'Trái ngọt' từ vốn xã hội hóa khơi thông luồng vào cảng

Tàu lớn rộng đường vào Đình Vũ

Những ngày này, trên tuyến luồng kênh Hà Nam (Hải Phòng), hoạt động hàng hải diễn ra nhộn nhịp, thông suốt hơn.

Sự sôi động ấy có được sau khi toàn tuyến luồng từ vũng quay tàu cảng Container quốc tế Hải Phòng đến thượng lưu cảng Đình Vũ hoàn thành nâng cấp chuẩn tắc luồng từ -7,0m xuống -8,5m.

Luồng Hà Nam sau khi được đầu tư nâng cấp đã mở lối cho tàu lớn vào Đình Vũ

Đáng chú ý, toàn bộ việc nâng cấp tuyến luồng được thực hiện bằng nguồn vốn xã hội hóa của 3 doanh nghiệp gồm: Cảng Nam Đình Vũ, Cảng Hải Phòng và Viconship.

Trước khi được khơi thông, chuẩn tắc luồng hạn chế của kênh Hà Nam từng là "nút thắt cổ chai" tại khu vực cảng biển Hải Phòng. Những con tàu lớn muốn ra vào khu vực phải phụ thuộc vào chu kỳ thủy triều, nhiều thời điểm phải neo đậu chờ nước, vừa tốn kém vừa tiềm ẩn rủi ro.

Việc hạ sâu luồng tàu xuống -8,5m đã tạo bước chuyển đáng kể, mở đường cho các thế hệ tàu vận tải có trọng tải từ 3.000-4.500 TEUs trực tiếp cập bến, làm hàng an toàn tại các cảng khu vực Đình Vũ.

Rút ngắn thời gian, tiết kiệm chi phí

Từ góc độ khai thác của Tập đoàn Gemadept, đơn vị khai thác Cảng Nam Đình Vũ, tuyến luồng mới không chỉ nâng cao hiệu quả luân chuyển hàng hóa mà còn giúp các doanh nghiệp cảng biển tăng sức cạnh tranh. Độ sâu -8,5m cũng góp phần giải quyết bài toán cân bằng mớn nước tại các đầu cầu bến giữa hai miền Bắc - Nam, tạo điều kiện phát triển tuyến vận tải thủy nội địa.

Việc nâng cấp luồng tàu đồng thời giúp ngành hàng hải thích ứng linh hoạt hơn với xu hướng gia tăng kích cỡ đội tàu của các hãng tàu quốc tế. Tập quán khai thác bị động, phụ thuộc vào việc "chờ nước" kéo dài nhiều năm qua từng bước được xóa bỏ.

Nhờ luồng sâu, thời gian tàu phải chờ được rút ngắn từ 4-5 giờ mỗi chuyến. Tải trọng khai thác thực tế tăng thêm từ 4.000-5.000 tấn/lượt, giúp các hãng tàu tiết kiệm 20-25% tổng chi phí khai thác.

Theo thống kê của Cảng vụ Hàng hải Hải Phòng, tính đến ngày 31/7, hơn 600 lượt tàu có mớn nước sâu đã ra vào làm hàng tại các bến cảng khu vực Đình Vũ. Những chuyến tàu hưởng lợi trực tiếp từ dự án đã góp phần tăng thêm hơn 5,8 triệu tấn hàng hóa xuất nhập khẩu và gần 400.000 tấn hàng hóa nội địa.

Những con số này cho thấy hiệu quả trực tiếp của việc nâng cấp luồng, đồng thời góp phần nâng cao vị thế của cụm cảng biển Hải Phòng trên bản đồ hàng hải toàn cầu.

Khơi sâu đã khó, giữ được càng khó hơn

Hiệu quả đã rõ, nhưng sau những chuyến tàu mớn nước sâu ngày càng nhộn nhịp vẫn còn một nỗi lo thường trực: nguy cơ bồi lắng luồng sau nâng cấp. Điều này đặt ra yêu cầu công tác duy tu phải được duy trì liên tục, bảo đảm chuẩn tắc thiết kế.

Ông Bùi Nguyên Khôi, Giám đốc Cảng vụ Hàng hải Hải Phòng cho biết, độ sâu luồng kênh Hà Nam cơ bản vẫn đạt chuẩn tắc -8,5m. Hiện tượng bồi lắng nếu có chỉ diễn ra cục bộ ở phần mép luồng với khối lượng nhỏ.

Thực tế, đoạn luồng kênh Hà Nam đã được Bộ Xây dựng đưa vào kế hoạch bảo trì luồng hàng hải. Tuy nhiên, để không làm gián đoạn hoạt động khai thác, thời gian qua, Cảng Nam Đình Vũ đã chủ động sử dụng nguồn vốn doanh nghiệp để duy tu đoạn luồng, duy trì độ sâu.

Dẫu vậy, theo các chuyên gia, việc duy tu cầm chừng, cục bộ khó có thể đáp ứng áp lực tăng trưởng trong tương lai gần.

Ông Phạm Quốc Long, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Gemadept phân tích, đến năm 2030, các hãng tàu quốc tế lớn sẽ tiếp nhận hàng loạt thế hệ tàu mới, trong đó có những tàu có sức chở từ 12.000 - 17.000 TEUs. Vì vậy, trong khi chờ nguồn vốn ngân sách được phân bổ để duy tu luồng thường xuyên, một trong những giải pháp hỗ trợ duy tu bền vững là thúc đẩy nguồn vốn xã hội hóa. Trong đó, cần có cơ chế chia sẻ kinh phí thực chất và công bằng.

Theo ông Long, tại khu vực Đình Vũ hiện chỉ có một số doanh nghiệp có nhu cầu cấp thiết đón tàu lớn và khai thác luồng sâu. Do đó, nguyên tắc bảo đảm công bằng là chỉ những doanh nghiệp trực tiếp hưởng lợi và có nhu cầu khai thác mớn nước sâu mới tham gia chia sẻ kinh phí.

"Trách nhiệm đóng góp phải dựa trên tinh thần tự nguyện cùng chung tay vì lợi ích chung, không để gánh nặng dồn lên đơn vị riêng lẻ", ông Long chia sẻ và cho rằng, để mô hình này vận hành thuận lợi và bền vững, cơ quan quản lý ban hành, thông qua khung nguyên tắc chia sẻ chi phí làm hành lang pháp lý. Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp liên quan ký kết thỏa thuận đóng góp kinh phí nạo vét, duy tu theo hướng minh bạch, rõ ràng.