Thị trường trái phiếu chính phủ: Xây nền tín nhiệm, tạo đà bứt phá

Trái phiếu Chính phủ là kênh huy động vốn chủ yếu cho ngân sách nhà nước

Kỳ hạn "vàng" và sức hấp dẫn từ nội lực

Ngay từ những tháng đầu năm 2026, thị trường trái phiếu Chính phủ đã ghi nhận nhịp đập sôi động. Báo cáo từ Kho bạc Nhà nước cho biết, trong 2 tháng đầu năm 2026, Kho bạc Nhà nước đã huy động được 60.541 tỷ đồng trái phiếu Chính phủ. Cơ cấu phát hành tập trung chủ yếu ở kỳ hạn 10 năm với khối lượng trúng thầu 59.191 tỷ đồng. Bình quân kỳ hạn phát hành trái phiếu Chính phủ đạt 10,03 năm; thời gian đáo hạn bình quân của danh mục trái phiếu Chính phủ là 8,50 năm; lãi suất phát hành bình quân đạt 4,05%/năm. Với kết quả này, trong 2 tháng đầu năm Kho bạc Nhà nước đã hoàn thành 12,1% kế hoạch năm 2026 (500.000 tỷ đồng) và 55% kế hoạch quý I/2026 đã thông báo ra thị trường (110.000 tỷ đồng).

Từ kết quả này, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi nhận định, trong bất kỳ thị trường vốn đang phát triển nào, kỳ hạn 10 năm thường giữ vai trò trục chuẩn của đường cong lợi suất. Đây là khoảng thời gian đủ dài để phản ánh kỳ vọng tăng trưởng và lạm phát trung hạn, đồng thời đủ linh hoạt để không tạo ra rủi ro quá lớn đối với nhà đầu tư. Việc dòng tiền tập trung vào kỳ hạn này cho thấy thị trường đang lựa chọn sự cân bằng. Với cơ quan phát hành, đây là giải pháp tối ưu để kéo dài kỳ hạn bình quân danh mục nợ mà vẫn duy trì chi phí vay hợp lý.

Với nhà đầu tư, 10 năm mang lại lợi suất cao hơn ngắn hạn nhưng tránh được độ nhạy quá lớn trước biến động lãi suất như các kỳ hạn 15-30 năm. Với hệ thống tài chính, đây là tài sản chuẩn để định giá, giao dịch và sử dụng trong nghiệp vụ thị trường mở. Nói cách khác, kỳ hạn 10 năm đang đóng vai trò “điểm neo” giúp hài hòa ba mục tiêu: chi phí vốn của ngân sách, quản trị rủi ro của nhà đầu tư và ổn định hệ thống tiền tệ.

Bên cạnh đó, mức lợi suất trúng thầu ghi nhận nhích tăng nhẹ là diễn biến đáng chú ý. Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất đang vận động theo chu kỳ mới, sự điều chỉnh này phản ánh quá trình tái định giá tự nhiên của thị trường, thay vì áp lực thanh khoản hay biến động tâm lý. Một mức tăng có kiểm soát mang lại nhiều tác động tích cực.

Thứ nhất, nó giúp duy trì sức hấp dẫn của trái phiếu nội tệ so với các kênh đầu tư khác, qua đó hỗ trợ ổn định dòng vốn.

Thứ hai, nó tạo dư địa cho chính sách tiền tệ linh hoạt hơn trong tương lai.

Thứ ba, nó ngăn ngừa nguy cơ hình thành mặt bằng lợi suất quá thấp, vốn có thể dẫn đến méo mó định giá tài sản.

Ở tầm chiến lược, sự điều chỉnh nhẹ nhàng này cho thấy thị trường đang vận hành dựa trên nền tảng cung - cầu thực chất, thay vì phụ thuộc vào kỳ vọng, ông Nguyễn Quang Huy phân tích.

Thực tế, nhìn lại giai đoạn 2021-2025, thị trường trái phiếu Chính phủ đã ghi nhận sự tăng trưởng nhanh và đồng bộ, qua đó hỗ trợ hiệu quả cho Chính phủ trong huy động nguồn vốn phục vụ đầu tư phát triển. Sự phát triển này không chỉ củng cố vai trò của thị trường trái phiếu Chính phủ trong hệ thống tài chính, mà còn góp phần cải thiện hệ số tín nhiệm quốc gia, với mức xếp hạng BB+ của S&P và Fitch.

Tuy nhiên, năm 2026 là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, trong bối cảnh tình hình thế giới năm 2026 dự báo vẫn còn nhiều biến động phức tạp khó lường, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Đây cũng là năm đầu tiên thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên được Đảng, Chính phủ đề ra, do đó sẽ tạo áp lực về huy động vốn cho ngân sách nhà nước phục vụ các công trình trọng điểm quốc gia, áp lực huy động vốn đối với khu vực kinh tế tư nhân, khiến nhiệm vụ kiểm soát vĩ mô, ổn định tỷ giá, lãi suất, lạm phát…

“Chìa khóa” để giữ chân các nhà đầu tư dài hạn

Không chỉ vậy, một nhà đầu tư phản ánh, việc khối ngoại liên tục bán ròng buộc họ phải thận trọng hơn trong việc định giá các hợp đồng repo ngắn hạn nhằm bảo toàn vốn. Tính lũy kế từ đầu năm 2026 đến nay, tổng mức bán ròng của các nhà đầu tư quốc tế đã vượt ngưỡng 3.390 tỷ đồng. Xu hướng thoái vốn này dường như đang gia tăng cường độ trong những tuần gần đây. Những biến động về dòng vốn ngoại cần được các cơ quan chức năng theo dõi sát sao, xây dựng hệ sinh thái thị trường minh bạch, bền vững để thu hút dòng vốn ổn định.

Để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển thị trường trái phiếu Chính phủ. Bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính, Bộ Tài chính cho biết, trước hết, cơ quan quản lý sẽ rà soát và hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến huy động vốn của Chính phủ theo hướng tăng cung hàng hóa, cải thiện chất lượng nguồn cung cho thị trường, phát triển các công cụ tài chính xanh, tài chính bền vững phù hợp với mức độ phát triển của thị trường và bám sát thông lệ quốc tế.

Song song với hoàn thiện thể chế, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phát triển thị trường sơ cấp trái phiếu Chính phủ về quy mô thông qua việc duy trì phát hành đều đặn các sản phẩm trái phiếu gắn với tái cơ cấu danh mục nợ trái phiếu Chính phủ theo hướng bền vững. Bên cạnh đó, Bộ cũng đặt trọng tâm phát triển thị trường thứ cấp theo chiều sâu, thông qua việc tiếp tục cải tiến mô hình tổ chức thị trường và hệ thống giao dịch. Nâng cao vai trò của hệ thống nhà tạo lập thị trường với đầy đủ quyền lợi và nghĩa vụ trên cả thị trường sơ cấp và thứ cấp…

Cùng với các giải pháp phát triển thị trường, Bộ Tài chính sẽ tăng cường phối hợp với Ngân hàng Nhà nước nhằm điều hành nhịp nhàng lịch biểu, khối lượng và lãi suất huy động trong phát hành trái phiếu Chính phủ cũng như phát hành giấy tờ có giá của Ngân hàng Nhà nước. Đồng thời, việc phát triển đồng bộ các cấu phần của thị trường tài chính như thị trường phái sinh, thị trường tiền tệ và thị trường ngoại hối sẽ được chú trọng nhằm hỗ trợ cho sự phát triển của thị trường trái phiếu Chính phủ và mở rộng kênh đầu tư cho nhà đầu tư. Cơ chế đối thoại giữa cơ quan quản lý và các thành viên thị trường cũng sẽ được duy trì nhằm kịp thời nhận diện và điều chỉnh các biến động của thị trường tài chính, tiền tệ; tiếp tục tích cực tham gia các chương trình, diễn đàn hợp tác quốc tế và khu vực, đồng thời tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế để học tập kinh nghiệm, tiếp cận các chuẩn mực và thông lệ tốt nhất trên thế giới, bà Phạm Thị Thanh Tâm khẳng định.

Hương Giang