Thống nhất tư duy, nhận thức, khát vọng và hành động để tăng trưởng hai con số

Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh điều hành Phiên họp. Ảnh: VPQH

Chiều 01/4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về các báo cáo của Chính phủ đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội những tháng đầu năm 2026; đánh giá tình hình, kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 - 2025 và dự kiến kế hoạch 5 năm 2026 - 2030.

Đạt nhiều thành tựu toàn diện, đột phá

Trình bày báo cáo tóm tắt tại Phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, dù bối cảnh thế giới và khu vực có nhiều khó khăn, thách thức lớn, nước ta vẫn đạt được những thành tựu quan trọng, toàn diện và đột phá. Việt Nam đã đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu của giai đoạn 2021 - 2025.

Riêng trong năm 2025, nước ta đã hoàn thành toàn bộ 15/15 chỉ tiêu chủ yếu, với nhiều kết quả tích cực hơn so với số liệu đã báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10. Những con số nổi bật như: lạm phát bình quân được kiểm soát ở mức 3,31% (so với ước tính 4%); tổng kim ngạch xuất nhập khẩu bứt phá đạt 930 tỷ USD (so với báo cáo đạt trên 850 tỷ USD); thu ngân sách nhà nước đạt 2,68 triệu tỷ đồng, vượt tới 36,3% dự toán, cao hơn 292,7 nghìn tỷ đồng so với số đã báo cáo Quốc hội.

Tuy nhiên, bước sang những tháng đầu năm 2026, nền kinh tế tiếp tục phải đối mặt với các biến động phức tạp, khó lường từ bên ngoài, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông kéo dài hơn một tháng qua đã tác động mạnh đến nguồn cung, giá dầu và kinh tế thế giới. Điều này đòi hỏi các giải pháp trọng tâm nhằm bảo đảm ổn định vĩ mô, kiềm chế lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày báo cáo tại Phiên họp. Ảnh: VPQH

Về dự kiến kế hoạch 5 năm (2026-2030), Chính phủ đã đề ra 6 quan điểm chỉ đạo, 59 chỉ tiêu chủ yếu và 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Mục tiêu bao trùm và xuyên suốt là phát huy cao nhất các nguồn nội lực, bám sát mục tiêu tăng trưởng hai con số.

“Cần thống nhất tư duy, nhận thức, khát vọng và hành động để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số” - Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh.

Chính phủ xác định sẽ tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn và tạo đột phá trên nhiều lĩnh vực; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phấn đấu đưa môi trường đầu tư của Việt Nam vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và top 30 quốc gia hàng đầu thế giới vào năm 2028.

Riêng với năm 2026, Chính phủ xác định rõ 91 nhiệm vụ trọng tâm, có thời hạn cụ thể cần thực hiện ngay trong năm. Trong đó, tập trung vào hoàn thiện thể chế; cắt giảm thủ tục hành chính; phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; tháo gỡ các dự án tồn đọng và xử lý các điểm nghẽn trong huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

Kiên định nguyên tắc tăng trưởng thực chất, giữ vững ổn định vĩ mô

Thẩm tra sơ bộ nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản thống nhất với các quan điểm, mục tiêu tổng quát, chỉ tiêu chủ yếu và nhiệm vụ, giải pháp nêu tại Báo cáo.

Bên cạnh đó, một số ý kiến đề nghị lưu ý áp lực lớn đối với cân đối ngân sách, huy động và sử dụng vốn đầu tư trong bối cảnh nhu cầu nguồn lực rất cao cho tăng trưởng.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, bám sát và cụ thể hóa đầy đủ các định hướng tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Kết luận Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV; đồng thời kiên định nguyên tắc tăng trưởng thực chất, giữ vững ổn định vĩ mô, sử dụng hiệu quả nguồn lực và gắn tăng trưởng với tiến bộ, công bằng xã hội; bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, rõ thứ tự ưu tiên, gắn với nguồn lực, lộ trình thực hiện, tạo chuyển biến rõ nét ngay từ đầu giai đoạn 2026-2030.

Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh phát biểu. Ảnh: VPQH

Nêu quan điểm về vấn đề này, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh - cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng 10% trong một thời gian dài liên tục là một vấn đề rất quan trọng, thậm chí có thể nói là hệ trọng đối với đất nước.

Ông Mạnh phân tích, nền kinh tế của Việt Nam khá lớn, lớn hơn nhiều so với các nước trong khu vực. Nếu không vượt được qua bẫy thu nhập trung bình thì sẽ đánh mất các cơ hội về vị thế quốc gia, cơ cấu dân số vàng, về dư địa của chính sách tài khóa… Vì vậy, theo ông Mạnh, quyết tâm rất cao để đạt được mức tăng trưởng 10% cần phải được nhấn mạnh và làm rõ hơn nữa.

Ông Mạnh cũng chỉ ra, chỉ số ICOR (hiệu suất sử dụng vốn) không cải thiện trong 10 năm qua, duy trì ở mức 6,4 vào năm 2025 - cho thấy tăng trưởng vẫn dựa chủ yếu vào việc "bơm vốn".

Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội đề xuất chia giải pháp thành hai nhóm. Giải pháp ngắn hạn là tiếp tục thúc đẩy tổng vốn đầu tư toàn xã hội để giữ nhịp tăng trưởng từ 8-10%, tập trung tháo gỡ triệt để các dự án "treo" trên phạm vi cả nước và khơi thông dòng vốn đầu tư tư nhân, FDI;

Giải pháp dài hạn là tăng năng suất quốc gia và đảm bảo tính đồng bộ của các quy hoạch lớn, các dự án trọng điểm như Sân bay Long Thành, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam để tối ưu hóa hiệu quả khi đưa vào vận hành.

Nhắc lại chỉ đạo của Tổng Bí thư về việc phải đánh giá các con số một cách thực chất nhất, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, mục tiêu trong giai đoạn tới sẽ tập trung vào các chỉ số cốt lõi: Về tốc độ tăng trưởng, phấn đấu đạt từ 7,5% đến 9%, đặc biệt là quyết tâm hướng tới mục tiêu 10%; GDP bình quân đầu người phấn đấu đạt khoảng 7.500 USD vào năm 2030; kinh tế số phải đóng góp khoảng 30% vào quy mô nền kinh tế và tỷ lệ đô thị hóa toàn quốc phải đạt trên 50%.

Để đạt tốc độ tăng trưởng hai con số, Chủ tịch Quốc hội - cho rằng việc điều hành của Chính phủ phải tập trung vào các dự án, chính sách mang tính động lực như: đường sắt tốc độ cao là dự án hạ tầng chiến lược giúp kết nối các không gian phát triển; điện hạt nhân nhằm đảm bảo an ninh năng lượng cho phát triển công nghiệp hiện đại; vấn đề cải cách thể chế, chuyển mạnh mẽ sang chính quyền địa phương hai cấp để tăng cường hiệu quả quản lý…

“Hiến kế” nhằm thúc đẩy mô hình tăng trưởng dịch chuyển tích cực sang nền tảng công nghệ, gia tăng đóng góp của các nhân tố tổng hợp (TFP), Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đề xuất cần đột phá về thể chế qua cơ chế thử nghiệm (sandbox), khẩn trương xây dựng Luật Hạ tầng số và hoàn thiện các văn bản hướng dẫn dưới luật.

Một số ý kiến cũng đề nghị Chính phủ tiếp tục theo dõi sát diễn biến tình hình thế giới, nhất là thị trường năng lượng, chính sách thuế, thương mại quốc tế, kịp thời đánh giá đầy đủ các cái tác động để xây dựng cập nhật các kịch bản điều hành vĩ mô phù hợp, làm rõ tác động đến tăng trưởng, lạm phát và các cân đối lớn. Đồng thời nâng cao năng lực dự báo, phản ứng chính sách và hỗ trợ doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường, chuỗi cung ứng, nâng cao khả năng chống chịu và năng lực cạnh tranh.

Đ. KHOA