Thủ tướng Phạm Văn Đồng: Cống hiến trọn đời cho sự nghiệp Cách mạng của Đảng và dân tộc: Bài 1: Sự tiếp nối rạng rỡ tư tưởng và đạo đức Hồ Chí Minh

Nhân kỷ niệm 120 năm ngày sinh cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng (1906 - 2026), Chuyên đề Công an TPHCM trân trọng giới thiệu loạt bài: "Thủ tướng Phạm Văn Đồng: Cống hiến trọn đời cho sự nghiệp Cách mạng của Đảng và dân tộc". Loạt bài viết không chỉ là dịp để chúng ta ôn lại những mốc son lịch sử gắn liền với sự nghiệp của ông, mà còn nhằm khẳng định giá trị trường tồn của tư tưởng, đạo đức Phạm Văn Đồng trong công cuộc xây dựng chỉnh đốn Đảng và phát triển đất nước hôm nay. Qua đó, khơi dậy niềm tự hào, tinh thần trách nhiệm trong mỗi cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, trong việc học tập và làm theo tấm gương các bậc tiền bối Cách mạng, vững bước trên con đường đổi mới và hội nhập của dân tộc.

Trong dòng chảy mãnh liệt của lịch sử Cách mạng Việt Nam thế kỷ XX, có những con người đã trở thành biểu tượng của lòng trung thành, trí tuệ và sự tận hiến. Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng là một nhân vật như thế. Nhân kỷ niệm 120 năm ngày sinh của ông (1906 - 2026), chúng ta không chỉ nghiêng mình trước một sự nghiệp lẫy lừng với 32 năm giữ cương vị người đứng đầu Chính phủ, mà còn để chiêm ngưỡng một tấm gương phản chiếu rạng rỡ nhất tư tưởng và đạo đức Hồ Chí Minh. Ông không chỉ là một cộng sự, mà là "người học trò gần gũi nhất" - người đã dành cả cuộc đời để chuyển hóa những triết lý cao cả của vị Cha già dân tộc thành hơi thở thực tiễn của đất nước.

Chủ tịch Hồ Chí Minh và Thủ tướng Phạm Văn Đồng

Cuộc gặp gỡ định mệnh tại Quảng Châu và hạt giống cách mạng

Mùa hè năm 1926 tại Quảng Châu, lịch sử Cách mạng Việt Nam đã chứng kiến một sự hội ngộ âm thầm nhưng mang tính bước ngoặt. Chàng thanh niên Phạm Văn Đồng, khi ấy mới 20 tuổi, mang trong mình dòng máu nhiệt huyết của một trí thức yêu nước, đã vượt biên giới để tìm đến lớp huấn luyện của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Tại đây, ông đã gặp "Vương đồng chí” - tức lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc.

Sự nhạy bén chính trị thiên bẩm của Người đã sớm nhận ra ở Phạm Văn Đồng một tư chất khác biệt: sự điềm tĩnh lạ thường, tư duy logic của một người học rộng hiểu sâu và một trái tim rực lửa lý tưởng. Không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Ái Quốc quyết định chọn Phạm Văn Đồng vào nhóm những hạt giống đỏ đầu tiên để đào tạo bài bản.

Đối với Phạm Văn Đồng, cuộc gặp gỡ ấy không chỉ là sự tiếp nhận một học thuyết mới, mà là sự bừng tỉnh của một nhân cách. Ông không chỉ học lý luận Mác-Lênin qua lời giảng của Người, mà học cách tư duy về vận mệnh dân tộc. "Anh Tô” - bí danh mà Người đặt cho ông - đã bắt đầu hành trình từ một trí thức yêu nước trở thành một chiến sĩ Cộng sản kiên trung. Hạt giống Cách mạng được gieo trên mảnh đất tâm hồn màu mỡ của Phạm Văn Đồng đã nảy mầm bằng sự tin tưởng tuyệt đối vào người thầy vĩ đại, tạo nên một mối liên kết tinh thần không thể tách rời suốt hơn 7 thập kỷ sau đó.

Thực hành xuất sắc phương châm "dĩ bất biến, ứng vạn biến"

Nếu Hồ Chí Minh là người vạch ra chiến lược, thì Phạm Văn Đồng chính là "vị kiến trúc sư” tài ba hiện thực hóa những chiến lược đó trên cương vị Thủ tướng Chính phủ trong suốt 32 năm - một kỷ lục trong lịch sử chính trị Việt Nam. Ông đã thẩm thấu trọn vẹn triết lý "Dĩ bất biến, ứng vạn biến" của Bác để chèo lái con thuyền quốc gia qua những khúc quanh ngặt nghèo của lịch sử.

Thủ tướng Phạm Văn Đồng và các chiến sĩ Công an Nhân dân trong ngày Ngành Công an đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân (05/01/1980)

Cái "bất biến" của Phạm Văn Đồng chính là độc lập dân tộc và hạnh phúc của Nhân dân. Còn cái "vạn biến" chính là sách lược linh hoạt, mềm dẻo nhưng đầy uy lực trên cả hai mặt trận: quản trị quốc gia và ngoại giao quốc tế.

Trên bàn đàm phán tại Hội nghị Genève năm 1954, thế giới đã chứng kiến một Phạm Văn Đồng sắc sảo, cương quyết nhưng vô cùng lịch lãm. Ông chiến đấu cho từng tấc đất, từng quyền lợi của Nhân dân bằng một phong thái tự tin được hun đúc từ bản lĩnh Hồ Chí Minh. Trong quản lý điều hành kinh tế thời hậu chiến, ông luôn trăn trở làm sao để "dân giàu, nước mạnh". Ông từng nói: "Cái gì cũ mà xấu thì phải bỏ... cái gì mới mà tốt thì phải làm". Tư duy đổi mới của ông thực chất là sự vận dụng sáng tạo tinh thần không ngừng tiến bộ của Bác Hồ. Ông không bao giờ chấp nhận sự giáo điều, mà luôn đòi hỏi mọi chính sách phải xuất phát từ thực tiễn cuộc sống và vì lợi ích của người dân lao động.

Sự đồng điệu trong lối sống - từ đôi dép cao su đến ngôi nhà sàn

Có một sự trùng hợp kỳ lạ nhưng đầy ý nghĩa trong lối sống giữa vị Chủ tịch nước và vị Thủ tướng Chính phủ. Suốt đời, Thủ tướng Phạm Văn Đồng vẫn giữ nếp sống giản dị đến mức khiêm cung. Người ta vẫn thường nhắc về hình ảnh vị Thủ tướng quyền lực bậc nhất nhưng thường xuyên xuất hiện với bộ quần áo kaki đã sờn màu, đôi dép cao su giản đơn và phong thái ung dung, tự tại.

Sự giản dị của ông không phải là sự khắc khổ cưỡng ép, mà là sự lựa chọn của một nhân cách lớn đã đạt đến độ tự do về tinh thần. Sống trong căn nhà nhỏ thuộc khu vực Phủ Chủ tịch, ông luôn từ chối những đặc quyền, đặc lợi. Có những câu chuyện cảm động kể rằng, thực đơn hàng ngày của ông thường chỉ là những món ăn dân dã, thanh đạm. Ông quan niệm rằng, khi đất nước còn nghèo, dân còn khó, thì người lãnh đạo không có quyền hưởng thụ xa hoa.

Đức tính liêm khiết, chính trực của ông chính là sự tiếp nối hoàn hảo đạo đức "Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư” mà Bác Hồ đã dạy. Sự đồng điệu này tạo nên một sức mạnh cảm hóa vô hình nhưng mãnh liệt đối với cán bộ và Nhân dân. Ông chính là minh chứng sống động nhất cho chân lý: Uy tín của một nhà lãnh đạo không đến từ quyền lực, mà đến từ sự gần gũi và nhân cách thanh cao.

Nhà lý luận hàng đầu về di sản Hồ Chí Minh

Không chỉ dừng lại ở việc thực hành, Thủ tướng Phạm Văn Đồng còn được coi là "người thư ký của lịch sử", nhà lý luận xuất sắc nhất trong việc hệ thống hóa và truyền bá tư tưởng Hồ Chí Minh. Với vốn kiến thức uyên bác và tâm hồn nhạy cảm của một nhà văn hóa, ông đã viết về Bác bằng tất cả sự tôn kính và thấu hiểu sâu sắc.

Các tác phẩm như: Hồ Chủ tịch - Hình ảnh của dân tộc, Những nhận thức cơ bản về tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là những văn bản chính trị khô khan, mà là những công trình khoa học và nghệ thuật. Ông là người đầu tiên đưa ra khái niệm "Thế giới Hồ Chí Minh" - một thế giới của sự hài hòa giữa tinh hoa văn hóa dân tộc và nhân loại, giữa truyền thống và hiện đại.

Trong những bài diễn văn đầy cảm xúc, ông thường nhấn mạnh: "Hồ Chủ tịch là người Việt Nam nhất trong những người Việt Nam". Bằng ngòi bút sắc sảo và trái tim rực cháy, Phạm Văn Đồng đã giúp các thế hệ người Việt Nam và bạn bè quốc tế nhận diện đầy đủ chân dung một lãnh tụ vĩ đại nhưng lại vô cùng gần gũi - Bác Hồ kính yêu của chúng ta. Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng chính là người có công lớn nhất trong việc biến tư tưởng Hồ Chí Minh thành kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng và Nhà nước ta trong thời đại mới.

(Còn tiếp...)

ĐỨC THIÊN - VĂN BÌNH