Thảm họa lũ lụt Nepal vượt mốc 1.000 người chết, khoảng 4.000 người mất tích

Một chiếc máy xúc đang dọn sạch con đường lầy lội sau trận lũ quét và sạt lở đất ở Trishuli, huyện Nuwakot, Nepal, ngày 1/9. Ảnh: Reuters.

Số người thiệt mạng trong trận lũ lụt thảm khốc tại Nepal đã vượt mốc 1.000 người, trong khi lực lượng cứu hộ huy động máy móc hạng nặng, trực thăng và máy xúc để tiếp cận hàng nghìn người vẫn mất tích, gần một tuần sau khi thảm họa quét qua các thị trấn và thung lũng ở dãy Himalaya.

Các đội cứu hộ chuyên trách từ Trung Quốc, Ấn Độ và Nepal đã dựng những cây cầu tạm để tiếp cận các khu vực hẻo lánh, đồng thời đào bới tại những công trình thủy điện bị tàn phá. Máy xúc được đưa vào hiện trường nhằm tìm cách giải cứu gần 300 công nhân được cho là đang mắc kẹt bên trong các đường hầm.

Một vụ sạt lở sông băng xảy ra ngày 26/8 đã giải phóng một khối lượng lớn băng, đá và bùn, cuốn phăng nhiều khu vực tại vùng biên giới giữa Nepal và Trung Quốc.

Cơ quan quản lý thiên tai Nepal hôm 1/9 cho biết ít nhất 639 người vẫn đang mắc kẹt tại các nhà máy thủy điện bị tàn phá. Đây hiện là một trong những trọng điểm của chiến dịch cứu hộ.

Số người chết đã tăng lên 1.050, trong khi khoảng 4.000 người vẫn mất tích, trong đó có 583 công dân nước ngoài.

Theo ước tính sơ bộ của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), thảm họa đã để lại ít nhất 2,2 triệu tấn đất đá và phế tích, bao gồm các phần công trình bị phá hủy, đá tảng và trầm tích.

UNDP nhận định khối lượng phế tích khổng lồ cho thấy mức độ tàn phá cũng như những khó khăn mà người dân phải đối mặt khi dọn dẹp nhà cửa, đường sá và các khu vực công cộng để bắt đầu quá trình tái thiết.

Thủ tướng Balendra Shah cho biết hơn 11.000 người đã được giải cứu. Điện và liên lạc cũng đã được khôi phục tại một số khu vực.

“Mọi người không có thời gian để mang theo bất cứ thứ gì trước khi bỏ chạy”, một người sống sót ở huyện Rasuwa, một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, kể lại. Người này cùng hàng chục người khác đã đi bộ đến Nuwakot để tìm nơi an toàn.

“Bộ quần áo chúng tôi đang mặc là quần áo duy nhất còn lại. Ngay cả chúng cũng đã ướt sũng vì mưa.”

Viện trợ quốc tế đổ về Nepal

Tại Trung Quốc, các đội cứu hộ làm việc xuyên đêm để khôi phục tuyến đường dẫn tới biên giới Nepal. Đây là khu vực có địa hình đặc biệt hiểm trở, với một hẻm núi núi cao nằm giữa những vách đá thiếu ổn định và các dòng sông chảy xiết.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết Bắc Kinh sẽ cử các chuyên gia xét nghiệm ADN tới những khu vực chịu ảnh hưởng, đồng thời cung cấp thêm một đợt hàng cứu trợ, trong đó có máy bay không người lái và thiết bị lọc nước.

Hàn Quốc cho biết sẽ cử một đội cứu trợ khẩn cấp gồm 44 thành viên tới Nepal để hỗ trợ công tác tìm kiếm và cứu hộ tại Rasuwa. Có 9 công dân Hàn Quốc đang làm việc tại một dự án thủy điện trong khu vực và hiện vẫn mất tích.

Tuần trước, Nepal từng từ chối đề nghị tham gia các hoạt động tìm kiếm và cứu hộ nói chung từ nước ngoài. Tuy nhiên, Kathmandu cho biết nước này cần các dịch vụ chuyên môn và hỗ trợ công nghệ tiên tiến, đặc biệt là thiết bị phát hiện người còn sống, tủ đông cỡ lớn và cầu lắp ghép.

Thủ tướng Shah cho biết lượng viện trợ trị giá hơn 42 triệu USD đã được chuyển tới Nepal kể từ sau thảm họa và dự kiến sẽ tiếp tục tăng.

Cứu hộ tập trung vào các công trình thủy điện

Ông Shah cho biết 279 công nhân đã được giải cứu khỏi các dự án thủy điện, trong khi các đội cứu hộ Nepal, Ấn Độ và Trung Quốc đang phối hợp tìm kiếm những người còn mất tích.

Tại nhiều công trình thủy điện, các đường hầm bị sập cùng lượng nước lũ lớn khiến lực lượng cứu hộ gần như không thể tiếp cận. Một nguồn tin trong quân đội Nepal cho biết đây là những địa điểm được cho là có nhiều người mắc kẹt nhất.

Asish Gurung, một hướng dẫn viên leo núi tham gia hỗ trợ chiến dịch cứu hộ trong đường hầm, nói với Reuters từ làng Haku, huyện Rasuwa, rằng những đánh giá ban đầu tại nhà máy thủy điện Trishuli cho thấy con người không thể trực tiếp tiến vào đường hầm.

“Chúng tôi cần những cỗ máy như máy ủi và máy xúc... Có thể có khoảng 500 người đang mắc kẹt bên trong”, ông Gurung nói.

Nepal đã chứng kiến sự bùng nổ của các dự án thủy điện kể từ đầu thế kỷ 21, khi quốc gia miền núi này tìm cách tận dụng nguồn nước dồi dào từ dãy Himalaya để giải quyết tình trạng thiếu điện kéo dài trong nước và mở rộng xuất khẩu điện sang Ấn Độ.

Thủ tướng Shah cho rằng thảm họa lần này là lời cảnh báo về những rủi ro ngày càng lớn mà khu vực Himalaya đang phải đối mặt khi Trái đất nóng lên.

“Đã đến lúc chúng ta phải mạnh mẽ đưa những thảm họa mà mình đang trải qua do biến đổi khí hậu ra trước cộng đồng quốc tế”, ông nói.

Kanni Wignaraja, trợ lý tổng thư ký Liên Hợp Quốc, nói với Reuters rằng Nepal phụ thuộc vào các sông băng không chỉ để có nguồn nước mà còn phục vụ sinh kế và thu nhập. Giờ đây, đất nước này đang phải đối mặt với “những lựa chọn vô cùng khó khăn”.

Đài truyền hình nhà nước Trung Quốc hôm đầu tuần cho rằng trận lũ tuần trước là hệ quả của “tình trạng bất ổn của sông băng dưới tác động lâu dài của hiện tượng nóng lên toàn cầu”.