Thị trường dầu tương lai đang 'đọc sai' khủng hoảng Hormuz

(Ảnh minh họa)

Giá dầu thô kỳ hạn đã có lúc tăng vọt lên 119 USD/thùng vào đầu tuần, trước khi hạ nhiệt xuống vùng 90 USD và giao dịch quanh 100 USD/thùng vào đầu phiên châu Á ngày thứ Sáu tuần vừa qua.

Tuy nhiên, phí bảo hiểm của dầu Dubai đã tăng vọt lên 38 USD/thùng, theo dữ liệu do cây viết của Reuters Clyde Russell tổng hợp.

Khoảng cách rất lớn giữa mức giá "trên giấy" và giá vật chất cho thấy nguồn cung thực tế đang bị bóp nghẹt ngay lập tức.

Nhưng các nhà giao dịch trên thị trường kỳ hạn dường như tin rằng đợt xả kho dự trữ khẩn cấp quy mô kỷ lục cùng với việc chính quyền Mỹ liên tục trấn an rằng cuộc chiến sẽ sớm kết thúc có thể giúp giảm áp lực tăng giá dầu.

Dù vậy, ngày càng nhiều nhà phân tích bắt đầu cho rằng kịch bản dầu 200 USD/thùng không còn là điều viển vông. Khi khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu bị nghẽn tại eo biển Hormuz, người mua đang chạy đua để tìm các lô hàng vật chất; các nhà máy lọc dầu tại châu Á cân nhắc cắt giảm công suất chế biến, trong khi một số quốc gia châu Á hạn chế xuất khẩu nhiên liệu.

Hệ quả là biên lợi nhuận lọc dầu đối với nhiên liệu máy bay và diesel tăng lên mức chưa từng thấy, khiến nhiều khu vực - đặc biệt là châu Âu - rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng các sản phẩm chưng cất trung bình.

Chỉ vài giờ sau khi công bố đợt xả kho dự trữ dầu khẩn cấp lớn nhất lịch sử, khoảng 400 triệu thùng, IEA cảnh báo rằng cuộc chiến tại Trung Đông đang tạo ra cú sốc nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ.

Nguồn dầu từ đợt xả kho do IEA điều phối sẽ mất nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng mới có thể thực sự đến thị trường. Theo các chiến lược gia hàng hóa Warren Patterson và Ewa Manthey của ING, riêng phần dầu mà Mỹ giải phóng từ kho dự trữ sẽ mất khoảng 120 ngày để hoàn tất.

"Ngay cả khi giả định các nước khác có tiến độ tương tự, tổng lượng cung bổ sung cũng chỉ khoảng 3,3 triệu thùng/ngày, thấp hơn rất nhiều so với mức nguồn cung bị mất từ vịnh Ba Tư", các chuyên gia này nhận định.

Với năng lực vận chuyển thay thế eo biển Hormuz rất hạn chế và các kho chứa đang dần đầy, các nhà sản xuất vùng Vịnh đã cắt giảm tổng cộng ít nhất 10 triệu thùng/ngày sản lượng dầu, theo báo cáo thị trường dầu hàng tháng của IEA công bố hôm thứ Năm.

Ngoài ra, hơn 3 triệu thùng/ngày công suất lọc dầu tại khu vực vùng Vịnh đã phải đóng cửa, do các cuộc tấn công và thiếu tuyến xuất khẩu khả thi.

IEA cảnh báo: "Hoạt động lọc dầu ở các khu vực khác sẽ ngày càng bị hạn chế do thiếu nguồn dầu thô đầu vào".

Dù là đợt xả kho phối hợp lớn nhất kể từ khi IEA được thành lập vào những năm 1970, nguồn cung này khó có thể hỗ trợ nhiều cho phần lớn các nước châu Á đang phát triển, bởi Trung Quốc và Ấn Độ - hai nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới - không phải thành viên IEA. Trung Quốc có một phần dự trữ để chống đỡ cú sốc nguồn cung, nhưng dự trữ của Ấn Độ thuộc nhóm thấp nhất khu vực.

Bộ Tài chính Mỹ đã cho phép, đến ngày 11/4, các nước mua dầu thô Nga đang mắc kẹt trên các tàu chở dầu trong kho nổi. Trung Quốc và Ấn Độ nhiều khả năng sẽ cạnh tranh gay gắt để giành nguồn cung này. Tuy nhiên, lượng dầu đó vẫn không thể bù đắp được phần lớn nguồn cung Trung Đông bị mất, vốn chủ yếu xuất sang châu Á.

"Các nguồn cung dầu thô thay thế cho châu Á hiện cực kỳ hạn chế, trong khi Trung Quốc và Ấn Độ đang cạnh tranh mua dầu Nga", ông Sushant Gupta, Giám đốc nghiên cứu lọc dầu và sản phẩm dầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Wood Mackenzie, cho biết.

"Các nhà máy lọc dầu châu Á sẽ gặp khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu mua dầu cho tháng 4, dẫn đến cắt giảm công suất chế biến trên toàn khu vực. Các nhà máy sẽ phải sử dụng lượng tồn kho đệm, thường chỉ đủ cho khoảng 15 ngày nhu cầu", ông nói thêm.

"Nếu xung đột kéo dài, cuối cùng hầu hết các quốc gia sẽ phải dựa vào kho dự trữ dầu chiến lược".

Cuộc xung đột dường như khó sớm kết thúc, bất chấp nỗ lực của chính quyền Donald Trump nhằm trấn an thị trường và giảm bớt lo ngại về việc giá dầu và xăng tăng vọt.

Hồi đầu tuần trước, các nhà phân tích của Wood Mackenzie cho rằng giá dầu Brent có thể tăng lên 150 USD/thùng trong những tuần tới.

"Lần này, khối lượng nguồn cung có nguy cơ bị gián đoạn lớn hơn rất nhiều và là thực tế", khác với thời điểm nổ ra xung đột Nga - Ukraine, khi nguồn cung dầu vẫn lưu thông và chỉ cần chuyển hướng sang Trung Quốc và Ấn Độ.

"Theo quan điểm của chúng tôi, 200 USD/thùng không nằm ngoài khả năng xảy ra trong năm 2026", các nhà phân tích nhận định.

Chính quyền Trump hiện đang chật vật tìm cách kiểm soát tác động của giá dầu. Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright mới đây nói với CNN rằng giá dầu khó có thể lên tới 200 USD/thùng, "nhưng hiện chúng tôi đang tập trung vào chiến dịch quân sự và giải quyết vấn đề".

Đồng thời, ông Wright cũng nói với CNBC rằng Hải quân Mỹ chưa sẵn sàng triển khai hộ tống các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz.

Trong khi thị trường kỳ hạn phản ứng với các phát biểu và nỗ lực trấn an, thị trường dầu vật chất đang phát đi tín hiệu căng thẳng nghiêm trọng, khi một phần lớn nguồn cung dầu toàn cầu bị rút khỏi thị trường trong nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng.

Bình An