Thương mại điện tử mở lối xuất khẩu: Doanh nghiệp Việt tăng tốc ra thị trường toàn cầu

Chiều 7/4, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (Vecom) tổ chức Hội thảo “Thương mại điện tử thúc đẩy xuất khẩu - Thực trạng và giải pháp”.

Cơ hội lớn từ thương mại điện tử xuyên biên giới

Phát biểu khai mạc hội thảo “Thương mại điện tử thúc đẩy xuất khẩu - Thực trạng và giải pháp”, ông Trần Trọng Tuyến - Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (Vecom) nhấn mạnh, trong những năm gần đây thương mại điện tử xuyên biên giới đã trở thành xu hướng phát triển quan trọng của thương mại toàn cầu.

Đối với Việt Nam, thương mại điện tử đã tạo ra cơ hội xuất khẩu mới cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa.

Khung pháp lý cho lĩnh vực này cũng đang dần hoàn thiện. Luật Thương mại điện tử sẽ có hiệu lực từ tháng 7 tới. Điều 9 của Luật yêu cầu Nhà nước hỗ trợ và phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới, mở rộng thị trường quốc tế cho hàng hóa, dịch vụ của Việt Nam.

Đồng thời, Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 đã đề ra mục tiêu tổng quát tăng cường tiêu thụ cho sản phẩm Việt Nam cả trong và ngoài nước thông qua thương mại điện tử; đẩy mạnh giao dịch, thương mại điện tử xuyên biên giới.

Ông Trần Trọng Tuyến - Phó Chủ tịch Hiệp hội Vecom phát biểu khai mạc hội thảo.

Trong những năm qua Vecom Việt Nam và cộng đồng doanh nghiệp đã chủ động triển khai các hoạt động nhằm đẩy mạnh xuất khẩu trực tuyến. Nhiều doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa đã thành công trong việc bán sản phẩm của mình tới người tiêu dùng nước ngoài thông qua các nền tảng xuất khẩu toàn cầu uy tín. Một số nền tảng này, đặc biệt là Amazon cũng tích cực triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu.

Theo ông Tuyến, xuất khẩu qua thương mại điện tử không chỉ là xu hướng mà còn là cơ hội chuyển đổi quan trọng, giúp doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào thị trường toàn cầu.

TS. Lê Hoàng Oanh - Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương) cũng cho biết, xuất khẩu thương mại điện tử là một trong những trụ cột của Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030. Trong đó, thương mại điện tử ngày càng có vị thế quan trọng trong việc mở rộng thị trường và đa dạng hóa kênh xuất khẩu.

"Với tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ, sự tham gia tích cực của các bên liên quan và môi trường kinh doanh ngày càng cải thiện rõ nét, giai đoạn 2026 - 2030 được kỳ vọng sẽ là thời kỳ tăng tốc của xuất khẩu TMĐT, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị thương mại toàn cầu” - bà Oanh tin tưởng.

Tăng trưởng ấn tượng nhưng vẫn còn dư địa lớn

Thông tin tại hội thảo, ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cho biết thêm, năm 2025 ghi nhận nhiều dấu ấn nổi bật của thương mại điện tử Việt Nam. Quy mô thị trường đạt khoảng 31 tỷ USD, lọt Top 10 thế giới và Top 3 ASEAN, tạo nền tảng quan trọng cho xuất khẩu số.

Cơ cấu thị trường cũng chuyển dịch tích cực, từ tăng trưởng về lượng sang nâng cao chất lượng, khi doanh nghiệp đầu tư bài bản hơn vào vận hành, logistics và marketing số. Xuất khẩu qua thương mại điện tử tăng mạnh 78%, tuy nhiên tổng giá trị vẫn còn khiêm tốn, mới đạt khoảng 4,45 tỷ USD.

Tại các vùng miền, tuyến biên giới phía Bắc (Lạng Sơn, Lào Cai, Quảng Ninh) đã hình thành các khu thí điểm thương mại điện tử xuyên biên giới, giúp giảm thời gian thông quan từ khoảng 24 giờ xuống dưới 4 giờ nhờ hệ thống hải quan điện tử.

Đồng bằng Sông Hồng chiếm khoảng 38% số lượng nhà bán hàng thương mại điện tử xuyên biên giới, tập trung vào hàng thủ công mỹ nghệ và sản phẩm công nghiệp nhẹ.

Duyên hải Nam Trung Bộ chiếm khoảng 12%, với thế mạnh là nội thất gỗ và sản phẩm đá mỹ nghệ, tận dụng hệ thống cảng Đà Nẵng và Quy Nhơn...

Các số liệu tại hội thảo cho thấy, thương mại điện tử đang trở thành động lực tăng trưởng đáng chú ý. Giai đoạn 2024-2029, xuất khẩu trực tuyến ngành nội thất dự kiến tăng khoảng 20% mỗi năm, trong khi ngành thời trang có thể đạt 26% mỗi năm - cao hơn nhiều lần so với xuất khẩu truyền thống.

Khảo sát của Access Partnership năm 2026 cũng ghi nhận 97% doanh nghiệp vừa và nhỏ đánh giá cao vai trò của kênh này trong tương lai, và 96% cho rằng nó giúp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Tuy nhiên, khoảng 95% doanh nghiệp cho rằng cần một chiến lược dài hạn riêng cho xuất khẩu thương mại điện tử để vượt qua các rào cản hiện hữu.

Ông Trần Thanh Hải thẳng thắn nêu rõ, thương mại điện tử xuyên biên giới của Việt Nam vẫn còn nhiều điểm tồn tại như chưa cân đối về thị trường, còn phụ thuộc một số thị trường như Mỹ, EU, Trung Quốc; chưa cân đối về cơ cấu như phụ thuộc vào các sàn thương mại điện tử quốc tế; giá trị gia tăng thấp do thiếu sản phẩm có thương hiệu nội địa, chạn chế về logistic và chi phí...

Tại hội thảo, các bên thống nhất cần tăng cường phối hợp, triển khai đồng bộ các giải pháp từ trung ương đến địa phương nhằm đơn giản hóa thủ tục, nâng cao hiệu quả chính sách và hỗ trợ doanh nghiệp tốt hơn.

Đại diện Amazon cũng cho biết đã triển khai dịch vụ Amazon Global Logistics tại Việt Nam, giúp doanh nghiệp đơn giản hóa quy trình xuất khẩu, giảm chi phí và mở rộng tiếp cận thị trường.

Về phía hiệp hội, ông Trần Trọng Tuyến chia sẻ, hiệp hội sẽ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp với các cơ quan quản lý nhà nước, đồng thời tham gia tư vấn, phản biện chính sách, pháp luật và triển khai các chương trình đào tạo nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực hỗ trợ xuất khẩu thương mại điện tử.

"Vecom cam kết tiếp tục đồng hành cùng các doanh nghiệp thông qua chia sẻ kiến thức, tăng cường hợp tác và đề xuất chính sách thuận lợi để góp phần thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển" - ông Tuyến nói.