Thông quan ngay bằng giấy kiểm dịch, gỡ thế khó cho doanh nghiệp nhập khẩu

Cục Hải quan vừa phát văn bản hỏa tốc hướng dẫn kiểm tra an toàn thực phẩm động vật nhập khẩu.

Theo quy định mới của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ ngày 1/9/2026, toàn bộ hoạt động kiểm tra an toàn thực phẩm theo phương thức thông thường và kiểm tra chặt đối với thực phẩm nhập khẩu thuộc phạm vi quản lý của Bộ chính thức được phân cấp về cho các cơ quan do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ định.

Cục Hải quan áp dụng cơ chế thông quan linh hoạt cho các lô hàng sản phẩm động vật trên cạn và thủy sản tươi sống, đông lạnh dùng làm thực phẩm.

Tuy nhiên, sự chuyển giao đầu mối này lại diễn ra đúng vào thời điểm chưa có hướng dẫn thực hiện chi tiết, khiến nhiều lô hàng thực phẩm có nguồn gốc động vật rơi vào thế bị động vì chưa xác định được đơn vị kiểm tra chuyên ngành.

Khó khăn càng gia tăng khi trước đó, các doanh nghiệp nhập khẩu sản phẩm động vật trên cạn và thủy sản dùng làm thực phẩm ở dạng tươi sống, đông lạnh hoặc chưa qua chế biến đã gặp vướng mắc lớn về mặt hồ sơ. Dù các mặt hàng này không thuộc diện bắt buộc phải tự công bố theo quy định chung về an toàn thực phẩm, nhưng trong thành phần hồ sơ đăng ký kiểm tra giảm lại vẫn đòi hỏi phải nộp bản tự công bố, tạo nên một điểm nghẽn thủ tục kéo dài.

Để ngăn chặn nguy cơ đứt gãy nguồn cung, ngày 9/9/2026, Cục Chăn nuôi và Thú y đã có văn bản đề nghị Cục Hải quan cùng phối hợp tháo gỡ vướng mắc cho cộng đồng doanh nghiệp. Ngay sau đó, cơ quan hải quan đã phát văn bản hỏa tốc chỉ đạo các Chi cục Hải quan khu vực thống nhất phương án xử lý tạm thời trong thời gian chờ các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành.

Theo đó, trong thời gian chờ ban hành văn bản quy phạm pháp luật mới, cơ quan hải quan tiếp tục áp dụng cơ chế xử lý theo các hướng dẫn trước đây tại Công văn 358/TY-KD (ngày 8/3/2019) và Công văn 3581/BNN-QLCL (ngày 23/5/2019). Cụ thể, đối với các lô hàng sản phẩm động vật trên cạn và thủy sản tươi sống, đông lạnh dùng làm thực phẩm, cơ quan hải quan sẽ cho phép thông quan ngay khi doanh nghiệp xuất trình Giấy chứng nhận kiểm dịch nhập khẩu theo mẫu 15b hoặc mẫu 10TS do cơ quan thú y cấp.

Cơ chế này giúp tối giản thủ tục hành chính, giải phóng hàng hóa nhanh chóng mà vẫn kiểm soát được an toàn dịch bệnh.

Cục Chăn nuôi và Thú y khẳng định các mặt hàng được áp dụng giải pháp thông quan nhanh đều đã qua kiểm tra, đánh giá đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhập khẩu.

Mặt khác, các cơ sở sản xuất tại nước xuất khẩu đều phải áp dụng một trong các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến như GMP, HACCP, ISO 22000, IFS, BRC, FSSC 22000 hoặc tương đương. Danh sách các cơ sở đủ điều kiện xuất khẩu vào Việt Nam cũng đã được cập nhật công khai trên trang thông tin điện tử của Cục.

Sự can thiệp kịp thời giữa hai đơn vị không chỉ giúp tối giản thủ tục hành chính, giải phóng hàng hóa nhanh chóng, mà còn hóa giải nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng thực phẩm nhập khẩu trong giai đoạn chuyển tiếp chính sách.