Tọa đàm về "Quản lý cổ vật và đào tạo nhân lực giám định cổ vật"
Chiều 21/11, Cục Di sản Văn hóa (Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) chủ trì, phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao Ninh Bình tổ chức toạ đàm “Quản lý cổ vật và đào tạo nhân lực giám định cổ vật”. Đồng chí Phạm Định Phong, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa và đồng chí Ngô Thanh Tuân, Phó Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao chủ trì tọa đàm.

Quang cảnh toạ đàm.
Dự tọa đàm có các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà sưu tầm cổ vật đến từ các bảo tàng, ban quản lý di sản trong và ngoài tỉnh…
Theo Đề dẫn tọa đàm: Trong những năm qua, công tác bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa ở nước ta đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Hệ thống pháp luật về di sản văn hóa từng bước được hoàn thiện; hoạt động kiểm kê, sưu tầm, bảo quản, nghiên cứu và trưng bày hiện vật tại các bảo tàng được quan tâm.

Đồng chí Ngô Thanh Tuân, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao phát biểu tại tọa đàm.
Bên cạnh hệ thống bảo tàng công lập, hoạt động sưu tầm, lưu giữ cổ vật của các tổ chức, cá nhân cũng ngày càng phát triển, góp phần bổ sung nguồn lực xã hội cho công tác bảo tồn di sản.
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy số lượng di vật, cổ vật đang được lưu giữ tại các bảo tàng, di tích, cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo, các bộ sưu tập tư nhân và trong nhân dân là rất lớn, trong khi việc thống kê, nhận diện và xác định giá trị khoa học của các hiện vật chưa phải lúc nào cũng được thực hiện đầy đủ. Không ít hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa nhưng chưa được nghiên cứu, giám định để xác định chính xác niên đại, nguồn gốc, tính xác thực và giá trị. Vì vậy, việc lập hồ sơ, phân loại, đăng ký và áp dụng các biện pháp quản lý, bảo vệ phù hợp đối với những hiện vật này còn gặp khó khăn.
Đây là vấn đề cần được quan tâm, bởi nếu không được nhận diện và đánh giá đúng giá trị, nhiều hiện vật có khả năng chứa đựng những thông tin lịch sử, văn hóa quý giá có thể chưa được bảo vệ và phát huy tương xứng.
Một trong những nguyên nhân quan trọng là công tác giám định di vật, cổ vật hiện nay còn gặp nhiều hạn chế về nguồn nhân lực và điều kiện kỹ thuật. Đội ngũ chuyên gia có kiến thức chuyên sâu, kinh nghiệm thực tiễn và đủ năng lực thực hiện giám định trên nhiều loại hình, chất liệu, niên đại khác nhau còn khá ít. Ở nhiều địa phương, các phương tiện, thiết bị và điều kiện kỹ thuật hỗ trợ giám định chuyên sâu còn thiếu, thậm chí gần như chưa có…
Đối với tỉnh Ninh Bình, yêu cầu này càng trở nên thiết thực khi địa phương có hệ thống di tích, bảo tàng và các sưu tập cổ vật phong phú.
Theo số liệu thống kê, toàn tỉnh hiện có 5.078 di tích lịch sử - văn hóa. Bảo tàng tỉnh hoạt động với 3 cơ sở, cùng với một số bảo tàng tư nhân, bảo tàng chuyên ngành và Hội cổ vật Tràng An. Bên cạnh đó, Ninh Bình cũng có các nhà sưu tập, những người yêu thích, nghiên cứu và lưu giữ cổ vật.
Với số lượng di tích, hiện vật và các sưu tập cổ vật phong phú, Ninh Bình cần tiếp tục quan tâm đến việc kiểm kê, lập hồ sơ khoa học, nhận diện, xác định niên đại, nguồn gốc và giá trị của các hiện vật; đồng thời nâng cao năng lực chuyên môn, tăng cường điều kiện kỹ thuật phục vụ công tác giám định. Việc kết nối với các chuyên gia, nhà nghiên cứu đầu ngành và các cơ sở có đủ năng lực chuyên môn là hết sức cần thiết, góp phần hỗ trợ địa phương giải quyết những vấn đề chuyên sâu mà điều kiện nhân lực, phương tiện tại chỗ chưa đáp ứng được.
Từ thực tiễn trên cho thấy, công tác quản lý cổ vật trong giai đoạn hiện nay cần được tiếp cận trên tinh thần kết hợp hài hòa giữa trách nhiệm quản lý nhà nước với sự tham gia tích cực của các tổ chức, cá nhân và cộng đồng. Các nhà sưu tập tư nhân cần được khuyến khích đăng ký bộ sưu tập, chia sẻ thông tin, phối hợp với các cơ quan chuyên môn trong nghiên cứu, bảo quản và phát huy giá trị cổ vật. Các bảo tàng công lập cần phát huy hơn nữa vai trò là trung tâm lưu giữ, nghiên cứu, kết nối và giới thiệu di sản.
Đồng thời, cần từng bước xây dựng định hướng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giám định viên có kiến thức liên ngành, có khả năng vận dụng các phương pháp khoa học trong xác định niên đại, nguồn gốc, chất liệu và tính xác thực của cổ vật.

PGS. TS Nguyễn Quốc Hùng, nguyên Phó Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa, chuyên gia giám định cổ vật phát biểu, chia sẻ các nội dung liên quan đến cổ vật.
Với chủ đề “Quản lý cổ vật và đào tạo nhân lực giám định cổ vật”, các chuyên gia, nhà nghiên cứu dự tọa đàm đã tập trung trao đổi, làm rõ một số vấn đề trọng tâm: Thực trạng công tác quản lý di vật, cổ vật hiện nay; những thuận lợi, khó khăn và vướng mắc trong quá trình triển khai các quy định của pháp luật về di sản văn hóa; đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị cổ vật; vai trò của các bộ sưu tập tư nhân trong công tác bảo vệ di sản; cơ chế, chính sách khuyến khích chủ sở hữu đăng ký di vật, cổ vật, tăng cường kết nối, phối hợp giữa các bảo tàng công lập với các tổ chức, cá nhân sưu tầm cổ vật; trách nhiệm và sự tham gia của cộng đồng, các tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ, lưu giữ và phát huy giá trị di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia; làm thế nào để hoạt động sưu tầm cổ vật gắn với trách nhiệm bảo tồn và tuân thủ các quy định của pháp luật; thực trạng nguồn nhân lực, nhu cầu và định hướng đào tạo đội ngũ giám định di vật, cổ vật; khả năng ứng dụng các phương pháp khoa học, trang thiết bị kỹ thuật hiện đại trong hoạt động giám định; cơ chế kết nối, hỗ trợ chuyên môn giữa các chuyên gia đầu ngành với các cơ quan, đơn vị tại địa phương…

Đồng chí Phạm Định Phong, Phó Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa phát biểu kết luận tọa đàm.
Thông qua những tham luận, ý kiến trao đổi và kinh nghiệm thực tiễn của các chuyên gia, nhà nghiên cứu, các nhà sưu tập, tọa đàm góp phần làm rõ hơn những vấn đề đang đặt ra, đề xuất các giải pháp thiết thực, có tính khả thi trong công tác quản lý và phát huy giá trị cổ vật.
Đồng thời, đây cũng là dịp để tăng cường sự kết nối, chia sẻ kinh nghiệm giữa các cơ quan quản lý, các thiết chế văn hóa với những người trực tiếp tham gia hoạt động sưu tầm, lưu giữ cổ vật, góp phần huy động hiệu quả hơn các nguồn lực xã hội cho sự nghiệp bảo tồn di sản văn hóa.
