon nhấn mạnh nhu cầu xây dựng một khuôn khổ quản lý chặt chẽ hơn nhằm đảm bảo quyền lợi của các nhà sáng tạo nội dung.
Vấn đề hiện không chỉ dừng lại ở việc tranh luận chính sách mà đã bắt đầu chuyển sang lĩnh vực pháp lý. Một liên minh gồm các cơ quan báo chí lớn của Canada như hãng thông tấn Canada, The Star, The Globe & Mail, Postmedia và CBC/Radio-Canada đã khởi kiện OpenAI tại Ontario, cáo buộc công ty này sử dụng nội dung báo chí mà không được phép và không trả thù lao.
Giới chuyên gia cho rằng xung đột giữa AI và báo chí có bản chất khác với các tranh chấp trước đây với mạng xã hội.
Theo Giáo sư Taylor Owen, Giám đốc Trung tâm tại Đại học McGill, mạng xã hội chủ yếu kiếm tiền bằng cách phân phối nội dung và thu hút quảng cáo, trong khi AI “hấp thụ trực tiếp nội dung cốt lõi của báo chí và tái tạo nó dưới dạng câu trả lời hoàn chỉnh." Ông cho rằng điều này không chỉ làm giảm lưu lượng truy cập vào các tòa soạn, mà còn có nguy cơ làm suy yếu vai trò của báo chí như một thiết chế công.
Ở góc độ quốc tế, xu hướng này cũng đang gây tranh cãi tại nhiều quốc gia. Một số nhà xuất bản lớn tại Mỹ và châu Âu đã ký thỏa thuận cấp phép nội dung với các công ty AI, trong khi những bên khác lựa chọn con đường pháp lý.
Theo chuyên gia truyền thông Emily Bell tại Đại học Columbia, việc thiếu minh bạch trong cách AI sử dụng dữ liệu “có thể làm xói mòn hệ sinh thái thông tin nếu không có cơ chế chia sẻ giá trị công bằng."
Canada từng thông qua Đạo luật Tin tức Trực tuyến năm 2023, yêu cầu các nền tảng công nghệ như Google và Meta phải bồi thường cho các cơ quan báo chí khi sử dụng nội dung của họ. Tuy nhiên, báo cáo nghiên cứu của Đại học McGill cho rằng AI đang đặt ra một thách thức hoàn toàn mới, vượt ra ngoài khuôn khổ của các quy định hiện hành.
Theo báo cáo này, khác với mạng xã hội nơi người dùng vẫn phải nhấp vào liên kết để đọc tin, các hệ thống AI có thể cung cấp câu trả lời đầy đủ ngay lập tức. Do đó, nhu cầu truy cập nguồn tin không chỉ giảm đi, mà trong nhiều trường hợp còn trở nên không cần thiết.
Trong bối cảnh đó, các nhà nghiên cứu kêu gọi Chính phủ Canada nhanh chóng cập nhật khung pháp lý để giải quyết các vấn đề liên quan đến AI, bao gồm cơ chế cấp phép, chia sẻ doanh thu và yêu cầu minh bạch nguồn dữ liệu.
Giới quan sát nhận định rằng, cách Canada xử lý vấn đề này có thể trở thành hình mẫu cho các quốc gia khác trong bối cảnh thế giới đang tìm kiếm sự cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới công nghệ và bảo vệ hệ sinh thái báo chí./.
Tin nóng
Dell hợp tác NVIDIA ra mắt dòng máy trạm Dell Pro Max giúp doanh nghiệp triển khai AI nội bộ, tối ưu hiệu năng và bảo mật dữ liệu...
Vụ việc ồn ào của một nhạc sĩ gần đây với lái xe công nghệ là ví dụ đáng buồn cho thấy sức mạnh 'áp lực' từ người nổi tiếng có thể tác động trực tiếp đến quyết định của các nền tảng công nghệ, dẫn đến hậu quả với những lao động phổ thông.
Để Việt Nam vươn lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu, việc xây dựng nguồn nhân lực tri thức chất lượng cao, hoàn thiện hạ tầng công nghệ lõi, hệ thống năng lượng bền vững và kiến tạo một môi trường đầu tư minh bạch, tiệm cận các chuẩn mực quốc tế là những tiền đề mang tính quyết định.
Từ một doanh nhân công nghệ nổi bật, gắn với hình ảnh 'Shark Bình' trên sóng truyền hình, ông Nguyễn Hòa Bình nay bị cáo buộc liên quan đến vụ án rửa tiền nghìn tỷ thông qua hệ thống ví điện tử Ngân Lượng, gây chú ý lớn trong dư luận.
Dự thảo Thông tư sửa đổi quy định về đăng kiểm tàu biển đang được xây dựng theo hướng tinh gọn, rõ chức năng, qua đó hình thành đội ngũ đăng kiểm viên đa năng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Ngày 18-3, tại Hà Nội, Quân chủng Phòng không - Không quân tổ chức Hội thảo phương thức tác chiến phòng, chống phương tiện bay không người lái (UAV).
Tin mới
Cục Hải quan phản hồi về một số sự cố cục bộ của hệ thống công nghệ thông tin liên quan đến hoạt động thông quan hàng hóa gần đây.
Google DeepMind vừa công bố báo cáo khoa học về việc AlphaEvolve phá vỡ cùng lúc 5 kỷ lục về giới hạn dưới số Ramsey. Đây là bài toán tổ hợp khó bậc nhất trong toán học, với các kỷ lục cũ tồn tại 6-20 năm.
Apple chính thức đưa iPhone 5 và iPhone 4 vào danh sách lỗi thời, ngừng sửa chữa khiến người dùng buộc phải nâng cấp thiết bị.
Một công ty khởi nghiệp tại thành phố Thượng Hải (Trung Quốc) tuyên bố có thể sản xuất nhiên liệu tổng hợp từ không khí và nước.
Thứ trưởng Đặng Hồng Đức đề nghị Bệnh viện 30-4 cần có những giải pháp đột phá, hiệu quả để gắn chặt phát triển bệnh viện với phát triển kinh tế y tế; xác định rõ những thế mạnh, lĩnh vực mũi nhọn để phát triển bệnh viện.
Theo các chuyên gia, số vụ tấn công mạng nhằm vào các tổ chức, doanh nghiệp tiếp tục tăng cao. Trong bối cảnh chuyển đổi số đã, đang diễn ra mạnh mẽ, tổ chức, doanh nghiệp cần phải làm gì?
Hà Nội đang đề xuất mở rộng Khu đô thị Đại học tại Hòa Lạc nhằm hình thành trung tâm khoa học – công nghệ quy mô lớn của cả nước. Định hướng này nằm trong quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, gắn đào tạo với nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
Các nhà khoa học Australia cho biết họ đã phát triển thành công nguyên mẫu pin lượng tử đầu tiên trên thế giới, mở đường chế tạo loại pin có thể sạc gần như tức thì.