Thí điểm sàn giao dịch tài sản số: Đặt nền móng cho thị trường minh bạch, an toàn

Ngày 25/3, tại Hà Nội, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (Bộ Tài chính) phối hợp với Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) tổ chức đối thoại với chủ đề: “Thí điểm Sàn giao dịch tài sản số: Cơ chế giám sát, năng lực vận hành và chuẩn mực đầu tư”.

Chương trình tập trung thảo luận các nội dung được thị trường đặc biệt quan tâm như tiêu chí lựa chọn đơn vị tham gia thí điểm, cơ chế quản lý – giám sát, yêu cầu về công nghệ, bảo mật và vận hành, cũng như các chuẩn mực cần thiết để hình thành một thị trường tài sản số minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.

Quang cảnh sự kiện “Thí điểm Sàn giao dịch tài sản số: Cơ chế giám sát, năng lực vận hành và chuẩn mực đầu tư”.

Đây được xác định là diễn đàn mở, giúp cơ quan quản lý lắng nghe ý kiến thực tiễn từ doanh nghiệp và nhà đầu tư. Qua đó, góp phần hoàn thiện các văn bản dưới luật và hướng dẫn thi hành Luật Công nghiệp công nghệ số cùng Nghị quyết 5/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa. Đồng thời, đối thoại cũng đóng vai trò như một “sân chơi” để các sàn đã nộp hồ sơ xin cấp phép tìm kiếm đối tác, khách hàng và giải pháp công nghệ phù hợp.

Đáng chú ý, thị trường Việt Nam đang thu hút sự quan tâm lớn từ các tổ chức quốc tế. Nhiều sàn giao dịch và định chế tài chính toàn cầu đang theo dõi sát các động thái chính sách, kỳ vọng vào lộ trình cụ thể để tham gia thị trường tài sản số có quy mô hơn 200 tỷ USD.

Nhấn mạnh vai trò kết nối, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch VBA cho biết, Hiệp hội luôn đóng vai trò cầu nối, truyền tải thông tin giữa nhà đầu tư, các sàn giao dịch quốc tế và các đơn vị phát triển hệ sinh thái Web3 tới cơ quan quản lý.

Chương trình thu hút khách tham dự.

Ở góc độ pháp lý, Đại tá Hoàng Ngọc Bách, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an cho rằng việc thiếu hành lang pháp lý đang gây khó khăn cho công tác điều tra, xử lý vi phạm, đặc biệt khi dòng tiền được chuyển qua các sàn nước ngoài. Theo ông, việc hình thành các sàn giao dịch chính thống sẽ góp phần giảm thiểu hành vi phạm pháp, tăng cường hiệu quả phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố, đồng thời hỗ trợ Việt Nam cải thiện vị thế trong đánh giá của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính Quốc tế (FATF).

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, để xây dựng thị trường minh bạch và bền vững cần sự tham gia đồng bộ của tất cả các bên. Nhà đầu tư cần nâng cao kiến thức và kỹ năng; các sàn giao dịch phải đảm bảo quy trình vận hành minh bạch, kiểm soát chặt chẽ danh tính người dùng và giao dịch bất thường; trong khi cơ quan quản lý cần chủ động trong công tác phòng ngừa và xử lý rủi ro.

Đại diện cơ quan quản lý, ông Tô Trần Hòa – Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa cho biết, việc cấp phép sẽ không chỉ dựa trên các điều kiện pháp định như vốn hay cơ cấu cổ đông. Trọng tâm sẽ là đánh giá năng lực vận hành thực tế của doanh nghiệp, bao gồm hệ thống công nghệ, kinh nghiệm nhân sự và mức độ minh bạch trong hoạt động – những yếu tố then chốt đảm bảo sự an toàn của thị trường trong giai đoạn thí điểm.

Đáng chú ý, cách tiếp cận được xác định theo hướng thận trọng, triển khai từng bước. Trong giai đoạn đầu, chỉ những nhà đầu tư đã sở hữu tài sản mã hóa trên các sàn quốc tế mới được tham gia giao dịch tại các sàn trong nước. Song song với đó, các chương trình phổ cập kiến thức sẽ được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức và giảm thiểu rủi ro.

Một nguyên tắc quan trọng được các chuyên gia nhấn mạnh là việc tách biệt tài sản của khách hàng với tài sản của sàn. Đây được xem là nền tảng bảo vệ nhà đầu tư trong mọi tình huống, kể cả khi sàn gặp sự cố hoặc ngừng hoạt động. Cùng với đó, các kịch bản ứng phó rủi ro như cơ chế cảnh báo sớm, cho phép nhà đầu tư chủ động xử lý tài sản cũng đang được xây dựng.

Ở góc độ kỹ thuật, ông Nguyễn Lê Thành, nhà sáng lập Verichains cho rằng yêu cầu an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4 đối với sàn tài sản mã hóa là cần thiết, thậm chí cao hơn so với sàn chứng khoán hiện nay. Theo ông, an toàn là quá trình liên tục, đòi hỏi giám sát thời gian thực, kiểm thử định kỳ và khả năng phản ứng nhanh với sự cố, đặc biệt tại các điểm kết nối giữa blockchain và hạ tầng vận hành.

Các diễn giả tham gia đối thoại.

Trong khi đó, đại diện doanh nghiệp, bà Đoàn Mai Hạnh – Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX) cho rằng thách thức lớn không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở nguồn nhân lực. Thị trường hiện đang thiếu đội ngũ có khả năng kết hợp giữa tài chính và công nghệ blockchain – yếu tố quan trọng để đảm bảo vận hành an toàn và tuân thủ quy định.

Từ kinh nghiệm quốc tế, các chuyên gia nhận định các mô hình thành công thường mở rộng sang các dịch vụ tài chính như kiều hối nhằm gia tăng giá trị và thu hút dòng tiền. Tuy nhiên, với thị trường Việt Nam, các sàn nội địa không nhất thiết phải sao chép mô hình toàn cầu, mà cần tận dụng lợi thế am hiểu thị trường trong nước và khả năng kết nối với hệ thống ngân hàng để xây dựng mô hình phù hợp, hiệu quả.

Lê Quân