Thủ công mỹ nghệ Hà Nội: Đổi mới để nâng cao giá trị làng nghề
Sở hữu hệ thống làng nghề phong phú, Hà Nội đang đứng trước yêu cầu đổi mới sản phẩm thủ công mỹ nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số và liên kết chuỗi giá trị nhằm nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng thị trường và phát huy giá trị làng nghề truyền thống.

Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ đang được thay đổi để nâng cao giá trị. (Ảnh: ANH THƯ)
Ngày 21/11, tại Trung tâm Tinh hoa làng nghề Việt (xã Bát Tràng, Hà Nội), Sở Công thương Hà Nội tổ chức Diễn đàn “Xu hướng, giải pháp phát triển sản phẩm thủ công mỹ nghệ Hà Nội năm 2026”.
Chương trình tạo không gian kết nối giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, nghệ nhân và doanh nghiệp nhằm nhận diện những xu hướng tiêu dùng mới, trao đổi kinh nghiệm và tìm kiếm giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm thủ công mỹ nghệ Thủ đô.
Từ tinh hoa truyền thống đến sản phẩm có giá trị gia tăng cao
Thành phố Hà Nội hiện có hơn 800 làng nghề truyền thống được công nhận, tạo việc làm cho hơn 800.000 lao động. Sản phẩm thủ công mỹ nghệ của thành phố đã có mặt tại gần 100 quốc gia và vùng lãnh thổ, mang lại doanh thu cho các làng nghề hơn 25.000 tỷ đồng mỗi năm.
Ở phạm vi cả nước, theo Bộ Công thương, thủ công mỹ nghệ nhiều năm liền nằm trong nhóm ngành hàng xuất khẩu tỷ đô, thuộc top 10 mặt hàng xuất khẩu có kim ngạch lớn nhất Việt Nam.
Những con số trên cho thấy tiềm năng kinh tế đáng kể của ngành hàng, đồng thời khẳng định vai trò của các làng nghề trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Từ gốm sứ, mây tre đan, sơn mài, khảm trai đến thêu ren, lụa, mỗi ngành nghề đều mang dấu ấn riêng, kết tinh sự khéo léo, sáng tạo và kinh nghiệm được trao truyền qua nhiều thế hệ nghệ nhân, thợ giỏi.
Tuy nhiên, lợi thế về truyền thống và tay nghề chưa đủ để bảo đảm sức cạnh tranh trong bối cảnh thị trường liên tục biến động. Người tiêu dùng hiện nay không chỉ quan tâm đến công năng, giá thành, mà còn chú trọng thiết kế, tính độc đáo, yếu tố văn hóa, khả năng thân thiện với môi trường và câu chuyện đằng sau mỗi sản phẩm. Những thay đổi này đòi hỏi các cơ sở sản xuất phải chuyển từ tư duy làm ra sản phẩm theo năng lực sẵn có sang chủ động nghiên cứu thị trường, nắm bắt nhu cầu và tổ chức sản xuất phù hợp.

Ông Hoàng Minh Lâm, Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội. (Ảnh: ANH THƯ)
Theo ông Hoàng Minh Lâm, Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội, ngành thủ công mỹ nghệ Thủ đô đã có những chuyển biến tích cực khi nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và làng nghề chủ động đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng, cải tiến công nghệ, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Dù vậy, trước những biến động của thị trường và sự thay đổi nhanh chóng trong xu hướng tiêu dùng, ngành hàng cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
Trước hết, các doanh nghiệp và cơ sở sản xuất cần chú trọng đổi mới sáng tạo, nâng cao giá trị sản phẩm thông qua kết hợp hài hòa giữa tinh hoa truyền thống với thiết kế hiện đại. Việc cải tiến mẫu mã, chất lượng, bao bì và xây dựng thương hiệu cần hướng tới tạo ra những sản phẩm có nét riêng, đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng.
Đồng quan điểm về yêu cầu nâng tầm sản phẩm làng nghề, Tiến sĩ Lê Ngọc Dũng, Chủ tịch Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam cho rằng, Hà Nội có đủ điều kiện để đưa thủ công mỹ nghệ trở thành ngành hàng văn hóa-kinh tế có giá trị cao, thay vì chỉ dừng lại ở hoạt động sản xuất của các làng nghề. Thành phố cần xác định những ngành hàng mục tiêu, gắn hoạt động sản xuất với chuyển đổi số, sản xuất xanh và xây dựng thương hiệu.
"Đặc biệt, cần thay đổi cách tiếp cận từ sản xuất nghề phân tán sang phát triển ngành hàng thủ công mỹ nghệ có sự liên kết chặt chẽ giữa nghệ nhân, làng nghề, doanh nghiệp, thiết kế, thương hiệu, thương mại, du lịch và xuất khẩu. Trong chuỗi liên kết đó, nghệ nhân là hạt nhân sáng tạo, còn doanh nghiệp giữ vai trò tổ chức sản xuất và đưa sản phẩm đến thị trường", Tiến sĩ Lê Ngọc Dũng nhấn mạnh.
Liên kết thị trường, tháo gỡ điểm nghẽn
Một trong những nội dung được đặt ra tại diễn đàn là yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và quảng bá sản phẩm. Thực tế, sự phát triển của thương mại điện tử và các nền tảng trực tuyến đang mở ra nhiều cơ hội để sản phẩm làng nghề tiếp cận khách hàng mà không phụ thuộc hoàn toàn vào các kênh phân phối truyền thống.
Thông qua website, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các nền tảng số, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất có thể giới thiệu sản phẩm, kết nối trực tiếp với người tiêu dùng, mở rộng thị trường trong nước và quốc tế. Đáng chú ý, chuyển đổi số còn tạo điều kiện để các làng nghề kể câu chuyện về lịch sử, văn hóa, quy trình chế tác và giá trị riêng của từng sản phẩm, qua đó gia tăng sức hấp dẫn đối với khách hàng, nhất là giới trẻ và du khách quốc tế.

Tọa đàm “Xu hướng, giải pháp phát triển sản phẩm thủ công mỹ nghệ Hà Nội”. (Ảnh: ANH THƯ)
Tại diễn đàn, các chuyên gia tập trung trao đổi về nhiều vấn đề như xây dựng thương hiệu sản phẩm làng nghề, xu hướng thiết kế và sử dụng chất liệu bền vững, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), TikTok Shop trong kinh doanh thủ công mỹ nghệ, cũng như khả năng kết nối thế hệ trẻ với tinh hoa nghề truyền thống.
Có thể thấy, phát triển thủ công mỹ nghệ Hà Nội trong giai đoạn mới không chỉ là câu chuyện duy trì hoạt động sản xuất tại các làng nghề, mà còn là yêu cầu tổ chức lại ngành hàng theo hướng chuyên nghiệp, có khả năng cạnh tranh và tạo ra giá trị gia tăng cao hơn. Trong đó, bảo tồn bản sắc văn hóa cần song hành với đổi mới thiết kế, công nghệ, phương thức kinh doanh và mở rộng liên kết thị trường.
Khi nghệ nhân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý cùng tham gia vào một chuỗi giá trị thống nhất, những sản phẩm kết tinh từ bàn tay tài hoa của người thợ Thủ đô sẽ có thêm cơ hội vươn xa, không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế mà còn lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc của Hà Nội.


