Chính sách đặc thù mở lối cho nguồn lực đất đai

Đất đai là nguồn lực đặc biệt của thành phố Đồng Nai. Trong ảnh: Một góc Khu công nghiệp Amata, phường Long Bình.

Hội nghị nhằm thống nhất nhận thức, hành động trong toàn hệ thống chính trị, tạo cơ sở sớm đưa nghị quyết vào cuộc sống, khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Tháo gỡ “điểm nghẽn” cho hàng loạt dự án

Tính đến hết quý I-2026, dù Luật Đất đai năm 2024 đã có hiệu lực thi hành nhiều tháng (từ ngày 1-8-2024) nhưng cả nước vẫn còn hàng ngàn dự án vướng pháp lý. Trong đó, thành phố Đồng Nai có gần 300 dự án thuộc nhiều lĩnh vực: nhà ở, môi trường, sản xuất, kinh doanh... Có dự án tồn tại nhiều năm, trong khi quy định pháp luật thay đổi qua từng giai đoạn. Vì vậy, việc xử lý vừa bảo đảm đúng quy định vừa bảo vệ quyền lợi của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân gặp nhiều khó khăn.

Thực trạng này đòi hỏi phải có cơ chế đủ mạnh để xử lý các tồn đọng kéo dài. Đầu quý II-2026, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 29. Sau đó, Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành thêm một số kế hoạch, nghị quyết, kết luận tạo cơ sở pháp lý triển khai thực hiện. Tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 29 là không hợp thức hóa sai phạm mà tạo cơ chế đặc thù để xử lý dứt điểm các tồn tại trong lịch sử theo nguyên tắc: công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền, không để thất thoát tài sản công.

Tiến sĩ Trịnh Thăng Quyết, Phó Vụ trưởng Vụ Địa phương III, Ban Nội chính Trung ương nhận định: Điểm mới nổi bật của nghị quyết là áp dụng cơ chế “khắc phục thay vì chỉ trừng phạt”, tập trung xử lý các tồn tại lịch sử để giải phóng nguồn lực đất đai, tạo điều kiện đưa các dự án tồn đọng quay trở lại triển khai, qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế.

Cũng theo Tiến sĩ Trịnh Thăng Quyết, Nghị quyết số 29 đã tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương. Trong đó có việc giao HĐND cấp tỉnh quyết định áp dụng một số cơ chế đặc thù phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương nhằm tháo gỡ các vướng mắc về pháp lý, đất đai đối với các dự án bị đình trệ trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực.

Tại hội nghị triển khai nghị quyết nêu trên, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Đồng Nai Tôn Ngọc Hạnh chia sẻ: Thời gian qua, Thành ủy Đồng Nai đã có các chỉ đạo về việc phân loại cụ thể từng nhóm dự án, xác định rõ nguyên nhân, thẩm quyền để tập trung tháo gỡ. Từ đó, HĐND và UBND thành phố đã tích cực triển khai các giải pháp theo đúng quy định của pháp luật. Kết quả không ít dự án đã được tháo gỡ, số còn lại tiếp tục được xử lý trong thời gian tới.

Một trong những điển hình là Nghị quyết số 02/NQ-HĐND, ngày 15-5-2025 của HĐND thành phố Đồng Nai về việc chấp thuận thông tin dự án, đồng thời chấp thuận nhà đầu tư được lựa chọn trong trường hợp đặc biệt đối với 2 dự án là khu đô thị thông minh ven sông tại xã Đại Phước (khu Bắc) và khu đô thị thông minh ven sông tại xã Đại Phước (khu Nam). Một trường hợp khác trước đó, Dự án Aqua City tại phường Long Hưng cũng được áp dụng các cơ chế, chính sách mới nhằm tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện tiếp tục triển khai dự án, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Mở đường cho nguồn lực đất đai

Thành phố Đồng Nai có nhiều dự án đang triển khai và còn hiệu lực pháp lý. Trong đó, tính riêng lĩnh vực nhà ở là hơn 440 dự án. Đây là nguồn vốn quan trọng cho phát triển nhưng trên thực tế, không ít dự án vẫn “đắp chiếu”, chậm triển khai, vướng giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất, định giá đất… khiến chưa phát huy hiệu quả.

Nếu không có các cơ chế, chính sách đặc thù như Nghị quyết số 29, tình trạng đất đai bỏ hoang, doanh nghiệp khó khăn và khiếu nại của người dân sẽ còn kéo dài. Đồng thời ngân sách thất thu, nguồn lực đất đai không thể chuyển hóa thành động lực phát triển. Một ví dụ cụ thể là dự án khu tái định cư khoảng 47ha tại phường Long Thành nhiều năm qua chưa triển khai đầu tư hạ tầng, dẫn đến không có đất để bố trí chỗ ở cho người dân, công tác giải phóng mặt bằng và tiến độ dự án trọng điểm cũng vì thế bị ảnh hưởng. Khu vực dự án bị bỏ hoang, hoạt động thương mại - dịch vụ không thể phát triển.

Vì vậy, hội nghị được tổ chức với khoảng 600 đại biểu là lãnh đạo Thành ủy, HĐND, UBND thành phố, các sở, ban, ngành cùng cấp ủy, chính quyền các phường, xã nhằm thống nhất nhận thức trong toàn hệ thống chính trị, tránh cách hiểu và vận dụng khác nhau khi triển khai nghị quyết.

Cũng tại hội nghị nêu trên, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Đồng Nai Tôn Ngọc Hạnh tin tưởng: Với việc tổ chức hội nghị này và các cơ chế, chính sách đặc thù được áp dụng thời gian tới sẽ có nhiều dự án được “khơi thông”, thành phố tăng thu ngân sách, quyền lợi của người dân cũng được bảo đảm hơn.

Đồng Nai trở thành thành phố, việc khơi thông nguồn lực đất đai sẽ tạo thêm dư địa để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển. Đó là thúc đẩy phát triển hệ thống hạ tầng chiến lược, hoàn thiện quy hoạch thành phố, tăng trưởng GRDP 2 con số, đạt mục tiêu thu ngân sách. Nghị quyết số 29 không chỉ giải quyết những tồn đọng của quá khứ mà còn mở ra dư địa phát triển cho tương lai. Khi các “điểm nghẽn” về đất đai được tháo gỡ, quỹ đất sẽ được giải phóng, tạo động lực thúc đẩy đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của Đồng Nai trong giai đoạn mới.