Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Sửa luật Thủ đô trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền triệt để nhưng rõ trách nhiệm

Cho ý kiến về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, tinh thần xuyên suốt là xây dựng Luật Thủ đô trở thành thiết chế pháp lý đặc thù, vượt trội, có tính dẫn dắt đủ mạnh để tháo gỡ những điểm nghẽn phát triển cho Hà Nội, nhưng đồng thời vẫn phải bảo đảm được kỷ cương, kỷ luật và tính thống nhất cao của hệ thống pháp luật vì lợi ích chung của quốc gia. Yêu cầu đặt ra là phải trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền triệt để hơn, nhưng đồng thời phải rõ trách nhiệm giải trình, cơ chế kiểm soát quyền lực phải chặt chẽ hơn.

Về tư duy xây dựng luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo quản trị phục vụ cho phát triển. Xây dựng luật không phải chỉ quy định những gì được làm và không được làm, mà quan trọng hơn là phải tạo ra không gian thể chế để Thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách phù hợp với đặc thù phát triển của Thủ đô.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho ý kiến về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Ảnh: NHƯ Ý

Việc thiết kế luật phải bám sát tinh thần đổi mới trong công tác xây dựng pháp luật, trong đó chỉ quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, ổn định, còn những gì có tính linh hoạt, biến động nhanh thì giao cho Chính phủ, giao cho chính quyền thành phố quy định để bảo đảm tính thực tiễn.

Về cơ chế phân cấp, phân quyền, Dự thảo luật đã tiếp cận theo hướng phân quyền mạnh cho Thủ đô, tuy nhiên, vấn đề không chỉ là phân quyền nhiều hơn mà phải phân quyền rõ ràng, thực chất và có kiểm soát. Đồng thời, phân quyền phải đi đôi với năng lực và nguồn lực thực thi, tránh tình trạng giao quyền nhưng không đủ điều kiện thực hiện. Đặc biệt cần làm rõ giới hạn của việc cho phép ban hành các cơ chế chính sách khác với quy định hiện hành.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, việc cho phép Thủ đô thí điểm các cơ chế mới là cần thiết để tạo không gian đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, cơ chế này phải được thiết kế đầy đủ về điều kiện áp dụng, thời hạn thực hiện, có cơ chế giám sát, đánh giá và xử lý rủi ro. Không để thí nghiệm kéo dài không kiểm soát hoặc hợp thức hóa cho những bất cập trong quản lý. Đồng thời cần có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung, đi kèm với kiểm soát chất lượng

Về các cơ chế, chính sách phát triển Thủ đô như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính ngân sách, đầu tư phát triển hạ tầng, liên kết vùng... thì cần tiếp tục rà soát để đảm bảo chính sách thực sự có tính đột phá, không trùng lặp với cơ chế chung của cả nước. Tránh quy định quá chi tiết những nội dung thuộc thẩm quyền điều hành. Các chính sách này cần có mục tiêu rõ ràng, công cụ thực hiện cụ thể và tiêu chí đánh giá hiệu quả, tránh tình trạng quy định mang tính nguyên tắc nhưng thiếu thực tiễn.

Đối với cơ chế liên kết vùng Thủ đô, cần thiết kế theo hướng mở, linh hoạt, phù hợp với thực tiễn phát triển. Xác định Thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng và ngược lại, vùng cũng không phát triển được nếu không có vai trò của Thủ đô.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, sửa đổi luật phải bảo đảm quyền con người, quyền công dân, không làm ảnh hưởng đến các quyền cơ bản của công dân, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, đầu tư phát triển. Mọi chính sách phát triển đều phải được thực hiện trên cơ sở công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người dân, doanh nghiệp. Đây là nguyên tắc xuyên suốt, không thể vì mục tiêu phát triển mà xem nhẹ quyền lợi của người dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này không chỉ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý mà là lựa chọn một mô hình phát triển và quản trị quốc gia, quản trị Thủ đô trong giai đoạn mới. Tinh thần cần được xác lập rõ ràng: Một là, Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn; thứ hai là có cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội; thứ ba là được thí điểm trước thì phải đi đầu về kỷ cương và hiệu quả. Hà Nội phải đi đầu nhưng không phải là ngoại lệ, đứng ngoài hệ thống mà phải là hình mẫu về quản trị hiện đại, kỷ luật, minh bạch và trách nhiệm.

Các đại biểu thảo luận tại Tổ 1 (đoàn TP Hà Nội). Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, việc sửa đổi rất cần thiết để khắc phục vướng mắc kỹ thuật và quan trọng hơn là tạo lập khuôn khổ pháp lý mới, bảo đảm thi đua thực sự trở thành động lực phát triển cho đất nước.

Việc sửa đổi Luật Thi đua, khen thưởng lần này không chỉ là điều chỉnh công cụ quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng mà còn định hình lại cách thức Nhà nước ghi nhận, tôn vinh và dẫn dắt các giá trị phát triển xã hội. Đây không chỉ là vấn đề thuộc về kỹ thuật lập pháp mà còn liên quan trực tiếp đến niềm tin xã hội. Cốt lõi của việc sửa đổi lần này là phải xử lý dứt điểm mối quan hệ giữa khuyến khích và sàng lọc, giữa mở rộng đối tượng và giữ vững tiêu chuẩn, giữa phân quyền và kiểm soát quyền lực.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, nếu mở rộng khen thưởng mà không giữ được chuẩn mực sẽ dẫn đến lạm phát danh hiệu, nhưng nếu quá thận trọng, không kịp thời ghi nhận thì sẽ triệt tiêu động lực. Vì vậy, luật phải được thiết kế với tinh thần dứt khoát, khen thưởng phải thực chất, đo được, kiểm chứng được và phải có sức lan tỏa.