TPHCM đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà

Điện “xanh” phủ sóng

Theo các chuyên gia, giữa áp lực nhu cầu điện liên tục tăng và yêu cầu chuyển đổi xanh, điện mặt trời mái nhà đang phát triển mạnh tại TPHCM và được coi là một trong những giải pháp tốt để giảm tải cho hệ thống điện giờ cao điểm cũng như tăng năng lượng xanh, tiết kiệm năng lượng cho các gia đình.

TPHCM đang trong những ngày cao điểm nắng nóng khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, trên mái của nhiều trung tâm thương mại tại TPHCM, hàng nghìn tấm pin mặt trời vẫn lặng lẽ chuyển hóa ánh nắng thành nguồn điện phục vụ hệ thống điều hòa, chiếu sáng, kho lạnh và thang cuốn. Hình ảnh này phản ánh xu hướng đầu tư điện mặt trời mái nhà đang ngày càng lan rộng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống.

Là doanh nghiệp có nhu cầu tiêu thụ điện lớn trong lĩnh vực bán lẻ, Central Retail Việt Nam đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà tại 32 trung tâm thương mại GO! và mini GO! trên cả nước. Hệ thống giúp giảm bình quân khoảng 14% lượng điện tiêu thụ và đáp ứng khoảng 30% nhu cầu vận hành tại mỗi điểm.

MM Mega Market Việt Nam cũng triển khai dự án tại 16 trung tâm trên toàn quốc, góp phần cắt giảm khoảng 5.000-7.000 tấn CO₂ phát thải mỗi năm. Trong khi đó, Saigon Co.op là một trong những đơn vị tiên phong đầu tư điện mặt trời mái nhà tại các siêu thị và trung tâm thương mại. Theo tính toán của các doanh nghiệp, việc triển khai đồng bộ hệ thống có thể giúp tiết kiệm hơn 350 tỷ đồng trong 25 năm vận hành, đồng thời giảm khoảng 5.000 tấn CO₂ phát thải/năm.

Theo Tổng công ty Điện lực TPHCM (EVNHCMC), toàn thành phố hiện có khoảng 22.800 hệ thống điện mặt trời mái nhà đang vận hành với tổng công suất khoảng 1.800 MWp. Trong số này, có khoảng 2.000 hệ thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất 406,6 MWp. Sản lượng điện tạo ra từ các hệ thống điện mặt trời mái nhà hiện chiếm khoảng 4,66% tổng sản lượng điện thương phẩm.

Người dân đến trung tâm thương mại mua sắm. Ảnh tại Trung tâm thương mại MM Mega Market Việt Nam, ảnh: U.P

Dư địa còn rất lớn

Theo EVNHCMC, việc phát triển điện mặt trời mái nhà góp phần bổ sung nguồn điện, giảm phụ thuộc vào các nguồn phát điện truyền thống như than và LNG, qua đó đóng góp tích cực vào quá trình chuyển đổi xanh trong lĩnh vực năng lượng.

Ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc EVNHCMC cho biết, TPHCM có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển điện mặt trời mái nhà nhờ lượng bức xạ mặt trời ổn định, trung bình khoảng 1.581 kWh/m2 mỗi năm cùng số giờ nắng dao động từ 100-300 giờ/tháng. Bên cạnh đó, số lượng lớn nhà ở, nhà xưởng, trung tâm thương mại, khu công nghiệp, khu chế xuất và các tòa nhà cao tầng tạo nên dư địa rất lớn để mở rộng loại hình năng lượng này.

Theo ông Kiên, trong bối cảnh thành phố thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh và số lượng xe điện ngày càng tăng, những khu vực có diện tích mái lớn có thể phát triển mô hình điện mặt trời mái nhà kết hợp trạm sạc xe điện để tận dụng hiệu quả nguồn năng lượng sạch.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý hiện nay Nghị định 58 khuyến khích mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ. Việc bán điện cho các hộ lân cận vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro về pháp lý, an toàn điện, nguy cơ cháy nổ cũng như những vấn đề phát sinh trong quá trình mua bán.

Để tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, EVNHCMC đang phối hợp với các cơ quan chức năng hướng dẫn thực hiện các thủ tục đăng ký. Với hệ thống có công suất dưới 100 kW, chủ đầu tư chỉ cần thông báo cho ngành điện để bảo đảm an toàn vận hành. Đối với hệ thống từ 1.000 kW trở lên, việc đăng ký được thực hiện thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia để được Sở Công Thương cấp giấy chứng nhận theo quy định.

Theo ông Phan Thanh Lâm, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TPHCM, để điện mặt trời mái nhà phát triển mạnh hơn cần có các chính sách ưu đãi về thuế giá trị gia tăng, tín dụng xanh với lãi suất khoảng 5-6%/năm và đơn giản hóa thủ tục đầu tư. Cơ chế tính giá điện theo khung giờ cũng sẽ tạo thêm động lực để doanh nghiệp đầu tư hệ thống lưu trữ năng lượng, góp phần tối ưu chi phí vận hành và bảo đảm an ninh năng lượng.

TPHCM tạo nhiều điều kiện phát triển điện mặt trời mái nhà

Hướng tới mục tiêu phát triển bền vững

Bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó Giám đốc Sở Công Thương TPHCM cho biết, trước những yêu cầu về chi phí đầu tư, kỹ thuật và tính ổn định của nguồn điện, thành phố định hướng phát triển điện mặt trời mái nhà theo hướng đồng bộ, hiệu quả và bền vững.

Bên cạnh việc đẩy mạnh tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp, TPHCM sẽ thúc đẩy các nguồn vốn như tín dụng xanh, vốn vay ưu đãi, mô hình hợp tác mua bán điện, đồng thời phát huy vai trò của Quỹ Tiết kiệm năng lượng và các doanh nghiệp dịch vụ năng lượng nhằm giảm áp lực chi phí đầu tư.

Mới đây, UBND TPHCM đã ban hành kế hoạch triển khai Chỉ thị số 10 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà. Theo đó, năm 2026, TPHCM phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ, riêng các tháng cao điểm nắng nóng tiết kiệm ít nhất 10% điện năng sử dụng.

Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ sẽ được ưu tiên phát triển tại cơ quan công sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hộ gia đình; đồng thời khuyến khích kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng để nâng cao khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ.

TPHCM đặt mục tiêu mỗi năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ hoặc đạt tổng công suất tương đương khoảng 20% kế hoạch phát triển giai đoạn 2026-2030.

Để thực hiện mục tiêu này, UBND TPHCM yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng kế hoạch hành động năm 2026 về sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả; triển khai các giải pháp giảm phụ tải đỉnh, dịch chuyển phụ tải; tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và phát triển điện mặt trời mái nhà.