Thời điểm đọc sách lý tưởng nhất

Chọn đúng thời điểm đọc sách có thể giúp tăng khả năng tập trung, ghi nhớ hoặc thư giãn. Ảnh: Pexels.

Đọc sách là thói quen tốt cho não bộ, giúp mở rộng kiến thức, rèn khả năng tập trung và mang lại khoảng thời gian thư giãn sau một ngày bận rộn. Tuy nhiên, nhiều người có thể chưa chú ý rằng thời điểm đọc cũng ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận thông tin.

Các nghiên cứu về nhận thức cho thấy hiệu suất ghi nhớ và xử lý thông tin có thể thay đổi theo thời gian trong ngày. Mức độ thay đổi này còn phụ thuộc vào loại nhiệm vụ và “đồng hồ sinh học” của mỗi người. Vì vậy, thay vì tìm một khung giờ được cho là tốt nhất cho tất cả, mỗi người nên lựa chọn thời điểm dựa trên mục đích đọc.

Buổi sáng: Phù hợp với nội dung cần tập trung và ghi nhớ

Sau một đêm ngủ đủ giấc, cơ thể và não bộ thường ở trạng thái tỉnh táo hơn so với thời điểm đã làm việc hoặc học tập trong nhiều giờ. Vì vậy, buổi sáng có thể là thời điểm thích hợp để đọc sách giáo khoa, sách chuyên môn, tài liệu học tập hoặc những nội dung cần ghi nhớ.

Một số nghiên cứu về trí nhớ cho thấy hiệu suất nhận thức thay đổi theo thời điểm trong ngày. Chẳng hạn, một nghiên cứu trên người trưởng thành ghi nhận khả năng ghi nhớ tức thời tốt hơn vào buổi sáng ở một số nhiệm vụ, trong khi khả năng duy trì việc truy xuất thông tin lại tốt hơn vào buổi tối. Điều này cho thấy tác động của thời gian trong ngày không giống nhau đối với mọi dạng trí nhớ.

Đặc biệt, "người buổi sáng" có thể cảm thấy tỉnh táo và tập trung tốt hơn vào đầu ngày, trong khi người có xu hướng hoạt động về tối lại có thể đạt hiệu suất cao hơn vào những khung giờ muộn hơn. Nghiên cứu về nhịp sinh học cũng cho thấy sự phù hợp giữa thời điểm hoạt động và kiểu nhịp sinh học cá nhân có thể ảnh hưởng đến hiệu quả nhận thức.

Do đó, nếu muốn tận dụng buổi sáng để đọc, có thể dành khoảng 20–30 phút sau khi thức dậy và hoàn tất các hoạt động vệ sinh, ăn sáng, khi cơ thể đã thực sự tỉnh táo. Đây có thể là khoảng thời gian phù hợp để học từ mới, đọc sách chuyên ngành hoặc tiếp thu một chương sách cần ghi nhớ.

Buổi tối: Thời điểm lý tưởng để đọc thư giãn trước khi ngủ

Theo Health Digest, nếu mục tiêu không phải học thuộc kiến thức mà là thư giãn, giảm căng thẳng và tạo thói quen trước giờ ngủ, buổi tối có thể là thời điểm rất phù hợp.

Một thử nghiệm ngẫu nhiên với 991 người đăng trên PubMed cho thấy những người đọc sách trên giường trước khi ngủ có tỷ lệ báo cáo chất lượng giấc ngủ được cải thiện cao hơn nhóm không đọc sách. Sau một tuần, 42% người trong nhóm đọc sách cho biết giấc ngủ cải thiện, so với 28% ở nhóm đối chứng.

Đáng chú ý, loại sách và cách đọc cũng quan trọng. Một cuốn tiểu thuyết nhẹ nhàng, nội dung tích cực hoặc quen thuộc có thể phù hợp hơn những cuốn sách quá kích thích cảm xúc, hồi hộp hoặc khiến người đọc muốn thức thêm để đọc tiếp.

Một nghiên cứu trên người trẻ và người lớn tuổi cũng cho thấy đọc truyện trước giờ ngủ có thể giúp giảm thời gian đi vào giấc ngủ ở người lớn tuổi; những nội dung tạo cảm xúc tích cực còn liên quan đến đánh giá tốt hơn về chất lượng giấc ngủ.

Buổi tối là thời điểm lý tưởng để đọc sách giúp thư giãn, giảm căng thẳng và tạo thói quen trước giờ ngủ. Ảnh: Magnific.

Không cần ép mình đọc đúng "giờ vàng"

Điều quan trọng nhất là không có một khung giờ duy nhất phù hợp với mỗi người. Hiệu quả đọc phụ thuộc vào mục đích, mức độ tỉnh táo, chất lượng giấc ngủ và nhịp sinh học cá nhân.

Nếu muốn học và ghi nhớ, hãy thử đọc vào thời điểm bản thân tỉnh táo nhất, có thể là buổi sáng. Nếu muốn thư giãn, buổi tối là lựa chọn phù hợp, đặc biệt khi đọc sách giấy trước giờ ngủ.

Thay vì đặt mục tiêu phải đọc đúng một khung giờ cố định, mỗi người có thể thử duy trì 20-30 phút đọc sách vào cùng một thời điểm mỗi ngày. Sau vài tuần, hãy đánh giá xem lúc nào mình tập trung tốt nhất, nhớ được nhiều nhất và cảm thấy thoải mái nhất.

Đặc biệt, nên ưu tiên sách giấy thay vì điện thoại, máy tính. Một nghiên cứu so sánh việc đọc sách điện tử trên thiết bị phát sáng với đọc sách in cho thấy nhóm sử dụng thiết bị điện tử mất nhiều thời gian hơn để đi vào giấc ngủ, giảm cảm giác buồn ngủ vào buổi tối, giảm tiết melatonin và kém tỉnh táo hơn vào sáng hôm sau. Sử dụng máy tính bảng phát sáng vào buổi tối cũng có thể làm giờ đi ngủ bị trì hoãn và ảnh hưởng đến nhịp sinh học.

Vì vậy, nếu muốn biến đọc sách thành nghi thức trước giờ ngủ, sách giấy vẫn là lựa chọn đơn giản. Có thể dành khoảng 15-30 phút đọc sách, sau đó tắt đèn và đi ngủ thay vì tiếp tục chuyển sang mạng xã hội hoặc các nội dung trên điện thoại.

Cuối cùng, chất lượng giấc ngủ vẫn cần được ưu tiên. Nếu việc đọc khiến bạn thức khuya, đặc biệt vì bị cuốn vào nội dung hoặc tiếp tục sử dụng thiết bị điện tử, lợi ích của thói quen này có thể bị giảm đi.

Một lịch ngủ đều đặn và đủ thời lượng vẫn là nền tảng quan trọng đối với sức khỏe não bộ và khả năng tập trung.