Thủ tướng: OCOP phải đi vào chiều sâu, lấy chất lượng và thương hiệu làm trụ cột

Thủ tướng Phạm Minh Chính: "Chúng ta phải tiếp tục nâng cấp chương trình OCOP, tiếp tục đầu tư bài bản hơn...".

Tại Hội nghị tổng kết năm 2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã dành nhiều thời lượng để ghi nhận, đánh giá cao những kết quả mà Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đạt được trong năm 2025 và suốt giai đoạn 2021–2025, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phải tập trung sâu hơn vào chất lượng và chiều sâu phát triển của chương trình trong thời gian tới.

TỪ THÍ ĐIỂM ĐỊA PHƯƠNG ĐẾN THÀNH CÔNG TRÊN CẢ NƯỚC

Thủ tướng khẳng định: OCOP không chỉ là một chương trình hỗ trợ phát triển sản phẩm nông thôn, mà đã thực sự trở thành một chương trình mang tầm quốc gia, góp phần làm thay đổi diện mạo kinh tế nông thôn và trở thành “niềm tự hào của chúng ta”.

Chia sẻ về quá trình hình thành và phát triển OCOP, Thủ tướng cho biết khi còn giữ cương vị Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh, ông đã dành nhiều tâm huyết cho chương trình này.

“Trước đây, tôi có dịp đi học tập, nghiên cứu mô hình này tại Nhật Bản, sau đó là Hàn Quốc. Trên cơ sở đó, chúng ta đã xây dựng thí điểm mô hình OCOP tại Quảng Ninh. Đến năm 2017, từ kinh nghiệm thực tiễn của Quảng Ninh, chúng ta đã tổng kết, rút kinh nghiệm và phát triển chương trình OCOP ra phạm vi toàn quốc. Vì vậy, đối với OCOP, trong suy nghĩ của tôi luôn có rất rõ những việc cần làm”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo Thủ tướng, OCOP đã tạo ra những thay đổi rõ rệt trong cách tổ chức sản xuất, phát triển sản phẩm và tiếp cận thị trường của khu vực nông thôn. Mỗi khi đến các địa phương, ông đều thấy các sản phẩm OCOP được trưng bày, giới thiệu rất phong phú, đa dạng.

Nhiều nông sản OCOP được xuất khẩu mạnh mẽ. Ảnh: Chu Khôi.

Tuy nhiên, Thủ tướng cũng nhấn mạnh rằng OCOP không thể dừng lại ở việc trưng bày, giới thiệu sản phẩm, mà cần được tiếp tục nâng cấp về chất lượng, tổ chức sản xuất và thị trường để phát triển bền vững và thực chất hơn. “Chúng ta phải tiếp tục nâng cấp chương trình OCOP, tiếp tục đầu tư bài bản hơn, đồng thời mở rộng thị trường tiêu thụ để OCOP phát triển bền vững, hiệu quả và thực chất hơn nữa”, Thủ tướng nêu rõ.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính

Để OCOP tiếp tục phát triển đúng hướng và đạt hiệu quả cao hơn, Thủ tướng đã đưa ra 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất: Xây dựng thương hiệu. Thủ tướng nhấn mạnh: “Không có thương hiệu thì làm gì cũng rất khó. Có những sản phẩm chất lượng, nguyên liệu, tiêu chuẩn gần như nhau, nhưng có thương hiệu thì giá bán có thể cao gấp nhiều lần so với sản phẩm không có thương hiệu”.

Thủ tướng cho biết thực tế này thể hiện rất rõ ở nhiều ngành, kể cả ngành dệt may: cùng một nguyên phụ liệu, cùng quy trình sản xuất, nhưng nếu không có thương hiệu thì giá trị sản phẩm chỉ bằng khoảng 10% so với sản phẩm mang thương hiệu.

Thứ hai: Phải có vùng nguyên liệu và quy hoạch vùng nguyên liệu ổn định, bởi không có vùng nguyên liệu thì không thể phát triển bền vững.

Thứ ba: Vai trò của doanh nghiệp và các tổ chức liên kết. Theo Thủ tướng, cần có doanh nghiệp hoặc tổ chức đứng ra mang giống, vật tư, công nghệ đến cho nông dân, tổ chức sản xuất, bao tiêu sản phẩm và đưa sản phẩm ra thị trường. Người nông dân không thể một mình làm tất cả các khâu này.

Thứ tư: Ứng dụng khoa học công nghệ, từ thiết kế mẫu mã, bao bì đến truy xuất nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa đầy đủ, minh bạch.

Thứ năm: Vai trò của hệ thống ngân hàng trong việc đồng hành, hỗ trợ nông nghiệp, nông thôn và nông dân thông qua các cơ chế tín dụng phù hợp.

Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục quan tâm, hỗ trợ và chủ động hơn trong việc phát triển OCOP, để chương trình không chỉ lan tỏa về mặt hình thức mà thực sự trở thành trụ cột thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn trong giai đoạn mới.

KINH TẾ NÔNG THÔN ĐA GIÁ TRỊ, OCOP LÀ TRỤC KẾT NỐI

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025, công tác phát triển kinh tế nông thôn đa giá trị và ngành nghề nông thôn đã ghi nhận nhiều điểm đột phá, trong đó nổi bật là việc gắn ngành nghề nông thôn với xây dựng thương hiệu.

Trong năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức nhiều hoạt động, sự kiện quy mô quốc tế và quốc gia nhằm thúc đẩy lĩnh vực này. Tiêu biểu là Festival Bảo tồn và Phát triển Làng nghề quốc tế với sự tham gia của hơn 30 quốc gia và vùng lãnh thổ; cùng các hoạt động sơ kết 6 năm thực hiện Nghị định số 52/2018/NĐ-CP về phát triển ngành nghề nông thôn và 3 năm thực hiện Quyết định số 801/QĐ-TTg về Chương trình bảo tồn và phát triển làng nghề Việt Nam giai đoạn 2021–2030.

Đến nay, cả nước có 263 nghề truyền thống; 1.975 làng nghề được công nhận. Tuy nhiên, tỷ lệ làng nghề gắn với các trụ cột phát triển mới vẫn còn khiêm tốn: chỉ 247 làng nghề có sản phẩm đăng ký thương hiệu (12,51%); 360 làng có sản phẩm OCOP đạt sao (18,22%); 145 làng nghề có sản phẩm xuất khẩu (7,34%); và 185 làng nghề gắn với phát triển du lịch (9,37%). Thực tiễn cho thấy, các mô hình làng nghề hiện nay đang chuyển mạnh sang liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ, hình thành các chuỗi giá trị nông thôn.

Bước vào giai đoạn tiếp theo, cùng với việc thực hiện các mục tiêu, chính sách và chương trình chung của ngành, công tác phát triển nông thôn, xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững sẽ tiếp tục tập trung hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách hỗ trợ và hướng dẫn triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và Bộ tiêu chí nông thôn mới các cấp, nhằm đẩy nhanh tiến độ, nâng cao hiệu quả và bảo đảm tính đồng bộ trong triển khai giai đoạn 2026–2030.

Đặc biệt, các cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP và phát triển du lịch nông thôn sẽ được ban hành và triển khai đồng bộ, gắn với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi giai đoạn 2026–2035. Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cũng sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị, sức cạnh tranh và khả năng tham gia thị trường trong nước và quốc tế.

Chu Khôi