Bí thư bản vùng cao Thanh Hóa 'lệnh' cấm bắt cá 4km sông để làm du lịch

Từ “lệnh cấm” bắt cá

Anh Lương Văn Duẩn, Bí thư Chi bộ bản Ngàm, cho biết bản nằm bên dòng sông Luồng, với gần 120 hộ đồng bào Thái sinh sống. Trước đây, người dân chủ yếu dựa vào sản xuất, đi rừng và đánh bắt cá để mưu sinh. Việc khai thác diễn ra khá phổ biến khiến nguồn cá tự nhiên ngày càng suy giảm.

Nhận thấy nếu tiếp tục đánh bắt theo kiểu tận diệt, nguồn lợi thủy sản sẽ cạn kiệt, Bí thư Chi bộ bản đã cùng các già làng và Ban quản lý bản tổ chức họp với người dân để bàn cách bảo vệ dòng sông.

Một góc bản Ngàm. Ảnh: Văn Duẩn

Tại cuộc họp, các hộ dân đều đồng thuận xây dựng quy ước không đánh bắt cá trên đoạn sông dài 3km. Người vi phạm sẽ bị xử phạt theo quy ước của bản.

“Những ngày đầu thực hiện quy ước, một số người vẫn chưa bỏ được thói quen đánh cá. Có người đi rừng về, mang lưới xuống sông đánh bắt trong khu vực cấm. Chúng tôi kiên trì tuyên truyền, nhắc nhở để bà con hiểu rằng bảo vệ cá không chỉ là giữ nguồn lợi tự nhiên mà còn giữ sinh kế lâu dài cho cả bản”, anh Duẩn nói.

Đoạn sông được cả bản gìn giữ để làm du lịch. Ảnh: Văn Duẩn

Theo anh Duẩn, những ngày đầu từng có trường hợp người dân bị bắt quả tang đánh cá trong khu vực cấm. Sau khi được nhắc nhở, người vi phạm nhận lỗi và xin được bỏ qua. Từ đó, quy ước bảo vệ cá dần trở thành ý thức chung của cộng đồng.

Anh Duẩn cho biết, người dân chỉ tổ chức đánh bắt vào những dịp lễ, Tết để phục vụ sinh hoạt cộng đồng. Cá lớn mới được bắt lên, cá nhỏ được thả về sông. Những phương thức đánh bắt hủy diệt như kích điện, nổ mìn bị nghiêm cấm.

Du khách đến du lịch ở bản Ngàm được trải nghiệm câu cá trên sông. Ảnh: Văn Duẩn

Sau nhiều năm được bảo vệ, nguồn cá trên sông Luồng phục hồi rõ rệt. Các loại cá như cá mài, cá dốc, cá trôi, cá chép, cá lăng... xuất hiện ngày càng nhiều. Từ 3km ban đầu, người dân bản Ngàm tiếp tục thống nhất mở rộng khu vực bảo vệ lên 4km.

Đặc sản hút khách

Không chỉ bảo vệ nguồn cá, người dân bản Ngàm còn nhìn thấy một hướng đi mới từ chính những giá trị tự nhiên của quê hương: phát triển du lịch cộng đồng.

Cá sau khi câu xong được chế biến thành các món nướng ngay trên bờ

Anh Duẩn cho biết, trước năm 2016, hơn một nửa số hộ trong bản thuộc diện nghèo. Đời sống khó khăn, hạ tầng thiếu thốn, một bộ phận người dân còn tâm lý trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước.

Năm 2018, khi huyện Quan Sơn cũ có chủ trương xây dựng bản Ngàm thành điểm du lịch cộng đồng, Chi bộ bản xác định đây là cơ hội để tạo sinh kế mới cho người dân.

Anh Duẩn cùng Chi ủy xây dựng nghị quyết chuyên đề, thống nhất phương châm “dễ làm trước, khó làm sau”. Người dân được vận động đóng góp ngày công, cùng với nguồn lực của Nhà nước làm đường giao thông, cải tạo đường nội đồng, chỉnh trang nhà cửa và khuôn viên.

Ngoài món cá, du khách được thưởng thức các món ăn dân dã của người dân địa phương

Anh Duẩn chia sẻ, thời điểm đó, khó nhất là vận động các hộ sửa chữa nhà sàn để làm homestay. Nhiều gia đình lo tốn kém nhưng không có khách, sợ đầu tư rồi không hiệu quả.

Chi bộ bản tổ chức cho người dân đi tham quan, học tập kinh nghiệm tại những địa phương làm tốt du lịch cộng đồng. Các đảng viên được vận động tiên phong làm trước.

Từ vài hộ ban đầu, đến nay bản Ngàm có 12 hộ thường xuyên làm du lịch cộng đồng.

Người dân cũng xây dựng hương ước, duy trì vệ sinh môi trường, trồng hoa, chỉnh trang đường làng, giữ gìn cảnh quan và thống nhất cách ứng xử với du khách.

Hiện bản Ngàm có hơn 10 điểm kinh doanh lưu trú khách du lịch thường xuyên

Để thu hút khách đến bản Ngàm, Ban quản lý bản tổ chức cho du khách trải nghiệm quăng chài, câu cá tại đoạn sông được bảo vệ. Du khách vừa được hòa mình vào đời sống của người dân, vừa có thể thưởng thức những sản vật do chính mình trải nghiệm đánh bắt.

Nhờ đó, mỗi năm bản Ngàm đón hàng nghìn lượt khách, tạo thêm nguồn thu nhập cho các hộ làm du lịch và người dân địa phương.

“Du khách đến bản có thể ăn, ở, sinh hoạt cùng người dân, thưởng thức các món truyền thống của đồng bào Thái và trải nghiệm đánh bắt cá bằng chài, lưới, đi bè luồng trên sông.

Cá sông Luồng có thịt chắc, dai, được chế biến thành nhiều món như cá nướng, chả cá, cá nộm hoa chuối, khiến du khách thích thú”, anh Duẩn chia sẻ.

Ngoài được trải nghiệm đánh bắt cá hay thưởng thức ẩm thực, du khách còn được xem các tiết mục văn nghệ do những cô gái trong bản biểu diễn. Ảnh: Văn Duẩn

Ông Phạm Văn Tình, Chủ tịch UBND xã Sơn Điện, cho biết bản Ngàm có nhiều lợi thế để phát triển du lịch cộng đồng nhờ cảnh quan thiên nhiên còn nguyên sơ, bản sắc văn hóa truyền thống và đời sống đặc trưng của đồng bào Thái. Đây là những giá trị có thể tạo sức hút đối với du khách, nhất là những người yêu thích trải nghiệm thiên nhiên và tìm hiểu văn hóa bản địa.

"Địa phương xác định phát triển du lịch bản Ngàm theo hướng bền vững, lấy người dân làm chủ thể, đồng thời chú trọng giữ gìn cảnh quan, kiến trúc truyền thống và các giá trị văn hóa. Khi du lịch phát triển, người dân có thêm cơ hội tăng thu nhập từ dịch vụ lưu trú, ẩm thực, sản phẩm đặc trưng và các hoạt động trải nghiệm, qua đó góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương", ông Tình chia sẻ.