Thuế quan trả đũa của Canada tác động đến Mỹ như thế nào?

Cảng container ở Vancouver, British Columbia, Canada, ngày 25/8/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Inu Manak, một chuyên gia cao cấp tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson ở Washington, D.C., nhận xét: “Tôi nghĩ điều đó rất có chủ ý. Mục đích là để thu hút sự chú ý đến vấn đề này, khiến các chính trị gia ở Mỹ phải thảo luận về nó, bởi đã có một số sự thất vọng trong số nhiều đối tác thương mại của Mỹ khi Quốc hội im lặng về các vấn đề này”.

Với các mức thuế đối kháng trị giá 27,6 tỷ USD của Canada dự kiến có hiệu lực trong chưa đầy 1 tuần nữa, những ngành công nghiệp và các bang có thể chịu thiệt hại kinh tế nặng nề nhất, bao gồm:

Thép và nhôm

Từ ngày 8/9, thuế đối kháng của Canada đối với một số sản phẩm thép, nhôm và sắt từ Mỹ sẽ tăng từ mức hiện tại là 25% lên 50%. Các mức thuế mới sẽ áp dụng cho hàng trăm sản phẩm phái sinh được sử dụng trong xây dựng, sản xuất, xe cộ, máy móc, thiết bị và hàng tiêu dùng.

Manak cho biết, các bang có nhiều ngành sản xuất ô tô và công nghiệp sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất vì các ngành này có sự liên kết chặt chẽ giữa Canada và Mỹ. Bà nói: “Nhìn vào Ohio, Michigan, Indiana và Pennsylvania, đây là những khu vực có ngành sản xuất sắt thép”. Bốn bang này là những nhà xuất khẩu sắt thép và hợp kim sắt hàng đầu của Mỹ sang Canada năm 2025, với tổng trị giá 2,6 tỷ USD - khoảng ½ tổng lượng thép xuất khẩu sang Canada.

Xe cơ giới và các sản phẩm liên quan

Canada vẫn duy trì mức thuế đối kháng 25% hiện hành đối với các loại xe sản xuất tại Mỹ không tuân thủ Hiệp định Canada-Mỹ-Mexico (USMCA), được áp dụng lần đầu vào tháng 4/2025. Tuy nhiên, bắt đầu từ ngày 8/9, các mức thuế đối kháng mới từ 25% đến 50% có thể được áp dụng đối với một số loại xe máy, rơ moóc, xe kéo và các sản phẩm liên quan đến xe cộ khác của Mỹ.

Xe ô tô mới được bày bán tại cửa hàng của Hãng xe Ford (Mỹ) ở Vancouver, British Columbia, Canada, ngày 3/4/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Các tiểu bang như Michigan và Ohio đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi thuế quan liên quan đến ô tô vì cơ sở sản xuất của họ có mối liên hệ chặt chẽ với Canada.

Theo dữ liệu từ Cục Quản lý Thương mại Quốc tế (ITA) thuộc Bộ Thương mại Mỹ, năm 2025, 38% tổng kim ngạch xuất khẩu từ Michigan và 32% từ Ohio là sang Canada. Xe cơ giới và phụ tùng là mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của cả 2 tiểu bang này sang Canada. Và sẽ có rất nhiều điều đang bị đe dọa đối với Michigan, một tiểu bang biên giới có mối quan hệ thương mại và du lịch sâu sắc với Canada, nơi sẽ bầu ra Thống đốc và Thượng nghị sĩ mới vào tháng 11.

Ed Gresser, Phó Chủ tịch của Viện nghiên cứu Progressive Policy Institute có trụ sở tại Mỹ, cho biết: “Michigan có lẽ là tiểu bang bị ảnh hưởng nặng nề nhất vì ngành công nghiệp ô tô rất quan trọng đối với họ cả về kinh tế, lẫn tâm lý. Và Michigan có lẽ là tiểu bang có mối liên hệ sâu sắc nhất với Canada”.

Các nhà sản xuất ô tô lớn như Ford Motor Co., General Motors Co., Honda Motor Co. Ltd. và Toyota Motor Corp. cũng có nhà máy ở các tiểu bang khác, bao gồm Indiana, Missouri, Kentucky và Alabama. Cả 4 tiểu bang này đều coi ô tô là mặt hàng xuất khẩu hàng đầu sang Canada.

Sản phẩm sữa

Các loại thuế mà Canada đề xuất đối với sữa, kem, phô mai, sữa đông và váng sữa của Mỹ sẽ áp dụng cho cả các sản phẩm nằm trong và ngoài hạn ngạch thuế quan được áp đặt theo hệ thống quản lý nguồn cung sữa của Canada.

Michigan và Wisconsin là 2 tiểu bang của Mỹ xuất khẩu sản phẩm sữa sang Canada nhiều nhất. Theo dữ liệu của ITA, Michigan đã xuất khẩu 540 triệu USD sản phẩm sữa vào năm 2025, trong đó 39% sang Canada. Tại tiểu bang sản xuất phô mai lớn nhất nước Mỹ, thương mại cũng không đa dạng hơn là mấy. Wisconsin đã xuất khẩu 761 triệu USD sản phẩm sữa vào năm ngoái, trong đó 21% sang Canada.

Mặc dù California là nhà xuất khẩu sản phẩm sữa lớn thứ 3 của Mỹ sang Canada, nhưng các sản phẩm đó chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng kim ngạch thương mại của tiểu bang này. Trong số 2,6 tỷ USD sản phẩm sữa xuất khẩu của tiểu bang California năm ngoái, chỉ có 5% sang Canada.

Manak cho biết, các biện pháp thuế đối phó của Canada sẽ có tác động lớn hơn đến các tiểu bang nhỏ hơn như Vermont, nơi xuất khẩu 80% trong số 78 triệu USD sản phẩm sữa hàng năm sang Canada. Bà nói: “Điều quan trọng hơn giá trị là sự tập trung phụ thuộc. Ở nhiều bang biên giới này, họ có cả những cộng đồng xoay quanh hoạt động thương mại với Canada”.

Thiết bị gia dụng và các sản phẩm tiêu dùng khác

Nhân viên dỡ các chai rượu của Mỹ khỏi kệ hàng trong siêu thị ở Oakville, Ontario, Canada, khi căng thẳng thuế quan giữa hai nước tiếp diễn. Ảnh: THX/TTXVN phát

Thuế đối kháng của Canada sẽ bao gồm một lượng lớn thiết bị gia dụng và sản phẩm tiêu dùng của Mỹ như tủ lạnh, tủ đông, máy rửa chén, máy điều hòa, máy sấy, bếp, lò nướng và bếp nướng BBQ.

Ohio, nơi có cơ sở sản xuất thiết bị gia dụng do Whirlpool Corp. làm trụ cột, xuất khẩu 42% lượng thiết bị gia dụng sang Canada.

GE Appliances có khu phức hợp sản xuất thiết bị gia dụng chính tại Kentucky, nơi xuất khẩu 52% thiết bị của họ sang Canada.

Tennessee là trung tâm sản xuất lớn cho các thương hiệu thiết bị gia dụng như LG Electronics Inc., Electrolux AB, GE Appliances và Whirlpool. 75% lượng thiết bị gia dụng xuất khẩu của Tennessee là sang Canada.

Theo Manak, các bang phụ thuộc vào thương mại với Canada trên nhiều loại sản phẩm khác nhau, sẽ có những tác động dây chuyền đến mọi khâu trong chuỗi cung ứng - từ chế biến, đóng gói, hậu cần và giao hàng - cùng với tất cả các việc làm mà những công việc đó tạo ra. Bà nói: “Khi bạn nhắm mục tiêu vào một sản phẩm cụ thể bằng thuế quan, bạn không chỉ đánh vào sản phẩm đó, mà thực chất là đang đánh vào cộng đồng nơi sản phẩm đó được sản xuất”.

Thiết bị công nghiệp và máy móc hạng nặng

Mức thuế quan 15%, 25% hoặc 50% sẽ được áp dụng đối với máy móc nông nghiệp và xây dựng, bao gồm máy cắt cỏ, xe nâng, cần cẩu tháp, thang máy ghế, máy thu hoạch và phụ tùng thay thế. Manak cho biết: “Điều này đang xảy ra ngay trước mùa thu hoạch. Đây là một vấn đề quan trọng khác cần ghi nhớ - thời điểm, mà tôi nghĩ các bang nông nghiệp đều nhận thức rất rõ”.

Texas và Illinois là 2 bang xuất khẩu máy móc nông nghiệp và xây dựng hàng đầu sang Canada, mỗi bang xuất khẩu hơn 2 tỷ USD hàng hóa sang phía Bắc vào năm 2025.

Công ty Deere & Co. có trụ sở tại Illinois, chuyên sản xuất máy móc nông nghiệp và thiết bị xây dựng hạng nặng dưới thương hiệu John Deere, có hơn 10 nhà máy sản xuất trên khắp các bang bao gồm Illinois, Iowa, Georgia, Tennessee và Wisconsin.

Gresser cho biết, tác động của thuế đối kháng có thể sâu sắc hơn đối với các bang nhỏ hơn như Iowa, nơi xuất khẩu gần 2,5 tỷ USD thiết bị nông nghiệp và xây dựng mỗi năm và xuất khẩu 38% trong số đó sang Canada. Gresser nói: “Các bang nhỏ hơn thường chuyên môn hóa hơn. Khi có điều gì đó không ổn đối với một công ty cụ thể ở một bang nhỏ, nó sẽ gây ra những ảnh hưởng sâu sắc… và nếu bất ổn đó xảy ra ở California hoặc Texas, nó có thể ảnh hưởng đến một thành phố hoặc một khu vực cụ thể hơn”.