Tổng thống Trump dùng máy bay Qatar tặng công du châu Âu bất chấp lo ngại an ninh

Chiếc máy bay Boeing sang trọng do Qatar trao tặng, trong ảnh chụp vào cuối tháng 7. Tổng thống Trump đã sử dụng nó để bay đến Thổ Nhĩ Kỳ trong tháng đó, nhưng sau đó lại bí mật rời khỏi nước này trên một chiếc máy bay khác theo đề nghị của Cơ quan Mật vụ. Ảnh: X

Theo truyền thông Mỹ, một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ ngày 4/9 cho biết, đây sẽ là lần đầu tiên ông Trump sử dụng chiếc máy bay này cho chuyến công du nước ngoài kể từ khi những lo ngại về an ninh được đặt ra trong chuyến đi tới Thổ Nhĩ Kỳ hồi tháng 7.

Trước đó vài tuần, ông Trump từng nói chiếc máy bay sẽ được đưa ra khỏi biên chế khoảng một tháng để tiến hành các nâng cấp an ninh. Tuy nhiên, đến nay Nhà Trắng không công bố cụ thể những thay đổi nào đã được thực hiện.

Khi được hỏi liệu chiếc máy bay có được “tối đa hóa” khả năng bảo vệ như ông từng tuyên bố hay không, ông Trump ngày 4/9 nói máy bay “có rất nhiều thứ”, nhưng để có thể “đi vào bất kỳ vùng lãnh thổ nào” với mức bảo vệ tối đa sẽ mất khoảng 60 ngày. Ông cho biết máy bay dự kiến được đưa đi nâng cấp vào tháng 10.

Một quan chức cấp cao Nhà Trắng từ chối bình luận về các nâng cấp cụ thể đối với máy bay tổng thống, cho biết chính quyền duy trì các biện pháp nhằm bảo đảm khả năng vận hành “an toàn, bảo mật và đáng tin cậy” cho Tổng thống.

Chiếc máy bay từng gây lo ngại về khả năng phòng thủ

Chiếc Boeing 747-8 được Qatar tặng cho chính phủ Mỹ đã được cải tạo nhanh chóng để phục vụ ông Trump trong nhiệm kỳ hiện nay, trong bối cảnh hai máy bay Boeing mới được đặt hàng để trở thành thế hệ Air Force One (Không lực Một) tiếp theo tiếp tục chậm tiến độ.

Khác với những máy bay được thiết kế riêng cho nhiệm vụ chuyên cơ tổng thống, chiếc Boeing do Qatar tặng vốn là máy bay dân dụng hạng sang. Nó được cải tạo bởi nhà thầu quốc phòng L3Harris trước khi được đưa vào phục vụ Tổng thống từ tháng 7/2026. Chính phủ Mỹ đã chi khoảng 400 triệu USD cho việc cải tạo chiếc máy bay này.

Những câu hỏi về an ninh xuất hiện ngay trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông Trump trên máy bay này, khi ông tới Thổ Nhĩ Kỳ dự Hội nghị thượng đỉnh NATO hồi tháng 7.

Sau khi có thông tin tình báo về nguy cơ một cuộc tấn công nhằm vào chuyên cơ tổng thống, ông Trump không sử dụng chiếc Boeing do Qatar tặng cho hành trình rời Thổ Nhĩ Kỳ. Ban đầu, ông xuất hiện trước máy quay khi lên một chiếc Air Force One cũ tại sân bay Ankara.

Tuy nhiên, sau đó có thông tin cho thấy ông Trump thực tế được bí mật chuyển sang một máy bay quân sự C-32A để bay tới Anh. Chiếc Air Force One cũ tiếp tục cất cánh như một chuyến bay nghi binh, trong khi nhiều thành viên báo chí và quan chức đi cùng không được thông báo về việc thay đổi máy bay.

Vụ việc làm gia tăng câu hỏi về khả năng bảo vệ của chiếc Boeing 747-8 Qatar tặng. Các chuyên gia và nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết máy bay này không được trang bị đầy đủ một số hệ thống phòng thủ vốn có trên những chuyên cơ tổng thống được thiết kế riêng, trong đó có các hệ thống đối phó với tên lửa và cảm biến cảnh báo nguy cơ phóng tên lửa.

Ông Trump sau đó tuyên bố chiếc máy bay sẽ được “maxed out” - tức nâng cấp tối đa - để tăng cường khả năng bảo vệ. Tuy nhiên, chính quyền chưa công bố chi tiết về các hệ thống sẽ được bổ sung.

Vì sao Mỹ phải dùng máy bay Qatar?

Sự xuất hiện của chiếc Boeing Qatar tặng gắn với một vấn đề khác: chương trình thay thế phi đội Air Force One hiện nay của Mỹ bị chậm tiến độ nghiêm trọng.

Không quân Mỹ đã ký hợp đồng với Boeing từ năm 2017 để chế tạo hai chiếc VC-25B mới, dựa trên Boeing 747-8, nhằm thay thế hai chiếc VC-25A đã phục vụ các tổng thống Mỹ trong nhiều thập niên. Tuy nhiên, chương trình liên tục bị trì hoãn và chi phí tăng mạnh. Một ước tính của Cơ quan Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) cho thấy chi phí nâng cấp hai máy bay mới hiện đã vượt 5,6 tỷ USD.

Trong khi đó, chiếc máy bay Qatar tặng có thể được cải tạo và đưa vào sử dụng nhanh hơn, giúp chính quyền Trump có thêm một phương tiện phục vụ các chuyến bay tổng thống trong lúc chờ máy bay mới.

Điều này cũng giải thích vì sao chiếc Boeing Qatar tặng, dù không được thiết kế từ đầu như một chuyên cơ tổng thống, đã nhanh chóng trở thành phương tiện di chuyển thường xuyên của ông Trump.

Món quà trị giá 400 triệu USD

Chiếc Boeing 747-8 trị giá khoảng 400 triệu USD được Qatar tặng cho chính phủ Mỹ từ năm 2025. Việc một chính phủ nước ngoài tặng máy bay có giá trị lớn như vậy cho chính quyền Mỹ lập tức gây tranh luận về pháp lý và đạo đức.

Các chuyên gia pháp lý từng đặt vấn đề liệu việc tiếp nhận món quà có liên quan đến Điều khoản về quà tặng từ chính phủ nước ngoài trong Hiến pháp Mỹ hay không. Điều khoản này hạn chế quan chức liên bang nhận quà, lợi ích hoặc khoản thù lao từ các chính phủ nước ngoài nếu không có sự chấp thuận của Quốc hội.

Một điểm gây tranh cãi khác là tương lai của chiếc máy bay sau khi ông Trump rời nhiệm sở. Ông từng nói máy bay có thể được đưa tới thư viện tổng thống dự kiến xây dựng ở Miami. Tuy nhiên, chính quyền chưa xác nhận chắc chắn phương án này.

Ngày 4/9, khi được hỏi liệu chiếc máy bay cuối cùng có được trưng bày tại thư viện hay không, ông Trump nói: “Tôi chưa quyết định, nhưng có lẽ nó sẽ tới bảo tàng. Nó được lên kế hoạch đưa tới bảo tàng.”

Theo kế hoạch, Tổng thống Trump sẽ tới Ireland vào tuần tới, trong đó có chuyến thăm sân golf của ông ở Doonbeg và tham dự giải Irish Open. Ông cũng dự kiến có các cuộc gặp với Tổng thống Ireland Catherine Connolly và Thủ tướng Micheál Martin.