Thanh tra Chính phủ chỉ ra hàng loạt sai phạm tại dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh

Theo thông báo kết luận, dự án được đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP), có chiều dài khoảng 121,06 km, chia làm 2 giai đoạn; tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 22.690 tỷ đồng.

Ngày 19/12/2023, UBND tỉnh, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Cao Bằng (Ban QLDA) và Liên danh Công ty Cổ phần Tập đoàn Đèo Cả - Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng ICV Việt Nam - Công ty Cổ phần Đầu tư hạ tầng giao thông Đèo Cả - Công ty Cổ phần Xây dựng công trình 568 (Nhà đầu tư) cùng Công ty Cổ phần Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh (Doanh nghiệp dự án) đã ký Hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT) số 01/HĐ.BOT-UBND.

Bên cạnh việc ghi nhận những nỗ lực trong quá trình thực hiện công trình trọng điểm này, TTCP đã chỉ ra nhiều sai phạm nghiêm trọng trong khâu báo cáo, quản lý vốn và thi công.

Theo kết luận thanh tra, UBND tỉnh Cao Bằng đã có hành vi báo cáo không đúng thực tế với Thủ tướng Chính phủ và Bộ Kế hoạch và Đầu tư về tiến độ tổ chức lựa chọn nhà đầu tư. Đặc biệt, tỉnh đã báo cáo sai sự thật về việc nhà đầu tư gặp khó khăn trong việc thu xếp vốn nhằm đề xuất ngân sách nhà nước hỗ trợ.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư căn cứ vào tờ trình và văn bản của UBND tỉnh Cao Bằng để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trình Quốc hội đưa dự án vào danh sách áp dụng chính sách thí điểm theo trường hợp đặc thù riêng, không thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết số 106/2023/QH15 ngày 28/11/2023. Tuy nhiên, nội dung tổng hợp, báo cáo hiện tại chưa đúng với nội dung tại tờ trình và văn bản kiến nghị của UBND tỉnh Cao Bằng.

Tuyến cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh (ảnh: Cổng TTĐT Cao Bằng).

Trong khâu triển khai thi công và quản lý chi phí (giai đoạn 1), TTCP phát hiện công tác lập, thẩm định và phê duyệt hồ sơ thiết kế kỹ thuật, bản vẽ thi công (BVTC) còn nhiều thiếu sót, chưa đảm bảo nguyên tắc quản lý chi phí đầu tư.

Hồ sơ thiết kế BVTC chậm phê duyệt, thậm chí có tình trạng phê duyệt dự toán khi chưa được thẩm định. Đáng chú ý, nhà thầu đã tự ý tổ chức thi công một số hạng mục trước khi có quyết định phê duyệt hồ sơ thiết kế BVTC.

Qua kiểm tra, TTCP phát hiện nhiều hạng mục bị tính sai khối lượng, áp dụng sai định mức và đơn giá. Do đó, yêu cầu phải giảm trừ số tiền 135,14 tỷ đồng, cụ thể nằm ở gói thầu EC01 (24,67 tỷ đồng), gói thầu EC02 (55,04 tỷ đồng) và gói thầu EPC (55,43 tỷ đồng).

Về nguồn vốn ngân sách, việc giao vốn chưa phù hợp với tiến độ thực hiện khiến tỷ lệ giải ngân chỉ đạt 41,5%. Đồng thời, UBND tỉnh Cao Bằng chưa bố trí đủ số tiền hơn 2.008 tỷ đồng từ nguồn ngân sách địa phương cho giai đoạn 1 như Nghị quyết của HĐND tỉnh đã đề ra.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng về việc triển khai ngay giai đoạn 2 của dự án với quy mô 4 làn xe, một số bất cập từ giai đoạn 1 đã lộ diện. Rà soát cho thấy sẽ có khoảng 6,67 tỷ đồng giá trị các hạng mục đã thi công trong giai đoạn 1 phải bị phá dỡ để hoàn thiện quy mô 4 làn xe cho giai đoạn 2.

Bên cạnh đó, việc điều chỉnh hướng tuyến để tránh khu đông dân cư đã khiến dự án không còn phù hợp với quy hoạch ban đầu. Tính đến thời điểm thanh tra, UBND tỉnh Cao Bằng vẫn chưa hoàn thành các thủ tục điều chỉnh cục bộ Quy hoạch mạng lưới đường bộ cũng như Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030.

Trước hàng loạt vi phạm, Tổng Thanh tra Chính phủ đã có những kiến nghị mạnh mẽ. Đối với Bộ Tài chính, báo cáo, tham mưu Thủ tướng xem xét xử lý việc UBND tỉnh Cao Bằng báo cáo không đúng thực tế và không có văn bản chứng minh Nhà đầu tư gặp khó khăn về vốn. Tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các cá nhân, tổ chức liên quan.

Đối với UBND tỉnh Cao Bằng, phải tổ chức kiểm điểm trách nhiệm đối với các sai phạm đã nêu; đồng thời rà soát lại toàn bộ khối lượng phải phá dỡ của giai đoạn 1.

Đối với doanh nghiệp dự án, yêu cầu thực hiện rà soát, điều chỉnh giảm trừ số tiền 135,14 tỷ đồng giá trị dự toán tính sai.

"Trong quá trình thực hiện Kết luận thanh tra, nếu phát hiện thất thoát ngân sách nhà nước hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, sẽ chuyển ngay cho cơ quan điều tra xử lý theo quy định", TTCP nhấn mạnh.