Tin vũ khí hôm nay 2/6: Lầu Năm Góc phát triển bom phá boongke mới

Lầu Năm Góc muốn tái phát triển bom phá boongke

Defense News cho biết Cơ quan Nghiên cứu Dự án Quốc phòng Tiên tiến Mỹ (DARPA), đang tìm kiếm các ý tưởng hoàn toàn mới cho vũ khí phá boongke. Mục tiêu là vượt ra ngoài cách tiếp cận truyền thống vốn dựa chủ yếu vào khối lượng lớn, tốc độ cao và khả năng đâm xuyên sâu trước khi phát nổ. Theo yêu cầu thông tin của DARPA, hạn chót để các bên gửi phản hồi là ngày 26/6.

Bom xuyên phá boongke GBU-57 được thả từ máy bay ném bom tàng hình B-2 Spirit. Ảnh: Không quân Mỹ

Bối cảnh của sáng kiến này rất rõ ràng. Ngày càng nhiều đối thủ của Mỹ đưa cơ sở quân sự xuống lòng đất để tránh trinh sát và không kích. Iran chôn các cơ sở hạt nhân, kho tên lửa và trung tâm chỉ huy trong núi đá. Triều Tiên có mạng lưới boongke, đường hầm và trận địa ngầm phục vụ tên lửa, pháo binh. Tại Ukraine, UAV và pháo chính xác khiến binh sĩ hai bên phải dựa nhiều hơn vào công sự. Các nhóm vũ trang như Hamas và Hezbollah cũng sử dụng đường hầm để che giấu lực lượng, vũ khí và cơ sở chỉ huy.

Trong nhiều thập kỷ, bom phá boongke chủ yếu đi theo triết lý “càng nặng, càng nhanh, càng xuyên sâu”. Từ bom Grand Slam nặng gần 10 tấn của Anh trong Thế chiến II đến GBU-57 Massive Ordnance Penetrator của Mỹ nặng khoảng 13,6 tấn, nguyên lý cơ bản không thay đổi nhiều. Đầu đạn dùng động năng để xuyên qua đất đá, bê tông hoặc lớp bảo vệ kiên cố, sau đó phát nổ bên trong mục tiêu.

Nhưng cách tiếp cận này có giới hạn. GBU-57 hiện chỉ có thể được mang bởi oanh tạc cơ tàng hình B-2 Spirit. Trong khi đó, Không quân Mỹ chỉ còn số lượng B-2 hoạt động rất hạn chế. Điều này tạo ra điểm nghẽn nghiêm trọng nếu Washington cần tấn công nhiều mục tiêu ngầm trong một chiến dịch lớn. Vũ khí quá nặng cũng khiến lựa chọn nền tảng mang phóng bị thu hẹp, làm giảm tính linh hoạt tác chiến.

DARPA muốn tìm cách khác. Thay vì chỉ tăng khối lượng và vận tốc, cơ quan này quan tâm đến việc điều khiển sóng xung kích bên trong vật liệu mục tiêu. Nói đơn giản, thay vì chỉ “đâm thật sâu rồi nổ”, vũ khí tương lai có thể được thiết kế để định hình, dẫn hướng, khuếch đại hoặc triệt tiêu sóng ứng suất trong đất đá, bê tông và cấu trúc ngầm. Nếu kiểm soát được cách sóng xung kích lan truyền, đầu đạn có thể phá hủy mục tiêu hiệu quả hơn mà không cần quá lớn.

Nga tiếp nhận A-50U sau tổn thất tại Ukraine

Lực lượng Nga vừa tiếp nhận một máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát tầm xa A-50U đã qua nâng cấp, theo thông tin được blogger quân sự Nga Fighterbomber đăng trên Telegram ngày 1/6 và được Militarnyi dẫn lại. Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh lực lượng Nga đã mất ít nhất hai máy bay A-50 kể từ khi chiến sự Ukraine leo thang mạnh trong năm 2024.

Máy bay A-50U vừa được lực lượng Nga tiếp nhận. Ảnh: Fighterbomber/Telegram.

A-50 là một trong những khí tài đặc biệt quan trọng của Nga. Được phát triển trên khung thân máy bay vận tải quân sự Il-76, dòng máy bay này đóng vai trò như “trạm radar bay”, có nhiệm vụ phát hiện mục tiêu trên không, theo dõi tên lửa hành trình, hỗ trợ chỉ huy không chiến và điều phối hoạt động phòng không. Nguyên mẫu A-50 thực hiện chuyến bay đầu tiên ngày 19/12/1978, sau đó được Liên Xô đưa vào biên chế năm 1988 để thay thế Tu-126 đã lỗi thời.

Phiên bản A-50U là bản nâng cấp sâu, nhằm cải thiện hệ thống điện tử, radar và khả năng xử lý dữ liệu. Trái tim của A-50 là radar Shmel, vốn được xây dựng trên nền tảng máy tính Argon-50 thời Liên Xô. Theo các thông số được công bố, hệ thống này có thể theo dõi máy bay và tên lửa hành trình ở cự ly tới 700 km, phát hiện bệ phóng tên lửa phòng không hoặc tên lửa đạn đạo ở khoảng cách khoảng 400 km, đồng thời nhận diện đội hình xe thiết giáp tập trung ở cự ly tới 450 km. Đặc biệt, hệ thống quang - điện tử trên máy bay có thể phát hiện luồng phóng tên lửa đạn đạo từ khoảng cách lên tới 800 km.

Tuy nhiên, số lượng A-50 của Nga hiện rất hạn chế. Thời Liên Xô từng sản xuất khoảng 31 chiếc, nhưng hiện chỉ còn chưa đầy 12 chiếc được cho là còn hoạt động. Trong đó, Nga có khoảng 9 chiếc, gồm cả A-50 nguyên bản và A-50U nâng cấp. Vì vậy, việc mất hai chiếc trong thời gian ngắn tại Ukraine là đòn giáng nặng vào năng lực cảnh báo sớm, chỉ huy và kiểm soát không phận của Moskva.

Type 054B lần đầu hộ tống nhóm tàu sân bay Liêu Ninh

Bộ Quốc phòng Nhật Bản tuần trước tiết lộ lực lượng giám sát hàng hải và trên không nước này đã phát hiện nhóm tàu sân bay Trung Quốc do Liêu Ninh dẫn đầu hoạt động ở khu vực tây nam đảo Okinotorishima. Điểm đáng chú ý là đội hình lần này có sự xuất hiện của hộ vệ hạm Type 054B Lạc Hà, số hiệu 545. Theo Army Recognition, đây là lần đầu tiên lớp tàu Type 054B được xác nhận công khai tham gia một đợt triển khai tác chiến xa bờ cùng nhóm tàu sân bay Trung Quốc, vượt ra ngoài Chuỗi đảo thứ nhất.

Tàu sân bay Liêu Ninh dẫn đầu nhóm tàu tác chiến trong đợt triển khai tháng 5 tại Tây Thái Bình Dương. Ảnh: Quân đội Trung Quốc

Đội hình Trung Quốc gồm tàu sân bay Liêu Ninh số hiệu 16, khu trục hạm Type 055 Vô Tích số hiệu 104, khu trục hạm Type 052D Khai Phong số hiệu 124, hộ vệ hạm Type 054B Lạc Hà số hiệu 545 và tàu tiếp tế chiến đấu nhanh Type 901 Hồ Luân Hồ số hiệu 901. Bắc Kinh mô tả đây là hoạt động huấn luyện thường niên, bao gồm bay chiến đấu, bắn đạn thật, tìm kiếm cứu nạn và phối hợp hạm đội.

Dù Trung Quốc gọi đây là huấn luyện thông thường, sự xuất hiện của Type 054B mang ý nghĩa lớn hơn. Đây là thế hệ kế tiếp của Type 054A, lớp hộ vệ hạm vốn được xem là xương sống trong lực lượng hộ tống cỡ trung của Hải quân Trung Quốc. Type 054B được đánh giá có lượng giãn nước khoảng 6.000 tấn, lớn hơn đáng kể so với phiên bản trước. Tàu được cho là tích hợp cột ăng-ten đa chức năng, hệ thống quản lý tác chiến nâng cấp, cảm biến chống ngầm hiện đại hơn và năng lực phát điện mạnh hơn để phục vụ các thiết bị điện tử trong tương lai.

Trong đội hình tàu sân bay, Type 054B có thể đảm nhận vai trò rất quan trọng là chống ngầm và bảo vệ vòng ngoài. Tàu được cho là trang bị sonar gắn đáy, sonar độ sâu thay đổi, sonar mảng kéo, kết hợp trực thăng chống ngầm mang sonar nhúng chìm và ngư lôi hạng nhẹ. Đây là năng lực Trung Quốc đặc biệt cần khi hoạt động ở Tây Thái Bình Dương, nơi tàu ngầm tấn công hạt nhân của Mỹ và đồng minh thường xuyên hiện diện.

Việc Type 054B đi cùng Liêu Ninh cho thấy Hải quân Trung Quốc đang dần hoàn thiện cấu trúc nhóm tác chiến tàu sân bay. Bên cạnh Type 055 với 112 ô phóng thẳng đứng và Type 052D với 64 ô phóng cùng radar AESA, Type 054B bổ sung lớp bảo vệ chống ngầm và hộ tống cỡ trung. Điều này giúp nhóm tàu Trung Quốc tiến gần hơn tới mô hình tác chiến tàu sân bay của Hải quân Mỹ, dù Bắc Kinh vẫn còn khoảng cách lớn về kinh nghiệm vận hành xa bờ.