Thái Nguyên hiện thực hóa quy hoạch để phát triển du lịch

Khu du lịch hồ Núi Cốc là trung tâm vui chơi, nghỉ dưỡng và trải nghiệm quy mô lớn, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh. Ảnh: C.T.V

Từ nền tảng lợi thế tự nhiên và văn hóa

Giữa vùng trung du miền núi phía Bắc, Thái Nguyên được ví như một viên ngọc xanh với sự kết hợp hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên, hệ sinh thái đa dạng và bản sắc văn hóa đặc trưng. Đây là vùng đất giao thoa giữa văn minh châu thổ sông Hồng và không gian văn hóa Việt Bắc, nơi từng là căn cứ địa cách mạng quan trọng trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

Kho tàng di sản văn hóa của tỉnh hiện khá phong phú với 3 di tích quốc gia đặc biệt, 67 di tích cấp quốc gia và 323 di tích cấp tỉnh. Bên cạnh đó là 45 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia đã được công nhận, phản ánh rõ nét đời sống tinh thần, tín ngưỡng và tập quán lâu đời của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn.

Một số quần thể tiêu biểu, như: Khu di tích quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng từng sống và làm việc trong kháng chiến; Khu di tích Mai Sơn (ATK II); Khu di tích Đại đội thanh niên xung phong 915; Cụm di tích Khởi nghĩa Thái Nguyên năm 1917; Quần thể di tích núi Văn - núi Võ; Đền thờ Vua Lý Nam Đế; Khu di tích lịch sử Nà Tu…

Cùng với đó, Thái Nguyên còn được biết đến là vùng đất của trà với thương hiệu chè Tân Cương nổi tiếng. Địa hình đa dạng, khí hậu ôn hòa cùng hệ thống sông suối, hồ đập và thác ghềnh tự nhiên đã tạo nên những cảnh quan đặc sắc. Hồ Núi Cốc, hồ Ba Bể, suối Mỏ Gà, hang Phượng Hoàng, động Hua Mạ… là những điểm nhấn quan trọng trong bức tranh du lịch sinh thái của tỉnh.

Ruộng lúa bậc thang ở Bản Tèn (xã Văn Lăng) hút hồn du khách.

Về văn hóa, hệ thống bảo tàng, di tích khảo cổ, công trình tín ngưỡng như: Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, khu khảo cổ Thần Sa, chùa Phù Liễn, đền Đuổm… góp phần khắc họa chiều sâu lịch sử và đời sống tinh thần phong phú của cư dân bản địa. Các lễ hội truyền thống như: Lồng tồng Định Hóa, Lồng tồng Ba Bể, lễ hội Mù Là (xã Cao Minh)… trở thành không gian giao lưu văn hóa, góp phần gìn giữ bản sắc và thu hút du khách.

Từ trải nghiệm thực tế, du khách đến Thái Nguyên ngày càng đánh giá cao sự thuận tiện trong kết nối và sự đa dạng trải nghiệm. Chị Vũ Thị Hạnh, ở phường Hoàn Kiếm (TP. Hà Nội) chia sẻ: Gia đình tôi thường chọn Thái Nguyên cho những chuyến du lịch cuối tuần. Tôi rất ấn tượng với các điểm đến như hồ Núi Cốc, Ghềnh Chè, Ba Bể, cùng trải nghiệm tại vùng chè Tân Cương và La Bằng, nơi cảnh quan và con người hòa quyện trong không gian du lịch cộng đồng đang phát triển.

Khai mở tiềm năng từ các mô hình du lịch mới

Trên nền tảng lợi thế sẵn có từ cảnh quan tự nhiên, cùng giá trị văn hóa và bản sắc riêng, Thái Nguyên đang từng bước chuyển hướng mạnh sang phát triển các loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm cộng đồng. Các khu du lịch tự nhiên như hang Phượng Hoàng tại (xã Võ Nhai) được chỉnh trang, cải tạo cảnh quan, nâng cao chất lượng dịch vụ, từng bước hình thành điểm đến hấp dẫn du khách.

Du khách khám phá thác nước ở xã La Bằng, phía sườn Đông dãy núi Tam Đảo.

Khu vực La Bằng và Quân Chu nằm dọc sườn Đông dãy Tam Đảo cũng là một ví dụ tiêu biểu. Với khí hậu mát mẻ quanh năm, hệ thống suối tự nhiên như suối Kẹm, suối Cửa Tử, Đát Ngao cùng cảnh quan đồi chè đặc trưng, nơi đây đang phát triển mạnh mô hình du lịch nông nghiệp kết hợp trải nghiệm. Người dân địa phương chủ động xây dựng các mô hình nuôi cá tầm, phát triển homestay và dịch vụ lưu trú gắn với thiên nhiên.

Hiện nay, tại 2 xã La Bằng và Quân Chu đã hình thành trên 10 cơ sở homestay với nhiều mô hình đa dạng, từ nghỉ dưỡng cộng đồng đến farmstay và glamping. Với thông điệp “Chạm vào thiên nhiên, sống trọn từng khoảnh khắc”, các homestay này hướng đến trải nghiệm nghỉ dưỡng yên bình, hòa mình vào không gian núi rừng trong lành.

Không gian chè Tân Cương tiếp tục khẳng định vai trò là điểm đến du lịch nông nghiệp đặc sắc. Du khách không chỉ được tham quan đồi chè mà còn trực tiếp tham gia các hoạt động hái chè, sao chè và thưởng trà. Một số hợp tác xã như Tiến Yên đã phát triển mô hình kết hợp giữa sản xuất và du lịch cộng đồng, tạo ra giá trị gia tăng từ nông nghiệp truyền thống.

Anh Bùi Trọng Đại, Giám đốc Hợp tác xã Trà và Du lịch cộng đồng Tiến Yên, chia sẻ: Việc phát triển du lịch không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn giúp bảo tồn và lan tỏa văn hóa trà Tân Cương. Mỗi câu chuyện về cây chè, mỗi chén trà được phục vụ đều gắn với niềm tự hào của người dân địa phương.

Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên có nhiều sản phẩm du lịch đa dạng, giàu bản sắc. Du khách đến với Thái Nguyên có thể kết hợp tham quan, nghỉ dưỡng và trải nghiệm văn hóa. Trong ảnh: Điểm du lịch hang Phượng Hoàng - suối Mỏ Gà (xã Võ Nhai) thu hút đông đảo du khách. Ảnh: T.L

Cùng với phát triển du lịch sinh thái, bám sát Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Thái Nguyên đang đẩy mạnh thu hút đầu tư vào các dự án du lịch quy mô lớn. Hạ tầng giao thông được cải thiện theo hướng liên kết vùng, đặc biệt là các tuyến kết nối Thái Nguyên - Bắc Ninh - Phú Thọ, cũng như kết nối với đường Vành đai V vùng Thủ đô Hà Nội. Những kết nối này giúp rút ngắn thời gian di chuyển, mở rộng không gian phát triển du lịch.

Nhiều dự án trọng điểm đã và đang được triển khai như: Khu sân golf Tân Thái tại xã Đại Phúc, sân golf Glory tại xã Thành Công và khu nghỉ dưỡng cao cấp Flamingo Majestic Islands tại hồ Núi Cốc... Các dự án này hướng tới hình thành sản phẩm du lịch cao cấp, kết hợp nghỉ dưỡng, thể thao, giải trí và sinh thái, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch của tỉnh.

Tạo đột phá từ các trọng điểm, trục động lực

Đề án số 17-ĐA/TU về “Phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026-2030” đặt ra mục tiêu đến năm 2030 đưa du lịch trở thành một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh, phát triển theo hướng bền vững, sáng tạo, có sức cạnh tranh cao. Để du lịch “cất cánh”, Thái Nguyên đã cụ thể hóa bằng các mục tiêu cụ thể nhằm thực hiện hiệu quả “Hai trọng điểm, một trục động lực, một nền tảng”.

Đến với Khu du lịch hồ Ba Bể, du khách rất ấn tượng khi được thưởng thức các tiết mục biểu diễn đàn tính, hát then do người dân địa phương bảo tồn và phát huy giá trị. Ảnh: T.L

Trọng điểm trong giai đoạn 2026-2030, Thái Nguyên tập trung quy hoạch, đầu tư, phát triển hai khu du lịch hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể theo hướng thu hút mạnh các tập đoàn lớn đầu tư các dự án cung cấp sản phẩm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp, homestay, du lịch tâm linh, cắm trại; tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao quy mô quốc gia, quốc tế.

Với trục động lực tập trung phát triển các sản phẩm du lịch gắn với phát huy giá trị di sản vật thể, phi vật thể, di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn tỉnh, bảo tồn, phát huy, lan tỏa giá trị văn hóa, con người Thái Nguyên, làm yếu tố động lực để phát triển du lịch bền vững. Dựa trên nền tảng phát triển rộng, có chiều sâu các sản phẩm du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, du lịch môi trường, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân.

Ông Nguyễn Chu Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nhấn mạnh: Đề án phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030 đã xác định tập trung phát triển khu du lịch hồ Núi Cốc gắn với sườn đông Tam Đảo và Khu du lịch hồ Ba Bể và các vùng phụ cận. Hai khu vực này hội tụ đầy đủ các yếu tố về tiềm năng, văn hóa bản địa đậm đà bản sắc, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, có không gian mở rộng. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục tham mưu cho UBND tỉnh chỉ đạo các địa phương rà soát, điều chỉnh quy hoạch, ban hành kế hoạch phát triển du lịch nhằm sớm hiện thực hóa các mục tiêu đề án đưa ra.

Thảo nguyên Sam Chiêm (xã Hiệp Lực) với những triền cỏ xanh mướt trải dài tít tắp, trở thành điểm đến lý tưởng cho những du khách đam mê khám phá và muốn hòa mình với thiên nhiên. Ảnh: T.L

Điều đáng mừng nhất là thời gian vừa qua Tỉnh ủy Thái Nguyên đã thành lập Ban chỉ đạo thu hút, hỗ trợ các nhà đầu tư chiến lược đầu tư vào Khu du lịch hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể, trong đó giao nhiệm vụ cho các đồng chí lãnh đạo UBND trực tiếp làm tổ trưởng các tổ thu hút đầu tư vào từng khu vực. Hiện nay, tỉnh đã có nhiều cuộc làm việc với các tỉnh quanh vùng để đẩy nhanh tiến độ xây dựng hai tuyến cao tốc Lạng Sơn - Thái Nguyên, Thái Nguyên - Tuyên Quang và Dự án cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng.

Với định hướng và quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị, sự vào cuộc của cộng đồng doanh nghiệp và người dân, Thái Nguyên đang cụ thể hóa quy hoạch để huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư, qua đó mở ra dư địa phát triển du lịch bền vững, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thái Nguyên trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa và điểm đến hấp dẫn của vùng trung du và miền núi phía Bắc.