Tháo gỡ điểm nghẽn trong phát triển khoa học, công nghệ ngành nông nghiệp

Tháo gỡ các điểm nghẽn trong phát triển khoa học, công nghệ ngành nông nghiệp

Thông báo nêu: Nông nghiệp giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội (KTXH), với hơn 60% dân số sống ở nông thôn, liên quan trực tiếp đến an sinh - xã hội, đời sống người dân, an ninh lương thực quốc gia, sức khỏe, chất lượng sống và phát triển bền vững. Những năm qua, nông nghiệp nước ta cơ bản phát triển ổn định, giai đoạn 2021 - 2025, tăng trưởng nông nghiệp bình quân đạt khoảng 3,57%/năm, đóng góp quan trọng trong phát triển KTXH, là khẳng định vai trò trụ đỡ của nền kinh tế trong những lúc khó khăn; 9 tháng năm 2026 đạt 4,02%, góp phần quan trọng vào mức tăng trưởng chung 9,01% của cả nước.

Thời gian qua, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp đã đạt được một số kết quả bước đầu đáng ghi nhận, góp phần quan trọng vào tăng trưởng của ngành nông nghiệp; là cơ sở để lựa chọn công nghệ phù hợp với từng chuỗi; cần tiếp tục kiểm chứng kết quả, nhân rộng trên quy mô sản xuất và trong điều kiện thị trường thực tế.

Bên cạnh kết quả đạt được, nông nghiệp nước ta cũng còn nhiều tồn tại, hạn chế và đứng trước các khó khăn, thách thức, điểm nghẽn cần phải giải quyết để thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số phải trở thành động lực trực tiếp của tăng trưởng nông nghiệp

Phó Thủ tướng khẳng định, yêu cầu phát triển đối với ngành nông nghiệp thời gian tới là rất cao, đòi hỏi hiệu quả về phương pháp và công cụ, tiến độ phải nhanh và kết quả phải có chất lượng; hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nông nghiệp phải là việc làm thường xuyên, liên tục, thực chất và hiệu quả.

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số phải trở thành động lực trực tiếp của tăng trưởng nông nghiệp; các sản phẩm nghiên cứu, ứng dụng phải hướng vào thực tiễn sản xuất, có khả năng thương mại hóa, sức cạnh tranh cao; mục đích là nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, giảm chi phí sản xuất, giảm phát thải, giá trị gia tăng cao hơn và thu nhập, đời sống của người dân tốt hơn.

Lấy yêu cầu tăng trưởng và thực tiễn sản xuất, kinh doanh làm điểm xuất phát; doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất làm trung tâm ứng dụng; lấy hiệu quả (kinh tế - xã hội - môi trường), năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng làm thước đo. Mọi nhiệm vụ phải hướng tới kết quả cụ thể, gắn với thị trường, có địa chỉ ứng dụng, có khả năng nhân rộng; không đầu tư dàn trải. Mỗi địa phương phải xác định đúng bài toán theo tiềm năng, thế mạnh của mình.

Phải nhận diện đúng, đầy đủ và thực chất các điểm nghẽn để tập trung giải quyết 

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành, địa phương phải nhận diện đúng, đầy đủ và thực chất các điểm nghẽn để tập trung nguồn lực giải quyết về thể chế, cơ chế tài chính, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu giống, thức ăn chăn nuôi, vaccine, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật,…;

Xác định đúng định hướng, nhiệm vụ và lĩnh vực ưu tiên, bài toán lớn trên cơ sở thế mạnh, tiềm năng của địa phương, của vùng; khẩn trương thực hiện chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc toàn trình.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải rà soát, đánh giá đầy đủ các điều kiện hoàn thiện danh mục các bài toán lớn, cấp thiết, ưu tiên, hoàn thành trước ngày 15 tháng 12 năm 2026; tổ chức triển khai các nhiệm vụ đủ điều kiện trong quý I năm 2027.

Điều phối, kết nối nhu cầu của ngành hàng, địa phương, doanh nghiệp; xây dựng cơ chế liên kết thực chất giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp theo chuỗi giá trị; tổ chức thực hiện hiệu quả các chương trình ưu tiên và các chuỗi sản phẩm mô hình điểm.

Trước ngày 15/12/2026, phải báo cáo những nội dung cần tháo gỡ

Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan tổng hợp đầy đủ và xử lý các kiến nghị tại Hội nghị theo thẩm quyền, kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền những vấn đề vượt thẩm quyền. Trước ngày 15 tháng 12 năm 2026, tập hợp, báo cáo các cơ quan liên quan những nội dung cần tháo gỡ về thể chế, quy chuẩn, tiêu chuẩn, công cụ kỹ thuật, dữ liệu, cơ chế tài chính, sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ; giải quyết các kiến nghị; chuẩn bị Hội nghị toàn quốc về "Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp".

Chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện, đẩy mạnh cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ trong nông nghiệp; thử nghiệm, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu; hoàn thiện các quy định về sở hữu trí tuệ, định mức kinh tế - kỹ thuật, cơ chế huy động nguồn lực xã hội cho nghiên cứu; phấn đấu tối thiểu 30% số đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu xuất phát từ nhu cầu thực tiễn.

Chủ trì, phối hợp với các Bộ: Công an, Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Công Thương và các cơ quan, địa phương liên quan hoàn thiện, tổ chức vận hành Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản; đẩy nhanh chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ dữ liệu; xác định bộ dữ liệu tối thiểu theo từng nhóm sản phẩm; hướng dẫn quy trình cập nhật và yêu cầu, tiêu chuẩn kỹ thuật kết nối, cơ chế xác thực thông tin; phối hợp với các địa phương rà soát, chuẩn hóa và đồng bộ dữ liệu định danh chủ thể, hộ nông dân nuôi/trồng/đánh bắt, vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói tại địa phương lên Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, bảo đảm dữ liệu đầy đủ, chính xác, thống nhất, được cập nhật thường xuyên và có khả năng kết nối, liên thông, phục vụ truy xuất nguồn gốc theo chuỗi; kết nối, liên thông dữ liệu kiểm nghiệm, kiểm dịch, chứng nhận chất lượng với từng lô hàng, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật và yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Nghiên cứu, đề xuất mô hình phát triển Sàn giao dịch nông sản quốc gia

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu, đề xuất mô hình phát triển Sàn giao dịch nông sản quốc gia theo nhiệm vụ Chính phủ giao tại Nghị quyết số 162/NQ-CP ngày 07 tháng 6 năm 2025, hoàn thành trong năm 2026; tiếp tục chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan vận hành hiệu quả Sàn giao dịch carbon trong nước theo quy định của Nghị định số 29/2026/NĐ-CP.

Xây dựng cơ chế theo dõi việc thực hiện các nhiệm vụ sau các Hội nghị, bao gồm việc các địa phương thực hiện nhiệm vụ; định kỳ kiểm tra, đánh giá kết quả, báo cáo Thủ tướng Chính phủ, để kịp thời tháo gỡ khó khăn, điều chỉnh nhiệm vụ không còn phù hợp; khắc phục tình trạng chậm triển khai, hình thức, đầu tư dàn trải hoặc không xác định được sản phẩm đầu ra và địa chỉ ứng dụng.

Triển khai Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản đến từng địa phương

Bộ Công an tiếp tục phối hợp, hỗ trợ Bộ Nông nghiệp và Môi trường đẩy nhanh xây dựng, chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ dữ liệu chuyên ngành, ưu tiên các cơ sở dữ liệu, kết nối dữ liệu định danh chủ thể và dữ liệu lưu thông hàng hóa theo quy định; kết nối Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản; rà soát chỉnh sửa lỗi hệ thống kết nối trên Cổng thông tin điện tử quốc gia; phối hợp hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, hướng dẫn và thúc đẩy việc triển khai Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản đến từng địa phương, bảo đảm kết nối, liên thông và vận hành thống nhất trên phạm vi toàn quốc; phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các cơ quan liên quan chuẩn bị Hội nghị toàn quốc về "Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp".

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì tổng hợp, giải quyết hoặc kiến nghị xử lý theo thẩm quyền các kiến nghị tại Hội nghị về các vấn đề về đầu tư, tài chính, định giá và khai thác tài sản trí tuệ, chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, cơ chế chấp nhận rủi ro có kiểm soát.

Khẩn trương xây dựng tiêu chí và phương án khả thi để lựa chọn các kết quả nghiên cứu có khả năng ứng dụng và thương mại hóa ngay, trong đó nông nghiệp là lĩnh vực rất khả thi; rà soát các đề tài, nhiệm vụ đang thực hiện, tiếp tục hỗ trợ những đề tài sẽ tạo ra sản phẩm cụ thể; hình thành thực chất các nhóm liên kết giữa nghiên cứu và sản xuất.

Chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ, ngành, địa phương tham mưu sửa đổi, bổ sung Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 06 tháng 5 năm 2026 theo hướng cho phép đề xuất, đặt hàng, triển khai các nhiệm vụ có thời gian thực hiện dài, sau năm 2030; khẩn trương xây dựng mô hình phòng thí nghiệm, hạ tầng nghiên cứu dùng chung theo các quyết định đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Nghiên cứu, đề xuất quy định và mô hình để sớm thúc đẩy hoạt động của Sàn giao dịch khoa học, công nghệ quốc gia theo Kết luận tại Thông báo số 505/TB-VPCP ngày 29 tháng 9 năm 2026; hỗ trợ hoạt động các thiết chế phát triển thị trường khoa học, công nghệ (tư vấn chuyển giao công nghệ, định giá, giám định, bảo vệ sở hữu trí tuệ...); xây dựng chỉ số đo lường, đánh giá các tổ chức nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và công bố công khai.

Thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm hình thành từ kết quả nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ

Bộ Công Thương hướng dẫn tổ chức kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối và các kênh thương mại điện tử; thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm hình thành từ kết quả nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ. Rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ các điểm nghẽn về dịch vụ logistics, bảo quản và phân phối nông sản.

Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức truy xuất nguồn gốc; kết nối, chia sẻ dữ liệu với Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản; hướng dẫn các chủ thể kinh doanh tham gia chuỗi cập nhật, cung cấp dữ liệu theo quy định, bảo đảm liên kết thông tin lô hàng giữa các công đoạn.

Hướng dẫn, phối hợp với các địa phương kiểm tra, xử lý hành vi gian lận về nguồn gốc, xuất xứ và thông tin hàng hóa trong lưu thông, phân phối và thương mại điện tử theo thẩm quyền; khai thác dữ liệu truy xuất nguồn gốc phục vụ phát hiện, cảnh báo và xử lý vi phạm.

Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ và các cơ quan liên quan rà soát, giải quyết theo thẩm quyền các vướng mắc về cơ chế tài chính, quản lý tài sản hình thành từ nhiệm vụ khoa học, công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu; tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền những nội dung vượt thẩm quyền.

Đồng thời, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các bộ, cơ quan liên quan tham mưu bố trí, huy động nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ theo quy định; chỉ đạo cơ quan hải quan kết nối, chia sẻ dữ liệu thuộc phạm vi quản lý phục vụ truy xuất nguồn gốc các chuỗi nông sản xuất khẩu được lựa chọn.

Các địa phương phải xây dựng thương hiệu bền vững

Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát, đánh giá thực chất hiện trạng nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường: số lượng đề tài nghiên cứu, kết quả đã đạt được, nội dung chưa đạt được.

Xác định danh mục các bài toán lớn, cấp thiết; mỗi địa phương lựa chọn từ 3 đến 5 bài toán ưu tiên, thể hiện rõ mô hình liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ, xây dựng thương hiệu bền vững và triển khai thực hiện.

Hoàn thiện cơ sở dữ liệu, trước hết là dữ liệu đất đai; phối hợp với Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kết nối dữ liệu định danh chủ thể, hộ nông dân nuôi/trồng/đánh bắt, vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, kiểm dịch, kiểm nghiệm, chứng nhận chất lượng và dữ liệu lưu thông hàng hóa theo quy định.

Giải quyết các bài toán theo yêu cầu phát triển của từng chuỗi ngành hàng, ngành nông nghiệp

Phó Thủ tướng yêu cầu các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, hợp tác xã trước ngày 15 tháng 12 năm 2026, đăng ký và đề xuất với Bộ Nông nghiệp và Môi trường các giải pháp công nghệ để giải quyết các bài toán thực tiễn, theo yêu cầu phát triển của từng chuỗi ngành hàng và ngành nông nghiệp; chủ động đăng ký nhu cầu công nghệ, năng lực đầu tư, tiếp nhận và khả năng sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.

Tổ chức ghi nhận, cập nhật, lưu giữ và cung cấp dữ liệu truy xuất nguồn gốc phát sinh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình; bảo đảm thông tin đầy đủ, chính xác, có khả năng đối chiếu với hồ sơ, chứng từ và liên kết giữa các công đoạn; phối hợp với cơ quan chuyên môn triển khai các chuỗi sản phẩm được lựa chọn.../.