Tôn vinh những danh Nho góp công truyền nghề Việt

Từ truyền thống khoa bảng đến câu chuyện làng nghề

Triển lãm do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức nhân dịp kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026).

Không gian triển lãm “Tổ nghề và danh Nho nước Việt” tại Nhà Tiền đường, khu Thái Học, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội. Ảnh do Ban tổ chức cung cấp.

Đây cũng là hoạt động mở màn chuỗi sự kiện thuộc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, tiếp nối dự án nghệ thuật “Chuyện Đình trong Phố”.

Trong lịch sử khoa cử Việt Nam, một số nhà khoa bảng sau khi đỗ đạt đã dành công sức truyền dạy kỹ nghệ cho người dân.

Những đóng góp ấy được các thế hệ sau ghi nhớ qua việc tôn vinh họ là tổ nghề. Triển lãm giới thiệu tám vị tiến sĩ gắn với 8 nghề truyền thống gồm in mộc bản, dệt chiếu, làm sơn ta, ép dầu, dệt lượt, thêu, thuộc da và dát thiếc.

Công chúng cũng có dịp tìm hiểu về Đặng Huy Trứ, người có vai trò quan trọng trong việc đưa nhiếp ảnh vào Việt Nam.

Tại khu trưng bày về nghề in mộc bản gắn với Tiến sĩ Lương Như Hộc, khách tham quan có thể xem tranh khắc in của hai nghệ nhân làng Thanh Liễu (Hải Phòng) là Nguyễn Công Đạt và Nguyễn Công Tráng, cùng các tác phẩm khắc gỗ của nghệ sĩ đương đại.

Cách trưng bày cho phép người xem đối chiếu kỹ thuật khắc in truyền thống với cách các họa sĩ hôm nay sử dụng bản khắc để tạo hình.

Câu chuyện nghề dệt chiếu gắn với Tiến sĩ Phạm Đôn Lễ được kể qua tác phẩm sắp đặt của họa sĩ Vũ Xuân Đông và phần thực hành của nghệ nhân làng chiếu cói Nga Sơn (Thanh Hóa).

Ở khu vực giới thiệu Tiến sĩ Trần Lư, trọng tâm là kỹ thuật sơn ta và thếp vàng. Nghề ép dầu gắn với Tiến sĩ Nguyễn Quang Tán được gợi lại qua tác phẩm điêu khắc “Thánh sư ép dầu” của Thái Nhật Minh và đèn hình chim của nghệ sĩ Đinh Văn Trọng.

Nghệ nhân và nghệ sĩ trẻ cùng kể chuyện nghề

Ở không gian dệt lượt, kỹ thuật dệt của nghệ nhân La Khê được giới thiệu bên cạnh những thiết kế áo dài của sinh viên VNU-SIS và các tác phẩm lấy cảm hứng từ tơ lụa.

Sự kết hợp này giúp khách tham quan hình dung một chất liệu truyền thống có thể được sử dụng ra sao trong thiết kế trang phục hôm nay.

Với nghề thêu gắn với Tiến sĩ Lê Công Hành, triển lãm giới thiệu tác phẩm thêu, tranh lụa đương đại và kỹ thuật thêu vá.

Da và thiếc cũng được các nghệ sĩ khai thác qua hội họa, điêu khắc và thiết kế. Riêng câu chuyện về Đặng Huy Trứ được tiếp nối bằng tác phẩm của nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn, nhiếp ảnh gia Phạm Duy và sinh viên ngành Nhiếp ảnh nghệ thuật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội.

Dưới sự giám tuyển của nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn, tư liệu về các danh nhân được đặt cạnh sản phẩm làng nghề và tác phẩm mới.

Hệ thống bia khắc mica do họa sĩ Trần Hậu Yên Thế thực hiện dẫn dắt người xem qua từng khu vực, gợi nhớ hình dáng bia đá trong không gian Văn Miếu.

Triển lãm mở cửa đến ngày 5/12/2026. Từ bản khắc gỗ, tấm chiếu cói đến chiếc áo dài, mỗi nhóm tác phẩm cho thấy một cách kỹ nghệ được truyền lại và tiếp tục sử dụng qua các thế hệ.