TP.HCM giải bài toán kẹt xe từ quy hoạch mới thế nào?

Quy hoạch Tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm, đang được thành phố hoàn thiện với yêu cầu định hình không gian phát triển mới sau khi hợp nhất TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Đây không chỉ là bài toán tổ chức lại không gian đô thị, mà còn là cơ hội để thành phố nhìn lại những điểm mạnh, hạn chế của từng địa bàn, từ đó xác lập cấu trúc phát triển phù hợp cho chặng đường dài.

Kết hợp chữa bệnh với nghỉ dưỡng

Góp ý cho dự thảo quy hoạch, các chuyên gia cho rằng, cần đánh giá kỹ hiện trạng và những kết quả đạt được từ những đồ án quy hoạch của 3 địa phương trước khi sáp nhập.

Ông Nguyễn Đức Lập, Phó chủ tịch Hội Kiến trúc sư TP.HCM, nhìn nhận Quy hoạch Tổng thể TP.HCM lần này có thể xem là sự kết nối của 3 mảnh ghép lớn, vì vậy trước hết cần đánh giá kỹ hiện trạng 3 vùng: TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Ông Nguyễn Đức Lập, Phó chủ tịch Hội Kiến trúc sư TP.HCM, góp ý cho dự thảo Quy hoạch Tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Ảnh: Phan Anh.

Theo ông Lập, cần rà soát các đồ án quy hoạch đã được lập trước đây, xác định rõ những kết quả, tiền đề có thể kế thừa, phát huy cũng như những bất cập cần khắc phục.

“Chỉ khi đánh giá đầy đủ những vấn đề đó, chúng ta mới có cơ sở để phát huy các điều kiện thuận lợi và khắc phục hạn chế. Đây là việc rất quan trọng”, ông Lập nói.

Đề cập câu chuyện vì sao TP.HCM luôn kẹt xe, nhất là khu vực trung tâm dù liên tục mở rộng đường, ông Lập cho rằng, vấn đề này cần được giải quyết ngay từ quy hoạch. Một trong những nguyên nhân là các trường đại học, bệnh viện và nhiều chức năng đô thị đang tập trung quá dày trong khu vực trung tâm.

Do đó, TP.HCM nên nghiên cứu phân bổ lại một số trường đại học, bệnh viện về các khu vực như Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu và vùng ven, trên cơ sở mạng lưới giao thông kết nối liên vùng đang ngày càng hoàn thiện.

Việc này có thể hạn chế dòng người từ địa phương khác đổ dồn về khu vực trung tâm TP.HCM để học tập, khám chữa bệnh, qua đó giảm áp lực lên hạ tầng giao thông.

Chuyên gia cho rằng TP.HCM nên giải bài toán kẹt xe từ câu chuyện quy hoạch. Ảnh: Quỳnh Danh.

Đối với hệ thống y tế, việc phân bố lại các cơ sở khám chữa bệnh cũng cần được tính toán trong quy hoạch. Một số loại hình y tế chất lượng cao có thể nghiên cứu phát triển tại những khu vực như Vũng Tàu, Hồ Tràm hoặc vùng ven biển, kết hợp giữa chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng và du lịch sinh thái.

“Cách tổ chức này vừa góp phần giảm áp lực giao thông cho khu vực trung tâm, vừa mở thêm dư địa phát triển kinh tế, dịch vụ và du lịch cho các khu vực khác”, ông Lập nhìn nhận và nêu quan điểm làm càng sớm càng tốt.

Tương tự, với lĩnh vực logistics, ông Lập kiến nghị cần nghiên cứu phân bố lại hệ thống cảng và các đầu mối logistics thay vì tiếp tục tập trung quá lớn tại khu vực Cát Lái, Tân Cảng. Lượng lớn container ra vào các khu vực này đang tạo áp lực đáng kể lên mạng lưới đường bộ, trong đó có tuyến Vành đai 2.

“Cần đầu tư sớm, đưa vào kế hoạch phát triển mạng lưới đường sắt vận chuyển hàng hóa từ Bình Dương, Đồng Nai xuống khu vực cảng Cái Mép”, ông Lập đề xuất.

Áp lực ngập nước và cảnh báo "quy hoạch treo thế kỷ"

Một vấn đề bức xúc đô thị của người dân TP.HCM hiện nay là ngập úng do mưa lũ và triều cường, cũng được ông Nguyễn Đức Lập đề cập trong câu chuyện làm quy hoạch.

Theo ông, cần phải tính toán được tác động của biến đổi khí hậu và xác định cốt cao độ. Trước kia có những vùng được khống chế cốt cao độ là 2,7 m thì trong quy hoạch tổng thể TP.HCM cũng phải xác định được mốc cụ thể để sau này không ngập lụt nữa.

Ông Đặng Văn Khoa cảnh báo "quy hoạch treo thế kỷ". Ảnh: Phan Anh.

Đồng quan điểm, ông Đặng Văn Khoa, Chủ tịch Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường TP.HCM, nhìn nhận thành phố đang chịu ảnh hưởng nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu.

Ông nhấn mạnh TP.HCM phải liên tục cập nhật, dự trù các kịch bản, nhằm tránh những hệ lụy rất lớn trong tương lai.

Bên cạnh bài toán ngập nước, ông Khoa đề nghị đồ án quy hoạch cần làm rõ hơn vấn đề mảng xanh đô thị, bao gồm hệ thống công viên và hành lang xanh, nhất là trong bối cảnh thực trạng tỷ lệ cây xanh tại TP.HCM hiện ở mức thấp nhất cả nước.

Do đó, việc cải thiện mạnh mẽ chỉ tiêu này phải là nhiệm vụ cấp bách ngay hôm nay, sớm trở thành quyết sách của Nhà nước để phát triển "thành phố xanh" đúng nghĩa.

"Đây là quy hoạch thế kỷ. 100 năm nữa, chúng ta không thể mường tượng nổi thành phố sẽ thay đổi thế nào từ sự phát triển của khoa học cũng như tâm lý con người. Do đó, chúng ta cần tính toán kỹ lưỡng để quy hoạch không trở thành “quy hoạch treo thế kỷ” và đặc biệt là phải tạo ra không gian rộng mở cho tương lai của con cháu", ông Khoa nói.

Nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM Nguyễn Thị Lệ chỉ ra khoảng cách còn khá lớn giữa dự thảo Luật Phát triển đô thị và dự thảo quy hoạch. Ảnh: Phan Anh.

Ở góc độ thể chế và pháp lý, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM Nguyễn Thị Lệ chỉ ra khoảng cách còn khá lớn giữa dự thảo Luật Phát triển đô thị và dự thảo quy hoạch.

Bà đề xuất đồ án cần kịp thời tiếp thu, cập nhật đầy đủ công cụ và cơ chế mới dự kiến được trao cho thành phố, đặc biệt là nội dung trong dự thảo Luật Phát triển đô thị đang được Quốc hội xem xét.