Tinh gọn đầu mối, nâng cao chất lượng giáo dục - Kỳ 3: Nâng cao năng lực quản trị, lấy chất lượng làm thước đo

Giờ học của cô và trò Trường THCS Tam Sơn, xã Tam Sơn.

Đổi mới phương thức quản trị

Trường THCS Tam Sơn, xã Tam Sơn, hiện có 5 phân hiệu, 49 lớp, 1.737 học sinh và 109 cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên. Với quy mô này, duy trì nền nếp dạy học đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các điểm. Tuy nhiên, một số điểm trường vẫn thiếu thiết bị phục vụ chuyển đổi số và thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018. Đồng chí Lê Trung - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã cho biết: Địa phương xác định giáo dục là lĩnh vực ưu tiên, tập trung ổn định tổ chức, tháo gỡ khó khăn về cơ sở vật chất, đội ngũ và hoạt động dạy học; đồng thời phối hợp với ngành Giáo dục và phụ huynh huy động nguồn lực, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, chất lượng.

Không chỉ ở xã Tam Sơn, sự khác biệt về quy mô và địa bàn hoạt động cũng đặt ra yêu cầu quản lý linh hoạt. Trường Tiểu học Liên Minh, phường Vĩnh Phúc, có 127 lớp, 4.450 học sinh và 202 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Trong khi đó, Trường Mầm non Yên Trị, xã Yên Trị, có 16 điểm trường; Trường Mầm non Cẩm Khê có 8 điểm trường. Đáng chú ý, điểm Thung Mặn của Trường Mầm non Pà Cò, xã Pà Cò, cách trường chính 26km. Từ thực tế đó cho thấy, với trường quy mô lớn, trọng tâm là nâng cao năng lực điều hành, quản lý đội ngũ và kiểm soát chất lượng. Với trường có nhiều điểm học cách xa nhau, yêu cầu đặt ra là duy trì kết nối chuyên môn, bảo đảm an toàn và điều kiện dạy học tại từng điểm, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của trường chính và các điểm trường. Mỗi mô hình có đặc điểm riêng, vì vậy không thể áp dụng một cách quản lý cứng nhắc cho mọi cơ sở.

Yêu cầu này càng rõ khi nhìn vào quá trình tổ chức lại mạng lưới trường học tại phường Vĩnh Phúc, nơi 20 trường công lập được tổ chức lại thành 7 trường. Trường THCS Vĩnh Yên được giữ lại theo mô hình trường chất lượng cao và đổi tên thành Trường THCS Lê Quý Đôn; 7 trường tiểu học được tổ chức lại thành 3 trường, 8 trường mầm non được sáp nhập thành 1 trường. Việc sắp xếp vì thế đòi hỏi phải phù hợp với quy mô học sinh, đặc điểm từng cấp học và điều kiện thực tế của địa phương.

Sau sắp xếp, để các trường sớm ổn định tổ chức, phân công rõ trách nhiệm và thống nhất hoạt động chuyên môn, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Trịnh Thế Truyền yêu cầu lãnh đạo các trường quản lý toàn diện, sử dụng hiệu quả nguồn lực để nâng cao chất lượng giáo dục. Với mô hình “một nhà trường - nhiều điểm học tập”, cần bảo đảm chất lượng giữa các điểm, không để khoảng cách địa lý hay điều kiện cơ sở vật chất ảnh hưởng đến cơ hội học tập của học sinh.

Để đáp ứng yêu cầu đó, chuyển đổi số được xem là công cụ hỗ trợ quản trị, thay vì chỉ dừng ở việc triển khai phần mềm hay nhập liệu. Dữ liệu về trường lớp, học sinh, đội ngũ, tài sản và tài chính được chuẩn hóa, cập nhật thường xuyên nhằm hỗ trợ phân bổ nguồn lực, theo dõi biến động và giảm thủ tục hành chính.

Quản trị nhà trường cũng không thể tách rời trách nhiệm của các cấp, các ngành. Do đó, việc phân định rõ trách nhiệm giữa ngành Giáo dục, cơ quan nội vụ, tài chính và chính quyền địa phương trong quản lý nhân lực, tài sản, ngân sách, cơ sở vật chất được đẩy mạnh; đồng thời thống nhất hướng dẫn về bàn giao, phân cấp và thẩm quyền. Sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp quản lý sẽ tạo nền tảng để bộ máy giáo dục sau sắp xếp vận hành hiệu quả, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng và bảo đảm công bằng trong giáo dục.

Lấy chất lượng làm thước đo

Đổi mới quản trị chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo chuyển biến trong hoạt động dạy và học. Vì vậy, sau khi kiện toàn tổ chức bộ máy, yêu cầu đặt ra là đánh giá hiệu quả sắp xếp bằng kết quả thực chất, gắn trách nhiệm quản lý với chất lượng giáo dục ở từng cơ sở.

Tại hội nghị tổng kết năm học 2025-2026, triển khai nhiệm vụ năm học 2026-2027 của ngành Giáo dục, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Khắc Hiếu nhấn mạnh yêu cầu ổn định tổ chức, chuyển từ “quản lý hành chính” sang “quản trị trường học”, lấy chất lượng và kết quả công việc làm thước đo đánh giá cán bộ. Định hướng này đòi hỏi các cơ sở giáo dục không chỉ duy trì hoạt động ổn định mà còn chủ động khắc phục hạn chế, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Theo báo cáo, 100% cơ sở giáo dục tiếp tục tổ chức dạy học, năm học 2026-2027 khai giảng đúng kế hoạch và 99,9% học sinh có đủ sách giáo khoa. Kết quả này cho thấy nỗ lực duy trì hoạt động giáo dục trong quá trình sắp xếp tổ chức. Tuy nhiên, dạy học thông suốt mới là bước đầu; yêu cầu tiếp theo là cải thiện điều kiện học tập, từng bước thu hẹp chênh lệch chất lượng giữa các điểm trường.

Để kịp thời phát hiện những bất cập, công tác kiểm tra, giám sát cần tập trung vào các điều kiện trực tiếp ảnh hưởng đến người học như đội ngũ giáo viên, thiết bị dạy học, vệ sinh trường lớp, nước sạch, bếp ăn bán trú và an toàn trường học. Theo đó, tỉnh đã thành lập 8 đoàn kiểm tra việc sắp xếp và chuẩn bị năm học mới. Hoạt động này gắn với hướng dẫn, hỗ trợ và tháo gỡ khó khăn, thay vì chỉ dừng ở kiểm tra hồ sơ, thủ tục.

Trên cơ sở đánh giá thực tế, các trường chủ động điều chỉnh hoạt động quản lý, khắc phục hạn chế tại từng điểm học tập. Việc đánh giá người đứng đầu được gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ, hiệu quả sử dụng nguồn lực và nền nếp chuyên môn. Cùng với đó, tăng cường sinh hoạt chuyên môn, bồi dưỡng giáo viên, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ giữa các điểm trường để nâng cao chất lượng dạy học.

Việc bố trí đội ngũ và đầu tư cơ sở vật chất sẽ tiếp tục điều chỉnh theo nhu cầu thực tế. Trọng tâm là khắc phục tình trạng thiếu giáo viên cục bộ, rà soát phòng học, nhà vệ sinh, nước sạch, bếp ăn bán trú, thiết bị dạy học và hạ tầng công nghệ thông tin; ưu tiên nguồn lực cho những nơi còn khó khăn, bảo đảm điều kiện dạy học an toàn, hiệu quả.

Để thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ này, thời gian tới, cần tăng cường phối hợp giữa nhà trường, chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn trong rà soát nhu cầu, bố trí nguồn lực, tháo gỡ vướng mắc và hướng dẫn thống nhất về tổ chức bộ máy, chế độ chính sách, tài chính, tài sản. Sự phân công rõ trách nhiệm và phối hợp kịp thời sẽ giúp các cơ sở giáo dục ổn định hoạt động, tập trung thực hiện nhiệm vụ chuyên môn.

Tinh gọn mạng lưới trường học là bước chuyển về tổ chức; bố trí lại đội ngũ là khâu phân bổ nguồn lực; đổi mới quản trị quyết định khả năng chuyển những thay đổi đó thành kết quả giáo dục cụ thể. Vì vậy, quá trình sắp xếp cần tiếp tục được rà soát trên cơ sở thực tiễn, kịp thời tháo gỡ khó khăn về nhân lực, cơ sở vật chất và phương thức điều hành. Khi trách nhiệm được xác định rõ, nguồn lực được sử dụng đúng chỗ và chất lượng dạy học trở thành thước đo xuyên suốt, mô hình trường học sau sắp xếp mới thực sự phát huy hiệu quả, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành Giáo dục Đất Tổ.