Tìm 'lời giải' cho phát triển du lịch nông nghiệp nông thôn

Nhiều tiềm năng

Thống kê của Tổ chức Du lịch thế giới (UNWTO) cho thấy, lượng du khách tham gia các hình thức du lịch nông thôn, sinh thái chiếm khoảng 10%, với doanh thu khoảng 30 tỷ USD/năm. Hiện Việt Nam là quốc gia được nhiều du khách trong nước, quốc tế lựa chọn điểm đến là nông thôn để trải nghiệm.

Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình cho biết: Với gần 65,6% dân số sống ở khu vực nông thôn, cùng cảnh quan tươi đẹp, lưu giữ nhiều giá trị văn hóa, lịch sử, Việt Nam có tiềm năng, thế mạnh trong phát triển du lịch nông thôn theo 3 hình thức du lịch cộng đồng, du lịch canh nông và du lịch sinh thái.

Du khách quốc tế tham quan làng cổ Đường Lâm (phường Sơn Tây, Hà Nội). Ảnh: Hoài Nam

Thông tin thêm về tình hình phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn, Phó Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam Nguyễn Lê Phúc đánh giá, du lịch nông nghiệp kết hợp với du lịch cộng đồng, văn hóa, sinh thái và làng nghề đặc biệt phát triển mạnh ở miền núi phía Bắc, Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên. Một số làng du lịch đã đạt tiêu chí OCOP, tiêu chuẩn ASEAN, thậm chí nhận giải thưởng Làng du lịch tốt nhất thế giới của Tổ chức du lịch Thế giới.

Hiện du lịch nông thôn, sinh thái, du lịch làng nghề đã được tích hợp trong các kế hoạch của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc triển khai các Chương trình, Đề án phát triển nông thôn mới và đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Đến nay, trên cả nước đã xây dựng được 584 mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn. Riêng thành phố Hà Nội, với 806 làng nghề, du lịch nông thôn được xem là “mỏ vàng” của du lịch Thủ đô, nhiều mô hình du lịch nông thôn đã phát triển ở các xã Ba Vì, Quốc Oai, Gia Lâm, Hương Sơn, Thường Tín…

Thực tế, những ngày này trang trại Đồng Quê (xã Yên Bài) đang đón nhiều đoàn du khách và học sinh các trường quốc tế như UNISS, Cambridge… sinh hoạt ngoại khóa. Ở đây, các em học sinh Việt Nam, quốc tế được trải nghiệm không gian làng Việt xưa, làm quen với nghề nông như trồng rau, thu hoạch nông sản... thưởng thức múa cồng chiêng của người Mường...

Còn nhiều việc phải làm

Mặc dù được đánh giá là có thể trở thành mũi nhọn trong phát triển du lịch, song theo nhiều chuyên gia, du lịch nông thôn vẫn còn nhiều bất cập.

Chủ tịch Hội Du lịch cộng đồng Việt Nam Phạm Hải Quỳnh cho rằng, nhiều địa phương chưa có khái niệm về du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái là giải pháp hiệu quả để phát triển kinh tế, bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử, làng nghề. Nguyên nhân là do công tác quy hoạch, bảo tồn các làng nghề truyền thống nông nghiệp chưa gắn với du lịch, chưa được đề cập trực tiếp trong các kế hoạch phát triển kinh tế hàng hóa.

Du khách tham quan mô hình du lịch nông thôn tại Cồn Chim (tỉnh Vĩnh Long). Ảnh: Hoài Nam

Bên cạnh đó hiện chưa xây dựng bộ tiêu chuẩn về sản phẩm du lịch nông nghiệp, khiến người làm du lịch không lúng túng trong quản lý, quảng bá, phát triển sản phẩm. Đội ngũ hướng dẫn viên, người dân địa phương nơi đón du khách chưa được đào tạo bài bản về kỹ năng tiếp đón du khách, tiếp thị sản vật của địa phương. Ngoài ra cơ chế, chính sách chưa đủ sức hấp dẫn thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực du lịch nông nghiệp.

Để khắc phục những bất cập này Chủ tịch Hội Lữ hành Hà Nội Phùng Quang Thắng cho rằng, địa phương cần có quy hoạch và đầu tư vào du lịch nông thôn bài bản. Đặc biệt, cần có kế hoạch và mời chuyên gia cùng xây dựng sản phẩm du lịch hấp dẫn, độc đáo để đạt hiệu quả cao, tránh đầu tư nhiều mà khả năng khai thác thấp.

Đồng tình với ý kiến này, Trưởng khoa Du lịch học (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học quốc gia Hà Nội) Phạm Hồng Long cho rằng: Muốn phát triển du lịch nông thôn đòi hỏi địa phương, doanh nghiệp du lịch và người dân tăng cường giới thiệu, kết nối sản phẩm nông nghiệp địa phương với hoạt động du lịch để tăng hiệu quả kinh tế. Chính quyền các cấp cần có chính sách, cơ chế hỗ trợ liên quan đến phát triển hạ tầng xanh, xây dựng homestay cộng đồng.

Đặc biệt, địa phương cần coi trọng phát triển hệ thống hạ tầng liên quan đến môi trường như hệ thống thu gom, phân loại, xử lý rác thải phù hợp đặc thù nông thôn, xây dựng công trình xử lý nước thải sinh hoạt, nhà vệ sinh đạt chuẩn tại điểm du lịch. “Địa phương cần hoàn thiện quy hoạch du lịch cho các vùng đất nông nghiệp được phép làm du lịch. Bên cạnh đó, nên xây dựng các chuỗi cung ứng dịch vụ bảo đảm chất lượng và an toàn, khi có được quy hoạch phát triển sẽ tạo tiền đề thu hút doanh nghiệp đầu tư”, ông Phạm Hồng Long kiến nghị.

Dưới góc độ cơ quan quản lý, Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Đặng Hương Giang cho rằng: Để phát triển du lịch nông nghiệp nông thôn cần có sự liên kết công - tư, giữa cơ quan quản lý nhà nước, địa phương và doanh nghiệp trong việc xúc tiến, quảng bá, kết nối du khách. “Thời gian tới, Hà Nội tiếp tục đẩy mạnh phát triển du lịch nông nghiệp ở các xã ngoại thành như Hương Sơn, Vân Đình, Đa Phúc, Sóc Sơn, Gia Lâm...”, bà Giang thông tin.

Để du lịch nông nghiệp, nông thôn có thể “cất cánh”, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ký kết Chương trình phối hợp trong phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn hiệu quả và bền vững giai đoạn 2024-2030. Thông qua hoạt động hợp tác giữa 2 bộ sẽ hỗ trợ doanh nghiệp, địa phương phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn gắn với xây dựng nông thông mới.